Kovdurtmak, Türkçe kökenli bir geçişli fiil olup birini başka birine kovdurmak, yani bir başkası aracılığıyla bir yerden veya görevden uzaklaştırılmasını sağlamak anlamına gelir. Bu fiil, genellikle bir kişinin kendisi yerine başka birini kullanarak birini işten çıkarması veya bir yerden uzaklaştırması bağlamında kullanılır.

Kovdurtmak Ne Demek? Kovdurtmak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Günlük hayatta veya edebi metinlerde rastladığımız bazı fiiller, eylemin doğrudan değil, bir aracı vasıtasıyla gerçekleştirildiğini ifade eder. Kovdurtmak fiili de bu türden, eylemin ettirgen bir biçimde icra edildiği durumları anlatır. Özellikle İş hayatı gibi resmi veya sosyal çevrelerde, bir kişinin başka birini işten çıkarması ya da bir yerden uzaklaştırması eylemini dolaylı yoldan ifade etmek için kullanılır. Bu içeriğimizde, Kovdurtmak kelimesinin derinlemesine anlamını, dilimizdeki yerini ve farklı kullanım bağlamlarını keşfedeceksiniz.

Kovdurtmak Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Kovdurtmak fiili, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “kovdurmak” fiilinin ettirgenlik derecesini artıran bir yapı olarak tanımlanır. Bu fiil, bir kişinin kendi eliyle değil, bir aracı kullanarak bir başkasını bir yerden veya görevden uzaklaştırmasını sağlaması anlamına gelir. Eylemin dolaylı bir şekilde gerçekleştiğini vurgular.

1. Anlam (Gerçek): Bir kişinin, bir başka kişiye emir vererek veya ikna ederek üçüncü bir kişiyi bir yerden ya da görevden uzaklaştırmasını sağlamasıdır. Örneğin, bir yöneticinin çalışanına, başka bir personeli işten çıkarma talimatı vermesi bu duruma örnektir. Eylemi gerçekleştiren doğrudan emir veren değil, emri yerine getiren aracıdır. Bu anlam, işten çıkarma, okuldan uzaklaştırma gibi durumlar için geçerli olup, fiil geçişli bir yapıya sahiptir.

Kovdurtmak Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kovdurtmak kelimesi, Türkçe kökenli bir fiildir. Temelinde “kovmak” fiili yer alır. Eski Türkçede “kov-” biçiminde “sürmek, uzaklaştırmak” anlamlarına gelmekteydi. Bu fiile önce ettirgenlik eki “-dur” eklenerek “kovdurmak” fiili (bir eylemi başkasına yaptırmak) oluşturulmuştur. Kovdurtmak ise “kovdurmak” fiilinin üzerine tekrar ettirgenlik eki “-t” veya “-tur” eklenmesiyle oluşan çift ettirgen bir yapıdır. Bu yapı, eylemi yaptıranın, bir başkasına yaptırdığı eylemi, o başkasının da başka birine yaptırması gibi daha dolaylı bir ettirgenliği ifade eder. Dilimizdeki bu tür çift ettirgen yapılar, eylemin Dolaylılık derecesini artırır.

Kovdurtmak Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Patron, sekreterine o tatsız müşteriyi bir daha gelmemek üzere kovdurtmak zorunda kaldı.
   Bu cümle, patronun doğrudan değil, sekreteri aracılığıyla bir müşteriyi iş yerinden uzaklaştırdığını belirtir.
2. Eski yönetici, yeni gelenlere karşı takındığı tavır yüzünden tüm çalışanları işten kovdurtmakla tehdit ediyordu.
   Burada, yöneticinin kendi elinden değil, başkalarını kullanarak işten çıkarma eylemini gerçekleştireceği tehdidi vurgulanır.
3. Okul müdürü, disiplinsiz öğrencileri velileri aracılığıyla okuldan kovdurtmak yerine, onlara son bir şans vermeyi tercih etti.
   Bu örnek, müdürün dolaylı bir yöntemle öğrencileri okuldan uzaklaştırma fikrini değerlendirdiğini gösterir.
4. Dedikoduların yayılmasını önlemek için, sorumlu kişiyi bir başkasına kovdurtmak en doğru karar gibi görünüyordu.
   Cümle, dedikodu yapan kişiyi dolaylı yoldan uzaklaştırma eyleminin planlandığını ifade eder.
5. Bahçıvan, istenmeyen yabani otları komşusunun çocuklarına para vererek kovdurtmak yerine, kendisi toplamayı seçti.
   Bu örnekte, bahçıvanın otları temizleme eylemini başkası aracılığıyla yaptırma fikrini reddettiği görülür.

Kovdurtmak Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Kovdurtmak fiili, ettirgen ve dolaylı bir eylemi ifade ettiğinden birebir eş anlamlısı nadirdir. Ancak benzer bağlamlarda kullanılabilecek kelimeler mevcuttur.

Eş Anlamlıları:

• Uzaklaştırtmak: Birini bir yerden veya görevden başkası aracılığıyla uzaklaşmasını Sağlamak.
• Çıkarttırmak: Birini bir yerden veya görevden bir aracı vasıtasıyla çıkarılmasını sağlamak.
• İşten Attırmak: Özellikle iş bağlamında, birini başkası aracılığıyla işten çıkarmak.

Yakın Anlamlıları:

• Görevden Aldırtmak: Birini makamından veya görevinden Bir başkası aracılığıyla el çektirmek.
• Def Ettirtmek: Birini bir yerden zorla veya ikna yoluyla başkası aracılığıyla göndertmek.

Zıt Anlamlıları:

• Getirtmek: Birini bir yere veya bir göreve başkası aracılığıyla gelmesini sağlamak.
• Kabul Ettirmek: Birinin bir yerde veya görevde kalmasını başkası aracılığıyla sağlamak.
• İşe Aldırtmak: Birini başkası aracılığıyla işe başlatmak.

Kovdurtmak ile Sık Karıştırılan Kelimeler

Kovdurtmak kelimesi, spesifik yapısı nedeniyle nadiren başka kelimelerle karıştırılır. Ancak, ettirgenlik derecesi nedeniyle “kovmak” ve “kovdurmak” fiilleri arasındaki fark bazen gözden kaçabilir.

• Kovmak: Eylemi doğrudan gerçekleştirmek. (Örnek: “Ben onu kovdum.”)
• Kovdurmak: Eylemi bir başkasına yaptırmak. (Örnek: “Ona onu kovdurttum.”)
• Kovdurtmak: Eylemi bir başkasına yaptırmak ve o başkasının da başka birine yaptırması gibi daha dolaylı bir ettirgenlik derecesi taşır.

Bu üç fiil arasındaki temel fark, eylemi gerçekleştiren özne ile eylemden etkilenen nesne arasındaki aracılık seviyesidir. Kovdurtmak bu üçü arasında en dolaylı olanıdır.

İlgili İçerikler

• He Ne Demek? He TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• En Ne Demek? En TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Hendek Ne Demek? Hendek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kovdurtmak Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kovdurtmak ne demek kısaca?
Kovdurtmak, bir kişiyi başkası aracılığıyla bir yerden veya görevden uzaklaştırmak, çıkarılmasını sağlamak anlamına gelen ettirgen bir fiildir. Eylemin dolaylı yoldan gerçekleştiğini ifade eder.

Kovdurtmak hangi dilden gelir?
Bu kelime, köken olarak Türkçe olup, “kovmak” fiilinden türemiş ve üzerine ettirgenlik ekleri alarak bugünkü formunu almıştır. Dilimize dışarıdan gelmiş bir kelime değildir.

Kovdurtmak kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Kovdurtmak kelimesinin birebir eş anlamlısı olmamakla birlikte, “uzaklaştırtmak”, “çıkarttırmak” veya “işten attırmak” gibi kelimeler benzer bağlamlarda kullanılabilir. Bu kelimeler de eylemin bir aracı vasıtasıyla yapıldığına işaret eder.

Kovdurtmak cümle içinde nasıl kullanılır?
Bu fiil, genellikle bir kişinin doğrudan müdahale edemediği veya etmek istemediği durumlarda bir aracı kullanarak birini uzaklaştırdığını belirtmek için kullanılır. Örneğin, “Müdür, sorunlu çalışanı sekreterine kovdurtturdu.”

Kovdurtmak kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Kovdurtmak kelimesi ve türevi olan “kovdurmak” fiili, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır. Türkçe dil bilgisi kurallarına uygun bir türetme ile oluşmuş bir fiildir.