Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre kelimenin doğru yazılışı koreografi şeklindedir. Fransızca kökenli olan bu sözcüğün ilk hecesinde “o” harfi bulunur. Halk arasında yaygın olan “kareografi” kullanımı hatalıdır ve resmî imla kurallarına göre yazım yanlışı kabul edilir.
Sahne sanatlarının, özellikle dans ve tiyatronun kalbi olan bu terim, Türkçede en çok yanlış yazılan yabancı kökenli kelimelerden biridir. Birçok kişi kelimenin başlangıcını “kare” sözcüğüyle bağdaştırarak hatalı bir mantık yürütse de, terimin aslı tamamen farklı bir etimolojik kökene dayanır. Yanlış yazılan bir terim, profesyonel bir sanat metninin veya akademik bir makalenin ciddiyetine gölge düşürebilir. Doğru imla kullanımı, kültürel birikimin ve dile olan saygının bir yansımasıdır. Bu yazıda, kelimenin kökeninden yola çıkarak neden “o” harfiyle yazılması gerektiğini ve TDK’nin bu konudaki kesin hükmünü inceleyeceğiz.
TDK Yazım Kuralları: Koreografi mi, Kareografi mi?
Türk Dil Kurumu’nun (TDK) resmî internet sözlüğü ve güncel imla kılavuzu verilerine göre doğru yazım formu koreografi olarak tescillenmiştir. Kelimeyi “kareografi” şeklinde yazmak, dil bilgisi kuralları uyarınca bir hata olarak değerlendirilir.
Kelimenin Kökeni ve Anlamsal Yapısı
Fransızca “chorégraphie” kelimesinden dilimize geçen bu sözcük, Eski Yunanca “khoreia” (dans) ve “graphia” (yazım/çizim) köklerinin birleşimidir. Dolayısıyla kelimenin “kare” (quadratum) geometrik şekliyle hiçbir bağlantısı yoktur.
- Doğru Kullanım: Koreografi ✔
- Yanlış Kullanım: Kareografi ❌
Koreografi Ne Demek?
Doğru yazımı öğrenirken kelimenin kapsadığı sanatsal alanı anlamak da önemlidir:
- Tanım: Bir dans gösterisinin, bale eserinin veya sahne performansının adım, figür ve hareketlerinin tümü.
- Koreograf: Bu hareketleri tasarlayan ve düzenleyen sanatçıya verilen isimdir.
Koreografi Kelimesinin Cümle İçinde Doğru Kullanımı
İmlayı hafızada sabitlemek için hazırlanan aşağıdaki hatasız örnekleri inceleyebilirsiniz:
- “Müzikalin ikinci perdesindeki karmaşık koreografi, tüm izleyenleri büyüledi.”
- “Modern dans topluluğu, bu sezon için yenilikçi bir koreografi üzerinde çalışıyor.”
- “Sanatçı, klibindeki koreografi detayları için aylarca prova yaptı.”
Yabancı kökenli sanat terimlerinin doğru yazılması, dijital içeriklerin profesyonellik düzeyini ve dil bilgisi otoritesini doğrudan etkiler. TDK standartlarına sadık kalmak, bilgi doğruluğunu pekiştirir.
Yazımı Sık Karıştırılan “o-a” Dönüşümlü Sanat ve Teknik Terimler Tablosu:
| Kelime (Yaygın Yanlış) | TDK Doğru Yazılışı | Kelime Kökeni | Kural Notu |
| Kareografi | Koreografi | Fransızca | “Dans” kökünden gelir, “o” ile yazılır. |
| Aksesuar | Aksesuar | Fransızca | İlk harfi “a”dır. |
| Pantolon | Pantolon | İtalyanca | “o” harfi korunur (Pantolon değil). |
| Konservatuar | Konservatuvar | Fransızca | “v” harfi mutlaka eklenir. |
Veriler analiz edildiğinde; “koreografi” kelimesindeki temel hatanın, kelimenin ilk hecesinin “kare” kelimesine olan fonetik benzerliğinden kaynaklandığı görülmektedir.
İlgili İçerikler
- Ön yazı Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
- Öğleüzeri Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
- Öğretmen Nasıl Yazılır? TDK’ya Göre Doğru Yazılışı Nedir?
A. Said Gül, webteknolife.com'un kurucusu ve baş editörüdür. Dijital medya, teknoloji ve güncel habercilik alanlarında içerik üretmektedir. İnternet gazeteciliği ve SEO konularında deneyim sahibidir.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!