TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Kondurabilme, bir şeyi bir yere indirme, yerleştirme veya bir fikri kabul ettirme yeteneği anlamını taşır. Günlük dilde genellikle bir sorumluluğu ya da bir düşünceyi başkasına yükleyebilme becerisi bağlamında kullanılır.
Türkçenin zengin yapısı içinde, eylemlerden türetilen isimler dilimize derinlik katar. Kondurabilme kelimesi de günlük konuşmalarda ve yazılı metinlerde karşılaşılan, dinamik bir anlam yelpazesine sahip sözcüklerden biridir. Özellikle soyut kavramları veya sorumlulukları bir kişiye atfetme yeteneği bağlamında sıkça duyulur. Bu kapsamlı inceleme, Kondurabilme‘nin dilimizdeki yerini ve farklı kullanım şekillerini aydınlatacaktır.
Kondurabilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Kondurabilme kelimesi, Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde yer alan bir isimdir ve temelinde ‘kondurmak’ fiilinin yetenek veya olasılık bildiren halini barındırır. Bu kelime, bir eylemi gerçekleştirme kapasitesini veya bir durumun meydana gelme potansiyelini ifade eder. Anlamları, ‘kondurmak’ fiilinin çeşitli kullanımlarına paralel olarak şekillenir:
1. Anlam (Gerçek): Bir şeyi fiziksel olarak bir yere indirme, yerleştirme veya konmasını sağlama yeteneği ya da imkânı. Örneğin, bir uçağı piste güvenle indirebilme veya bir kuşu dala konmaya ikna edebilme becerisi bu kapsamdadır. Bu, daha somut ve elle tutulur eylemler için kullanılır.
2. Anlam (Mecaz): Bir düşünceyi, bir fikri veya bir sorumluluğu başka bir kişiye kabul ettirme, yükleme veya atfetme becerisi. Bu kullanımda, genellikle olumsuz bir durumun veya suçlamanın birine yakıştırılması, iliştirilmesi anlamı ağır basar. Aynı zamanda, birine bir şeyi inandırma veya onaylatma yeteneğini de kapsar. Bu anlam, sosyal ilişkilerde ve tartışmalarda sıkça karşımıza çıkar.
Kondurabilme, her iki anlamda da bir durumun gerçekleşebilirliğini veya bir eylemin başarıyla tamamlanabilirliğini vurgular, ancak mecazi kullanımı günlük dilde daha yaygındır.
Kondurabilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Kondurabilme kelimesi, Türkçe kökenli, zengin bir morfolojik yapıya sahip bir sözcüktür. Temelinde ‘konmak’ fiili yatar. ‘Konmak’, bir yere inmek, yerleşmek veya tünemek gibi anlamlara gelir. Bu fiile, ettirgenlik (causative) eki olan ‘-dur-‘ eklenerek ‘kondurmak’ fiili türetilmiştir. ‘Kondurmak’ ise ‘bir şeyi konmasını sağlamak’ veya ‘bir yere yerleştirmek’ anlamını kazanır. Daha sonra bu fiile yeterlilik ve olasılık bildiren ‘-abil-‘ eki getirilmiş, ardından da isim yapma eki ‘-me’ eklenerek ‘Kondurabilme‘ ismi oluşturulmuştur. Bu yapı, kelimenin ‘kondurma eylemini yapabilme yeteneği veya olasılığı’ anlamını net bir şekilde ortaya koyar. Kelimenin kökensel gelişimi, Türkçenin fiilden isim türetme ve anlam genişletme dinamiklerini açıkça gözler önüne serer.
Kondurabilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Hava şartları ne kadar kötü olursa olsun, pilotun uçağı güvenle kondurabilme yeteneği takdire şayandı.
Bu cümle, fiziksel bir nesneyi (uçak) güvenli bir şekilde bir yere indirme becerisini vurgular.
Yönetim, yeni projenin tüm sorumluluğunu tek bir ekibe kondurabilme konusunda zorlandı.
Burada, bir sorumluluğu veya görevi bir gruba atfetme, yükleme becerisi ifade edilmektedir.
O kadar ikna edici konuştu ki, herkesi bu fikre kondurabilme kabiliyeti tartışılmazdı.
Bu örnek, bir fikri veya düşünceyi başkalarına kabul ettirme, inandırma yeteneğini mecazi olarak gösterir.
Eski hatalarını başkalarına kondurabilme alışkanlığı, onu çevresinde yalnız bırakmıştı.
Bu cümle, olumsuz bir durumu veya suçu başkasına atfetme, yakıştırma eğilimini mecazi bir bağlamda kullanır.
Çocukların, minik kuşları avuçlarına nazikçe kondurabilme sevinci görülmeye değerdi.
Bu ifade, canlı bir varlığı dikkatlice bir yere yerleştirme veya konmasını sağlama becerisini anlatır.
Kondurabilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Kondurabilme kelimesi, bağlamına göre farklı eş ve yakın anlamlılara sahip olabilir. İşte başlıcaları:
Eş Anlamlıları:
- Yükleyebilme: Bir sorumluluğu, görevi veya suçu birine atfetme, üzerine bırakabilme yeteneği.
- Yakıştırabilme: Bir özelliği veya davranışı birine uygun görebilme, İliştirebilme becerisi.
- Kabul Ettirebilme: Bir fikri, görüşü veya durumu başkasına İnandırabilme, onaylatabilme kabiliyeti.
- Yerleştirebilme: Bir nesneyi veya varlığı belirli bir konuma getirebilme, sabitleyebilme yeteneği.
Yakın Anlamlıları:
- Beceri: Bir işi yapma yeteneği.
- Yetenek: Bir şeyi yapmaya veya anlamaya doğuştan veya sonradan kazanılan güç.
- İkna Kabiliyeti: Başkalarını bir şeye inandırma gücü.
Zıt Anlamlıları:
- Reddetme: Bir şeyi kabul etmeme, geri çevirme.
- Engel Olma: Bir şeyin gerçekleşmesini önleme, mani olma.
- Yüklenmeme: Bir sorumluluğu veya suçu üzerine almama.
İlgili İçerikler
- Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kapayabilmek Ne Demek? Kapayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Kondurabilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kondurabilme ne demek kısaca?
Kondurabilme, bir şeyi bir yere indirme, yerleştirme ya da bir fikri veya sorumluluğu başkasına atfetme, kabul ettirme yeteneği anlamına gelir.
Kondurabilme hangi dilden gelir?
Kondurabilme kelimesi, kökeni itibarıyla tamamen Türkçe olup, ‘konmak’ fiilinden türemiştir.
Kondurabilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Kondurabilme kelimesinin bağlama göre Yükleyebilme, Yakıştırabilme veya kabul Ettirebilme gibi eş anlamlıları bulunmaktadır.
Kondurabilme cümle içinde nasıl kullanılır?
Bu kelime hem somut bir nesneyi indirme becerisi için hem de mecazi olarak bir sorumluluğu veya fikri başkasına atfetme yeteneği için kullanılabilir.
Kondurabilme kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Kondurabilme kelimesi Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer alan, Türkçe kökenli bir isimdir.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!