Kıymettarlık Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Kıymettarlık, Arapça kökenli bir sözcük olup bir şeye gereğinden fazla değer verme, onu çok önemli görme anlamına gelir. Günlük hayatta genellikle maddi veya manevi bir varlığa aşırı düşkünlük bağlamında kullanılır.

Hayatımızda bazı şeylere verdiğimiz değer, Zaman zaman normal sınırların ötesine geçebilir. Bazen bir eşyaya, bazen bir fikre ya da bir kişiye duyduğumuz aşırı düşkünlük, bizi farklı bir bakış açısına sürükleyebilir. Bu durum, dilimizde özel bir terimle ifade edilir: kıymettarlık. Bu kavramın derinliklerine inerek, ne anlama geldiğini, kökenini ve Günlük hayattaki yansımalarını keşfedeceğiz.

Kıymettarlık Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer alan tanımına göre kıymettarlık, “bir şeye gereğinden çok değer verme, onu aşırı derecede önemli görme durumu” olarak açıklanır. Bu kelime, genellikle bir nesneye, bir olaya, bir düşünceye veya bir kişiye karşı duyulan abartılı bir bağlılığı, düşkünlüğü ifade eder. Sözcük türü olarak bir isimdir ve bir niteliği veya durumu belirtir.

Bu anlamıyla kıymettarlık, olumlu veya olumsuz bir çağrışım taşıyabilir. Örneğin, bir koleksiyoncunun nadir bir esere gösterdiği aşırı özen, onun kıymettarlığı olarak yorumlanabilirken, bazen de gereksiz bir tutuculuk veya değişime kapalı olma durumu için kullanılır. Temelde, bir varlığın gerçek değerinin ötesinde bir önem atfedilmesini vurgular.

Kıymettarlık Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kıymettarlık kelimesi, Türkçeye Arapçadan geçen “kıymet” sözcüğünden türemiştir. Arapça kökenli “kıymet” (قيمة) kelimesi, “değer, paha, eder” anlamlarına gelir. Bu kelimeye Farsça kökenli “-dar” eki (sahip olma, tutma anlamı katan) eklenerek “kıymettar” (değerli, kıymetli olan) kelimesi oluşmuştur. Ardından, Türkçede soyut isimler türetmek için kullanılan “-lık” eki eklenerek “kıymettarlık” sözcüğü meydana gelmiştir.

Bu bağlamda, “kıymettarlık” kelimesi, “kıymetli olma durumu” veya “bir şeyi kıymetli görme Halı” anlamını kazanmıştır. Türkçeye özgü bu türetme, bir niteliği veya durumu ifade eden soyut bir isim oluşturmuştur. Kelimenin anlamında belirgin bir kayma olmamakla birlikte, zamanla “gereğinden fazla değer verme” gibi bir nüans kazanmıştır.

Kıymettarlık Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Eski eşyalarına gösterdiği aşırı özen, onun adeta bir kıymettarlık abidesi olduğunu gösteriyordu.

   Bu cümlede, kişinin eski eşyalarına duyduğu yoğun bağlılık ve onlara verdiği abartılı değer vurgulanmaktadır.

2. Bazı insanlar, geçmiş anılarına o kadar büyük bir kıymettarlıkla sarılır ki, geleceğe adım atmakta zorlanırlar.

   Burada, geçmişe duyulan aşırı bağlılığın, ilerlemeyi Engelleyici bir tutum olarak ele alındığı görülmektedir.

3. Müzedeki nadide eserlere duyulan kıymettarlık, onların korunması için harcanan çabanın temelini oluşturur.

   Bu örnekte, bir nesnenin değerini bilme ve onu koruma isteği olumlu bir bağlamda kullanılmıştır.

4. Toplumun bazı konulardaki kıymettarlığı, yeniliklere kapalı bir duruş sergilemesine neden olabiliyor.

   Bu kullanımda, bir fikre veya geleneğe aşırı bağlılığın, değişime direnç gösterme anlamında kullanıldığı görülür.

5. Onun bu kadar küçük bir detaya gösterdiği kıymettarlık, işindeki titizliğini bir kez daha ortaya koydu.

   Burada ise, detaylara verilen önemin ve titizliğin bir göstergesi olarak kıymettarlık kavramı kullanılmıştır.

Kıymettarlık Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları

• Düşkünlük: Bir şeye veya bir kimseye karşı duyulan aşırı sevgi, bağlılık veya bağımlılık hali.
• Tutuculuk: Eskiye, geleneklere aşırı bağlı kalma, yeniliklere kapalı olma durumu.
• Değerbilirlik (yakın anlamlı): Bir şeyin veya bir kimsenin değerini anlama ve takdir etme durumu. Kıymettarlık bazen bu olumlu anlamda da kullanılabilir.

Yakın Anlamlıları

• Bağlılık: Bir şeye veya kişiye karşı duyulan güçlü aidiyet ve sadakat.
• Önemseme: Bir şeye değer verme, üzerinde durma, ciddiye alma.

Zıt Anlamlıları

• Değersizlik: Bir şeyin değerinin veya kıymetinin olmaması durumu.
• Önemsememezlik: Bir şeye değer vermeme, onu ciddiye almama hali.
• Küçümseme: Bir şeyi veya bir kimseyi küçük görme, hafife alma.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kıymettarlık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kıymettarlık ne demek kısaca?

Kısaca kıymettarlık, bir şeye gerçek değerinden daha fazla önem ve değer verme durumudur.

Kıymettarlık hangi dilden gelir?

Kıymettarlık kelimesi, Arapça kökenli “kıymet” kelimesinden türemiş olup, Farsça “-tar” ve Türkçe “-lık” ekleriyle oluşmuştur.

Kıymettarlık kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Kıymettarlık kelimesinin eş anlamlıları arasında düşkünlük ve tutuculuk sayılabilir.

Kıymettarlık cümle içinde nasıl kullanılır?

Örneğin, “Antika mobilyalarına gösterdiği kıymettarlık, onun bu alandaki tutkusunu gösteriyordu” şeklinde kullanılabilir.

Kıymettarlık kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Kıymettarlık kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almaktadır.