Kısıvermek Ne Demek? Kısıvermek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kısıvermek, Türkçe kökenli bir fiil olup çabucak kısmak veya hızla azaltmak anlamına gelir. Günlük dilde genellikle ses, ışık, gaz gibi ayarlanabilir unsurların aniden ve hızlı bir şekilde düşürülmesi durumlarında karşımıza çıkar.

Günlük hayatta birçok eylemi Hızlıca yapma ihtiyacı duyarız. Bazen bir sesi, bir ışığı ya da bir musluğun akışını aniden azaltmak gerekebilir. İşte tam da bu noktada, Türkçenin zenginliğini gösteren ‘kısıvermek’ gibi tezlik fiilleri devreye girer. Bu metinde, ‘kısıvermek’ kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım alanlarını keşfedeceksiniz.

Kısıvermek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Kısıvermek kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “çabucak kısmak” veya “hızla azaltmak” anlamıyla yer alan bir tezlik fiilidir. Bu fiil, bir eylemin beklenmedik bir anda ve hızla gerçekleştirildiğini vurgular. Genellikle ayarlanabilir bir değerin, seviyenin veya şiddetin aniden düşürülmesi durumlarında kullanılır.

Örneğin, yüksek bir sesin, parlak bir ışığın, musluktan akan suyun debisinin ya da bir motorun devrinin hızlıca düşürülmesi gibi durumlarda karşımıza çıkar. Kelime, ‘-ıvermek’ eki sayesinde eyleme “çabukluk” ve “aniyet” katarak, o işin hızlıca yapıldığını ifade eder. Bu anlamıyla, günlük konuşmalarımızda ve yazılı metinlerde pratik bir ifade biçimi sunar. TDK, bu yapıyı eylemin hızlıca tamamlandığını belirten bir birleşik fiil türü olarak sınıflandırır.

Kısıvermek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kısıvermek kelimesi, Türkçe kökenli bir bileşik fiildir. Temelini “kısmak” fiilinden alır. “Kısmak” fiili, bir şeyin miktarını, şiddetini veya hacmini azaltmak, daraltmak anlamlarına gelir. Bu fiile, Türkçede bir eylemin çabuk, ani ve kolayca yapıldığını ifade eden “-ıvermek” tezlik fiili eki eklenmesiyle “kısıvermek” fiili oluşmuştur.

Yani, “kısmak” eyleminin hızlıca ve aniden yapıldığını belirtir. Kelimenin kökeni tamamen Türkçedir ve herhangi bir yabancı dilden alıntı değildir. Dilimizdeki bu tür tezlik fiilleri, eylemin niteliğini zenginleştirerek anlatıma dinamizm katar. Anlam kaymasından ziyade, “kısmak” eylemine bir Zaman ve hız boyutu eklenerek yeni bir eylem biçimi oluşturulmuştur.

Kısıvermek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Yüksek ses rahatsız edince, müziğin sesini hemen kısıverdi.

   Bu cümlede, bir sesin aniden ve hızla azaltılması eylemi vurgulanmaktadır, rahatsız edici durumun hemen giderildiği anlaşılır.

2. Güneş gözümü alınca, pencerenin perdesini kısıverdim.

   Burada, ışık şiddetinin hızla düşürülmesi eylemi ifade edilmiş, anlık bir tepkiyle ortamın aydınlığı ayarlanmıştır.

3. Su faturasını düşünerek, musluğun akışını birden kısıverdi.

   Bu örnekte, suyun debisinin ani bir kararla azaltılması anlatılmakta, tasarruf amacı güdüldüğü belirtilmektedir.

4. Motorun devrini aniden kısıverince, araç hafifçe sarsıldı.

   Teknik bir bağlamda kullanılan bu cümlede, motorun çalışma hızının hızlıca düşürülmesi ve bunun yarattığı etki açıklanmıştır.

5. Misafirlerin gelmesiyle, televizyonun sesini usulca kısıverdi.

   Sosyal bir ortamda, konuşma ortamı Sağlamak amacıyla televizyon sesinin hızlıca ve nazikçe azaltılması eylemi belirtilmiştir.

Kısıvermek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Kısıvermek kelimesi, eylemin çabukluğunu vurgulayan özel bir yapıya sahip olsa da, genel anlamda azaltma ve düşürme eylemleriyle ilişkilidir.

• Eş Anlamlıları:

  • Azaltmak: Bir şeyin miktarını, şiddetini veya derecesini düşürmek, eksiltmek.
  • Düşürmek: Bir seviyeyi veya değeri aşağı çekmek.
  • Kısmak: Temel fiil olup, “kısıvermek” eyleminin kökenini oluşturur; hızlılık vurgusu olmaksızın azaltma eylemini ifade eder.

• Yakın Anlamlıları:

  • Yavaşlatmak: Bir şeyin hızını düşürmek, süratini azaltmak.
  • Kısaltmak: Genellikle süre, mesafe veya uzunluğu azaltmak.

• Zıt Anlamlıları:

  • Açmak: Bir musluğu, ışığı veya sesi artırmak, faaliyete geçirmek.
  • Artırmak: Bir şeyin miktarını, şiddetini veya derecesini yükseltmek, çoğaltmak.
  • Yükseltmek: Bir seviyeyi veya değeri yukarı çekmek.

İlgili İçerikler

• Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kapayabilmek Ne Demek? Kapayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kısıvermek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Kısıvermek ne demek kısaca?

   Kısıvermek, çabucak veya hızla kısmak, bir şeyi aniden azaltmak anlamına gelen bir fiildir. Bir eylemin ani ve hızlı bir şekilde yapıldığını vurgular.

2. Kısıvermek hangi dilden gelir?

   Kısıvermek kelimesi, Türkçe kökenli olup “kısmak” fiiline “-ıvermek” tezlik eki eklenmesiyle oluşmuştur.

3. Kısıvermek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Kısıvermek kelimesinin eş anlamlıları arasında “azaltmak”, “düşürmek” ve “kısmak” gibi kelimeler sayılabilir.

4. Kısıvermek cümle içinde nasıl kullanılır?

   Bu kelime, “Radyonun sesini hemen kısıverdi.” veya “Işığı aniden kısıverince oda karardı.” gibi cümlelerde kullanılabilir.

5. Kısıvermek kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, Kısıvermek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır ve “çabucak kısmak” olarak tanımlanır.