TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan kiraz, gülgiller familyasından, kırmızı renkli, tatlı ve sulu bir meyve anlamını taşır. Özellikle yaz aylarında taze olarak tüketilen kiraz, sofraların vazgeçilmez lezzetlerinden biridir ve hoş tadıyla bilinir.
Yaz mevsiminin müjdecisi olan kiraz, bahar aylarının sonlarına doğru tezgahlarda yerini almaya başlar ve herkes tarafından büyük bir beğeniyle tüketilir. Özellikle kahvaltı sofralarının, tatlıların ve serinletici içeceklerin vazgeçilmezi olan bu meyve, hem lezzeti hem de sağlık faydalarıyla öne çıkar. Günlük konuşmada sıkça duyduğumuz bu kelimenin dilimizdeki derinliğini ve farklı kullanım alanlarını keşfetmek, Türkçemizin zenginliğini anlamak için önemlidir. Bu metinde, kiraz kelimesinin TDK sözlük anlamından etimolojisine, cümle içindeki kullanımlarından eş ve zıt anlamlılarına kadar pek çok yönünü kapsamlı bir şekilde inceleyeceğiz.
Kiraz Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre kiraz kelimesi, temel olarak gülgiller familyasına ait, sert çekirdekli, genellikle kırmızı renkli, tatlı ve sulu bir meyveyi ifade eder. Bu meyve, ilkbaharın sonlarına doğru olgunlaşır ve yaz aylarında taze olarak tüketilir. Genellikle küçük ve yuvarlak bir yapıya sahip olan kiraz, besleyici özellikleriyle de bilinir. Ayrıca, halk ağzında veya mecazi anlamda farklı kullanımları da bulunabilir ancak TDK’daki ana tanımı bu meyve üzerinedir. Bir isim olan kiraz, doğrudan somut bir nesneyi çağrıştırır ve Türkçede yaygın olarak kullanılan bir kelimedir.
1. Anlam (Gerçek): Gülgillerden, sert çekirdekli, yuvarlak, kırmızı, mor veya sarı renkte, tatlı veya ekşi tatta, sulu bir meyve. Ağacı da aynı adla anılır. Özellikle yaz aylarında taze olarak tüketilen bu meyve, vitamin ve mineral açısından zengindir.
Kiraz Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Kiraz kelimesi, Türkçe kökenli bir sözcüktür. Eski Türkçede ‘kiraz’ veya ‘kiraz’ benzeri seslerle anıldığı ve zamanla günümüzdeki formunu aldığı düşünülmektedir. Bazı kaynaklarda Orta Asya Türk lehçelerinden geldiği belirtilse de, kelimenin doğrudan Türkçe olduğu ve başka bir dilden alıntı olmadığı genel kabul gören görüştür. Anadolu ağızlarında da benzer seslerle varlığını sürdürmüştür. Kelimenin anlamında zaman içinde büyük bir kayma veya değişim yaşanmamıştır; her zaman aynı meyveyi ifade etmek için kullanılmıştır. Bu durum, kelimenin dilimizdeki köklü ve yerleşik yapısını göstermektedir.
Kiraz Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Yaz akşamları bahçede oturup taze toplanmış kiraz yemek gibisi yoktur.
Bu cümle, kirazın yaz aylarında tüketilen taze bir meyve olduğunu vurgular.
Pastanın üzerindeki parlak kiraz taneleri, tatlıya ayrı bir güzellik katmıştı.
Burada kiraz, bir tatlı süslemesi olarak kullanılmıştır.
Çocukluğumda en sevdiğim meyve, dedemin bahçesindeki ağaçtan topladığımız sulu kirazlardı.
Bu örnek, kelimenin kişisel anılar ve nostaljik bağlamda kullanımını gösterir.
Hava o kadar sıcaktı ki, serinlemek için bir kase buz gibi kiraz yedi.
Cümle, kirazın serinletici bir yiyecek olarak tercih edildiğini belirtir.
O kadar kırmızı ve parlaktı ki yanakları, sanki iki taze kiraz konulmuş gibiydi.
Bu cümle, kirazı bir benzetme unsuru olarak, mecazi bir anlamda kullanır.
Kiraz Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Kiraz kelimesinin, doğrudan tek bir kelimeyle ifade edilebilen eş anlamlısı bulunmamaktadır, zira kendisi spesifik bir meyve adıdır. Ancak, bağlama göre bazı yakın anlamlı ifadeler veya üst kategoriler kullanılabilir.
Eş Anlamlıları:
Genel bir eş anlamlısı olmamakla birlikte, “meyve” kelimesi, kirazı kapsayan daha genel bir terimdir.
- Meyve: Kirazın da dahil olduğu, bitkilerin yenebilen, tohumlu ürünlerine verilen genel ad.
- Yemiş: Özellikle ağaçlarda yetişen ve yenen meyveler için kullanılan bir diğer genel terim.
Yakın Anlamlıları:
Bağlamda kirazın yerine kullanılabilecek, benzer tat veya dokuya sahip meyveler kastedilebilir ancak bunlar direkt eş anlamlı değildir.
- Vişne: Kiraza benzer, ancak genellikle daha ekşi olan bir meyve türü.
- Erik: Kiraz gibi çekirdekli ve sulu olan, farklı renk ve tatlarda olabilen bir meyve.
Zıt Anlamlıları:
Kiraz kelimesi somut bir meyve adı olduğu için, doğrudan bir zıt anlamlısı bulunmamaktadır. Bir meyvenin zıttı, genellikle yenmeyen bir şey veya meyve olmayan bir kategori olabilir.
- Sebze: Meyvenin aksine, bitkilerin genellikle yaprak, kök veya gövde kısımlarından elde edilen, yemeklerde kullanılan bitkisel ürünler.
- Yenmez: Tüketilemeyen, gıda niteliği taşımayan herhangi bir şey.
Kiraz ile Sık Karıştırılan Kelimeler
Kiraz kelimesi, genellikle başka bir kelimeyle sıkça karıştırılmaz. Ancak, tat ve görünüm benzerliği nedeniyle bazen ‘vişne’ ile karıştırılabilir veya birbirinin yerine hatalı olarak kullanılabilir. Her ikisi de gülgiller familyasından olsa da, kiraz genellikle tatlı ve parlak kırmızı iken, vişne daha ekşi ve koyu kırmızı renktedir. Bu iki meyve arasındaki belirgin tat farkı, onları ayırt etmeyi kolaylaştırır.
İlgili İçerikler
- Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Kiraz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kiraz ne demek kısaca?
Kiraz, gülgillerden, sert çekirdekli, genellikle kırmızı renkli, tatlı ve sulu bir yaz meyvesidir.
Kiraz hangi dilden gelir?
Kiraz kelimesi, Türkçe kökenli bir sözcüktür ve dilimize özgüdür.
Kiraz kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Kirazın doğrudan tek bir eş anlamlı kelimesi bulunmamakla birlikte, genel anlamda ‘meyve’ veya ‘yemiş’ gibi üst kategoriler kullanılabilir.
Kiraz cümle içinde nasıl kullanılır?
Kiraz, “Yazın en sevdiğim meyve taze toplanmış kirazdır.” gibi cümlelerde yiyecek olarak veya “Yanakları kiraz gibi kıpkırmızıydı.” gibi benzetmelerde kullanılabilir.
Kiraz kelimesi TDK’da var mı?
Evet, kiraz kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve tanımlanmaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!