Kilometrelik Ne Demek? Kilometrelik TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te sıfat olarak tanımlanan Kilometrelik, Fransızca kökenli “kilomètre” kelimesinden türemiş olup, kilometrelerle ölçülebilecek kadar uzun veya geniş olan anlamına gelir. Günlük dilde genellikle yol, hat veya bir alanın büyüklüğünü belirtmek için tercih edilir.

Günlük konuşmada sıkça duyduğumuz, özellikle büyük mesafeleri veya geniş alanları tanımlarken kullandığımız ‘kilometrelik’ kelimesi, dilimizin ifade gücünü artıran önemli sıfatlardan biridir. Bu sözcük, basit bir uzunluk ölçüsünden öte, bir büyüklük ve ölçek algısı sunar. Özellikle mühendislik projelerinde, seyahat planlarında veya coğrafi tanımlamalarda karşımıza çıkan bu ifade, geniş kapsamlı durumları anlatmak için idealdir. Bu yazıda, ‘kilometrelik’ kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım biçimlerini keşfedeceksiniz.

Kilometrelik Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

TDK Güncel Türkçe Sözlük’e göre kilometrelik kelimesi, bir sıfat olarak tanımlanır ve Temel anlamıyla ‘kilometrelerle ölçülebilecek kadar uzun veya geniş olan’ durumu ifade eder. Bu tanım, genellikle bir mesafenin, bir yolun, bir hattın ya da bir alanın boyutunu vurgulamak için kullanılır. Örneğin, bir yolun uzunluğunu, bir nehrin akış mesafesini veya bir ormanın kapladığı alanı belirtirken bu sıfat tercih edilir. Kelime, sadece fiziksel uzunlukları değil, Ayni zamanda bir projenin veya bir olayın kapsadığı geniş ölçeği de ima edebilir. Bu bağlamda, ‘kilometrelik’ ifadesi, büyük boyutları ve geniş kapsamı akla getiren güçlü bir niteleyici görevi görür. Örneğin, bir “kilometrelik tünel” veya “kilometrelik bir sahil şeridi” ifadeleri, ilgili nesnenin büyüklüğünü ve etkileyiciliğini ön plana çıkarır. Bu sıfat, ölçü birimi olan kilometrenin getirdiği kesinlik ile nitelenen şeyin genişliğini birleştirir.

Kilometrelik Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kilometrelik kelimesi, Türkçede sıkça kullanılan bir sıfat olmasına rağmen, kökeni itibarıyla birden fazla dilin birleşiminden oluşur. Kelimenin ana gövdesi olan “kilometre“, Fransızca “kilomètre” kelimesinden dilimize geçmiştir. Fransızca kelime ise Antik Yunanca “khilioi” (bin) ve “metron” (ölçü) kelimelerinin birleşimiyle meydana gelmiştir. Türkçedeki “-lik” eki ise, isimlere eklenerek o isme ait olma, o isimle ilgili olma veya o ismin ölçüsünde olma anlamı katan işlek bir yapım ekidir. Dolayısıyla, “kilometrelik” kelimesi, “kilometre ölçüsünde olan” veya “kilometre uzunluğunda olan” anlamını kazanmıştır. Bu yapı, Türkçe’nin yabancı kökenli kelimeleri kendi ekleriyle zenginleştirerek yeni anlamlar üretme yeteneğinin güzel bir örneğidir. Kelime, dilimize muhtemelen 19. yüzyılın sonları veya 20. yüzyılın başlarında, ölçü birimlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte girmiştir.

Kilometrelik Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Otoyolun yapımı için planlanan kilometrelik tünel projesi, bölge trafiğini önemli ölçüde rahatlatacak.
   (Burada, tünelin uzunluğunun kilometrelerle ifade edilecek kadar büyük olduğu vurgulanmaktadır.)
2. Sahil kasabasını boydan boya saran kilometrelik yürüyüş yolu, sabah sporları için İdeal bir ortam sunuyor.
   (Cümle, sahil boyunca uzanan yolun geniş bir alanı kapladığını belirtir.)
3. Yeni inşa edilen barajın gövdesi, kilometrelik bir uzunluğa sahip olup bölgenin su ihtiyacını karşılayacak.
   (Bu örnek, barajın fiziksel boyutlarının büyüklüğünü ve etkileyiciliğini anlatır.)
4. Çölün ortasında, kilometrelik kum tepeleri rüzgarın etkisiyle sürekli şekil değiştiriyordu.
   (Burada, kum tepelerinin kapladığı alanın genişliği ve büyüklüğü ifade edilmektedir.)
5. Uzun süren müzakerelerin ardından, iki ülke arasında kilometrelik bir sınır hattı belirlendi.
   (Cümle, belirlenen sınırın uzunluğunun ve kapsamının önemini vurgulamaktadır.)

Kilometrelik Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

• Eş Anlamlıları:
  • Uzun: Genel olarak bir şeyin boyunun, mesafesinin fazla olduğunu ifade eder. Kilometrelik bir yol aynı zamanda uzun bir yoldur.
  • Geniş: Bir alanın enini veya kapsamını belirtir. Kilometrelik bir alan, aynı zamanda geniş bir alandır.
  • Büyük: Boyut, Hacim veya kapsam açısından fazla olanı tanımlar. Kilometrelik bir proje, büyük bir projedir.
• Yakın Anlamlıları:
  • Devasa: Çok büyük, olağanüstü boyutlarda olan.
  • Uçsuz bucaksız: Sonu görünmeyen, çok geniş olan.
  • Kapsamlı: Geniş bir alanı veya konuyu içine alan.
• Zıt Anlamlıları:
  • Kısa: Uzunluğun az olduğunu belirten genel bir sıfat.
  • Dar: Eni az, sınırlı olanı ifade eden bir sıfat.
  • Küçük: Boyut, hacim veya kapsam açısından az olanı tanımlar.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kilometrelik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Kilometrelik ne demek kısaca?
  Kilometrelik, kilometrelerle ölçülebilecek kadar uzun veya geniş olan anlamına gelen bir sıfattır. Genellikle büyük mesafeleri veya geniş alanları tanımlamak için kullanılır.
• Kilometrelik hangi dilden gelir?
  Kelimenin ana gövdesi “kilometre”, Fransızca “kilomètre” kelimesinden gelmekle birlikte, Fransızca kelime de Antik Yunanca kökenlidir. “-lik” eki ise Türkçedir.
• Kilometrelik kelimesinin eş anlamlısı nedir?
  Kilometrelik kelimesinin eş anlamlıları arasında “uzun”, “geniş” ve “büyük” gibi kelimeler sayılabilir. Bağlama göre “devasa” veya “uçsuz bucaksız” da yakın anlamlı olarak kullanılabilir.
• Kilometrelik cümle içinde nasıl kullanılır?
  “Yeni yapılan köprü, kilometrelik bir uzunluğa sahiptir.” veya “Şehrin çevresindeki kilometrelik ormanlık alan, temiz hava kaynağıdır.” gibi cümlelerde sıfat olarak kullanılır.
• Kilometrelik kelimesi TDK’da var mı?
  Evet, kilometrelik kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almakta ve tanımlanmaktadır.