Kestirtmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te ettirgen bir fiil olarak tanımlanan Kestirtmek, bir şeyi başkasına kesme işini yaptırmak veya kestirme eylemini başkası aracılığıyla gerçekleştirmek anlamını taşır. Günlük dilde bu kelime, saç, ağaç veya kumaş gibi nesnelerin kesim işlemini bir uzmana yaptırmak bağlamında sıklıkla karşımıza çıkar.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde sıkça duyduğumuz ‘kestirtmek’ kelimesi, bir eylemin başkası tarafından gerçekleştirilmesini ifade eder. Özellikle saç kesimi, ağaç budama veya terzi işleri gibi belirli uzmanlık gerektiren durumlarda karşımıza çıkar. Bu fiil, eylemi yapan ile yaptıran arasındaki ilişkiyi açıkça ortaya koyar. Bu metinde, ‘kestirtmek’ kelimesinin derinlemesine anlamlarını, kökenini ve farklı kullanım şekillerini bulacaksınız.

Kestirtmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre kestirtmek kelimesi, bir eylemin başkası aracılığıyla yapılmasını ifade eden ettirgen bir fiildir.

1. Anlam (Gerçek): Bir şeyi başka bir kişiye kesme işini yaptırmak, kesme eylemini başkası vasıtasıyla gerçekleştirmek anlamına gelir. Bu anlam, genellikle fiziksel bir nesnenin (saç, ağaç, kumaş, et vb.) belirli bir şekle sokulması veya parçalara ayrılması için bir uzmana ya da başka birine yaptırılan işleri tanımlar. Örneğin, kuaförde saçın kesilmesi, terzide kumaşın kesilmesi veya kasapta etin parçalanması gibi durumlarda bu fiil kullanılır. Eylemi yaptıran kişi, kesme işlemini bizzat kendisi değil, Bir başkası aracılığıyla tamamlar. Bu, eylemde bir aracılık ve yetki devri olduğunu gösterir.

Kestirtmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kestirtmek kelimesi, dilimizin özgün yapısından kaynaklanan, tamamen Türkçe kökenli bir fiildir. Temelini ‘kesmek’ fiilinden alır. ‘Kesmek’ fiilinin kökü olan ‘kes-‘, Türkçede çok eski dönemlerden beri var olan ve bir şeyi ikiye ayırmak, parçalara ayırmak, Biçim vermek gibi anlamlara gelen bir eylemi ifade eder. Bu köke, Türkçenin zengin dilbilgisel yapısında yer alan ‘-tir-‘ ettirgenlik eki eklenerek ‘kestirtmek’ fiili oluşturulmuştur. Bu ek, bir eylemin başkasına yaptırıldığını, yani eylemi gerçekleştiren kişinin başkası olduğunu belirtir. Dolayısıyla, kelimenin etimolojik yapısı, anlamını doğrudan yansıtır ve herhangi bir anlam kayması ya da yabancı dillerden alıntı durumu söz konusu değildir.

Kestirtmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. “Düğün öncesi saçlarını kuaförde en moda şekilde kestirtmek istedi.”

   Bu cümle, bir kişinin kişisel bakımını uzman birine yaptırdığını gösterir.

2. “Bahçedeki kurumuş dalları belediye ekiplerine kestirtmek için başvurdu.”

   Burada, büyük ve tehlikeli olabilecek bir işin profesyonel bir ekibe yaptırılması durumu anlatılıyor.

3. “Yeni aldığı kumaşı terziye götürüp elbise için uygun ölçülerde kestirtmek zorunda kaldı.”

   Bu örnek, bir malzemenin belirli bir amaca uygun hale getirilmesi için bir zanaatkara yaptırılan işlemi belirtir.

4. “Şirket, gereksiz giderleri kısmak amacıyla bazı departmanların bütçesini kestirtmek kararı aldı.”

   Bu kullanımda ‘kesmek’ fiili mecazi olarak ‘azaltmak’ anlamında kullanıldığı için, ‘kestirtmek’ de bir yetkilinin bu azaltma işlemini başkasına yaptırması anlamını taşır.

5. “Eski fotoğrafları çerçeveletmeden önce kenarlarını Düzgünce kestirtmek için fotoğrafçıya gitti.”

   Bu cümle, hassas bir işin doğru bir şekilde yapılması için bir uzmandan yardım alındığını ifade eder.

Kestirtmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Yaptırmak: Herhangi bir eylemi bir başkasına devrederek tamamlatmak anlamına gelir. ‘Kestirtmek’ fiilinin en genel eş anlamlısıdır.
• Biçtirmek: Özellikle terzilikte, kumaş veya elbise gibi malzemelerin ölçüye göre kesilip şekil verilmesini ifade eder.
• Tıraş ettirmek: Saç, sakal gibi kılların, bir berber veya kuaför aracılığıyla kesilmesi eylemini belirtir.

Yakın Anlamlıları:

• Kestirmek: Bu fiil de ettirgen bir yapıya sahiptir ve bazen ‘kestirtmek’ yerine kullanılabilir, ancak ‘kestirmek’ Ayni zamanda ‘tahmin etmek’ veya ‘kısa yoldan gitmek’ gibi farklı anlamlara da gelebilir.
• Budatmak: Ağaç dallarını veya bitkileri, bir bahçıvana veya uzmana budama işini yaptırmak anlamına gelir.

Zıt Anlamlıları:

• Kesmek: Eylemi bizzat kendisinin gerçekleştirmesi, bir başkasına yaptırmaması durumunu ifade eder.
• Bırakmak: Kesme eylemini uygulamamak, bir şeyi olduğu gibi muhafaza etmek veya uzamasına izin vermek anlamlarına gelir.
• Uzatmak (saç vb.): Özellikle saç gibi nesnelerin kesilmesi yerine, uzamasına imkan tanımak eyleminin zıttıdır.

İlgili İçerikler

• He Ne Demek? He TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• En Ne Demek? En TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Hendek Ne Demek? Hendek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kestirtmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Kestirtmek ne demek kısaca?

  Kısaca kestirtmek, bir şeyi başkasına kesme işini yaptırmak, yani kesim eylemini bir aracı vasıtasıyla gerçekleştirmek demektir. Bu, eylemi bizzat kendisi yapmayıp başkasına devretme durumunu ifade eder.

• Kestirtmek hangi dilden gelir?

  Kestirtmek kelimesi, tamamen Türkçe kökenlidir. ‘Kesmek’ fiil köküne ‘-tir-‘ ettirgenlik ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

• Kestirtmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Kestirtmek kelimesinin eş anlamlıları arasında ‘yaptırmak’, ‘biçtirmek’ ve ‘tıraş ettirmek’ gibi kelimeler yer alır. Bu kelimeler, eylemin bir başkası tarafından gerçekleştirildiği durumları anlatır.

• Kestirtmek cümle içinde nasıl kullanılır?

  Kestirtmek, “Saçımı kuaföre kestirtmek istiyorum” veya “Ağaçları belediyeye kestirtmek için başvurduk” gibi cümlelerde, bir eylemi başkasına yaptırma anlamında kullanılır. Eylemi yapan ile yaptıran arasındaki farkı vurgular.

• Kestirtmek kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Kestirtmek kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır. Ettirgen bir fiil olarak tanımlanır ve anlamı açıkça belirtilmiştir.