Kemirebilmek Ne Demek? Kemirebilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Kemirebilmek, bir şeyi dişlerle yiyip aşındırabilmek veya sürekli rahatsız etmek anlamını taşır. Bu kelime, genellikle zamanla bir şeyin gücünü azaltma veya bir sorunun sürekli varlığını ifade etmek için kullanılır. Gündelik yaşamda karşılaşılan yıpratıcı durumlar için uygun bir ifadedir.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde karşılaştığımız bazı kelimeler, basit anlamlarının ötesinde derin çağrışımlar barındırır. Özellikle bir eylemin yapılabilirliğini vurgulayan fiiller, durumu daha net ifade etmemizi sağlar. Kemirebilmek kelimesi de bu bağlamda, bir şeyin zamanla nasıl aşındığını veya bir sorunun nasıl devam ettiğini anlatmak için güçlü bir araçtır. Bu içerik, Kemirebilmek kelimesinin Türk Dil Kurumu’na göre ne anlama geldiğini, kökenini ve çeşitli kullanım örneklerini detaylıca incelemektedir.

Kemirebilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Kemirebilmek fiili, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “kemirmek” fiilinin yeterlilik hali olarak yer alır. Bu fiil, bir nesneyi dişlerle küçük parçalar halinde kopararak yemek, yavaş yavaş aşındırmak veya yıpratmak eylemini Gerçekleştirebilme yeteneğini ifade eder. Genellikle somut nesneler için kullanılsa da, mecazi anlamda bir şeyi sürekli olarak rahatsız etme, endişe verme veya bir sorunu sürekli gündemde tutma gücünü de anlatır. Bu kelime, hem fiziksel bir eylemi hem de psikolojik bir durumu anlatma kapasitesine sahiptir.

1. Anlam (Gerçek): Bir şeyi dişleriyle yavaş yavaş aşındırma, parça parça koparma veya tüketme eylemini Gerçekleştirebilmek. Bu anlamda fiziksel bir eylemi ve bu eylemi yapabilme becerisini vurgular. Örneğin, bir farenin tahta bir nesneyi kemirebilmesi bu anlama girer.

2. Anlam (Mecaz): Bir kişiyi veya durumu sürekli olarak rahatsız etme, yıpratma, içten içe tüketme veya bir sorunun zihni sürekli meşgul etme yeteneği. Bu kullanımda fiziksel bir eylemden ziyade, psikolojik veya duygusal bir etkiyi ifade eder. Örneğin, şüphelerin bir insanı kemirebilmesi gibi.

Kemirebilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kemirebilmek kelimesi, köken olarak tamamen Türkçe bir fiildir. Temelini oluşturan ‘kemir-‘ fiil kökü, Eski Türkçeden beri ‘dişlerle aşındırmak, yemek’ anlamında kullanılan kadim bir fiildir. Bu köke, Türkçenin zengin dil yapısında yer alan yeterlilik fiili eki olan ‘-ebil-‘ (-yebil-) ve mastar eki ‘-mek’ eklenerek oluşturulmuştur. Dolayısıyla, ‘kemir-‘ eylemini yapabilme yeteneğini açıkça ifade eder. Kelimenin yapısında herhangi bir yabancı dilden alıntı bulunmamaktadır; doğrudan Türkçenin kendi türetme kurallarıyla meydana gelmiştir. Anlam kayması yerine, temel anlamın yeterlilik boyutuyla zenginleştirilmesi söz konusudur.

Kemirebilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Yılların yorgunluğu, eski ahşap kapıları yavaş yavaş kemirebilmekteydi, her yağmur damlası bir iz bırakıyordu.

   Bu cümle, zamanın ve doğa olaylarının fiziksel bir nesne üzerindeki aşındırıcı etkisini vurgulamaktadır.

2. İçine düşen şüpheler, genç adamın huzurunu tıpkı bir kurt gibi kemirebilmekteydi, onu günden güne yıpratıyordu.

   Burada kelime, psikolojik bir durumu, yani şüphelerin bir insanı içten içe rahatsız etme ve tüketme gücünü mecazi anlamda ifade eder.

3. Ekonomik krizin etkileri, toplumun her kesimini derinden kemirebilmekte, yaşam standartlarını düşürmekteydi.

   Bu örnek, ekonomik sıkıntıların genel refah üzerindeki yıpratıcı ve sürekli olumsuz etkisini belirtir.

4. Doğru önlemler alınmazsa, deniz suyunun kıyı şeridini kemirebilmesi kaçınılmaz bir sondur.

   Cümle, doğal erozyon sürecinin potansiyelini ve bu sürecin önlenebilirliğini bilimsel bir bakış açısıyla ortaya koyar.

5. Ufacık bir problem bile, eğer görmezden gelinirse, büyük bir soruna dönüşüp tüm projeyi kemirebilmekteydi.

   Bu kullanım, küçük bir aksaklığın zamanla büyüyerek genel başarıyı olumsuz etkileme potansiyelini anlatır.

Kemirebilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Aşındırabilmek: Bir şeyi sürtünme, darbe veya kimyasal etkiyle yavaş yavaş Yıpratabilmek.
• Yıpratabilmek: Bir şeyi kullanma, zaman veya olumsuz koşullar nedeniyle eskimeye, bozulmaya uğratabilmek.
• Tüketebilmek: Bir şeyi tamamen bitirebilmek, yok edebilmek veya harcayabilmek; özellikle mecazi anlamda bir enerjiyi veya sabrı bitirebilmek.

Yakın Anlamlıları:

• Oymak: Bir yüzeyden parça çıkararak şekil verebilmek.
• Delmek: Bir şeyin içinden geçebilecek bir boşluk oluşturabilmek.
• Bitirebilmek: Bir işi veya süreci Sonlandırabilmek.

Zıt Anlamlıları:

• Sağlamlaştırabilmek: Bir şeyi daha dayanıklı, güçlü veya dirençli hale getirebilmek.
• Koruyabilmek: Bir şeyi zarar görmekten, aşınmaktan veya yıpranmaktan muhafaza edebilmek.
• Onarabilmek: Hasar görmüş bir şeyi eski haline getirebilmek, tamir edebilmek.

İlgili İçerikler

• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Konduruverme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Kemirebilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Kemirebilmek ne demek kısaca?
  Kemirebilmek, bir şeyi dişlerle yavaşça aşındırabilmek veya mecazi olarak bir şeyi içten içe rahatsız edip Tüketebilmek anlamına gelen bir fiildir.
• Kemirebilmek hangi dilden gelir?
  Bu kelime, köken olarak tamamen Türkçedir. “Kemir-” fiil köküne yeterlilik ve mastar eklerinin gelmesiyle oluşmuştur.
• Kemirebilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
  Kemirebilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında aşındırabilmek, yıpratabilmek ve tüketebilmek gibi fiiller sayılabilir.
• Kemirebilmek cümle içinde nasıl kullanılır?
  Örneğin, “Sürekli endişeler insanı içten içe kemirebilmekteydi,” şeklinde veya “Farenin tahtayı kemirebilmesi için uzun zamanı vardı,” gibi kullanılabilir.
• Kemirebilmek kelimesi TDK’da var mı?
  Evet, Kemirebilmek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta olup, “kemirmek” fiilinin yeterlilik hali olarak tanımlanır.