Kazıttırmak Ne Demek? Kazıttırmak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kazıttırmak, Türkçe kökenli bir geçişli fiil olup, bir şeyi zorla veya isteyerek kazdırmak, yüzeyden ayırmak anlamına gelir. Genellikle saç, sakal gibi kılları tamamen kestirme veya bir yüzeydeki tabakayı temizleme eylemlerini ifade eder. Bu fiil, emir, rica veya zorlama anlamı taşır.

“Kazıttırmak” fiili, dilimizde eylemi başkasına yaptırma veya yaptırma isteğini ifade eden önemli bir yapıdır. Özellikle kişisel bakım, temizlik veya bir yüzeyin işlenmesi gibi durumlarda karşımıza çıkan bu kelime, Günlük konuşmalarda sıkça kullanılır. Bir şeyi tamamen ortadan kaldırma veya bir yüzeyi arındırma ihtiyacını vurgulayan bu kelimeyi tüm detaylarıyla inceleyelim. Bu detaylı inceleme, kelimenin farklı kullanım alanlarını ve anlam derinliğini anlamanıza yardımcı olacaktır.

Kazıttırmak Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Kazıttırmak kelimesi, Türk Dil Kurumu’na göre “kazmak” fiilinin ettirgen çatılı halidir ve bir eylemi başkasına yaptırma anlamı taşır. Genellikle bir şeyi yüzeyden tamamen kaldırmak, temizlemek veya kazıyarak yok etmek anlamında kullanılır. Bu fiil, nesneye yönelik bir eylemi ifade eder.

1. Anlam (Gerçek): Birine bir şeyi kazma veya kazıma işini yaptırmak. Örneğin, bir kuyuyu kazdırmak veya bir duvarın sıvasını kazıtmak gibi fiziksel eylemleri kapsar. Bu anlam, genellikle bir yüzeyden bir maddeyi ayırma veya derinleştirme süreçlerini anlatır.

2. Anlam (Gerçek/Mecaz): Saç, sakal gibi kılları tamamen kestirmek veya tıraş ettirmek. Bu kullanım, Halk arasında Oldukça yaygındır ve genellikle “saçını sıfıra kazıttırmak” şeklinde ifade edilir. Bu eylem, kişinin isteğiyle veya bir zorunluluk sonucu gerçekleştirilebilir.

3. Anlam (Mecaz): Bir şeyi tamamen ortadan kaldırmak, yok etmek veya sildirmek. Bu bağlamda, bir anıyı zihninden kazıtmak veya bir kaydı defterden kazıtmak gibi soyut durumlar için de kullanılabilir. Bu anlam, bir şeyin varlığını tamamen sona erdirme isteğini vurgular.

Kazıttırmak Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

“Kazıttırmak” kelimesi, Türkçe kökenli bir fiildir. Temelinde “kaz-” fiili yatar. “Kaz-” fiiline “+I” ve “+t” ettirgenlik ekleri, ardından da “–tır” ettirgenlik eki gelerek “kazı-” ve daha sonra “kazıt-” fiili oluşmuştur. Son olarak “-tır” ettirgenlik ekiyle “kazıttır-” fiili meydana gelmiştir. Bu ekler, fiilin anlamını “birine kazma işini yaptırmak” veya “bir şeyi kazılmasını Sağlamak” şeklinde değiştirmiştir. Kelime, Türkçenin yapım ekleriyle zenginleşen dil yapısının güzel bir örneğidir ve dilimize dışarıdan bir alıntı yoluyla değil, iç yapım ekleriyle katılmıştır. Anlamında belirgin bir kayma olmamakla birlikte, kullanım alanları zamanla genişlemiştir.

Kazıttırmak Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Soğuk havaya rağmen, bahçıvan tüm bahçeyi baştan sona kazıttırmak zorunda kaldı.

   Bu cümle, bahçıvanın başka birine bahçeyi kazma işini yaptırdığını ifade eder.

2. Askerlik öncesi tüm saçlarını sıfıra kazıttırmak, gençler için geleneksel bir ritüeldir.

   Burada kelime, saçları tamamen kestirme eylemini anlatır ve yaygın bir kullanım şeklidir.

3. Eski binanın dış cephesindeki tüm boyaları kazıttırmak, restorasyonun ilk adımıydı.

   Bu kullanım, bir yüzeydeki eski tabakayı tamamen temizleme, sökme anlamındadır.

4. Ameliyat sonrası enfeksiyon riskini önlemek için doktor, hastanın kolunu tamamen kazıttırmak istedi.

   Cümle, tıbbi bir gereklilik nedeniyle vücut kıllarının tamamen alınmasını ifade eder.

5. Geçmişin kötü anılarını zihninden tamamen kazıttırmak için terapiye başladı.

   Bu örnek, kelimenin mecaz anlamda, bir şeyi zihinden silme, yok etme bağlamında kullanıldığını gösterir.

Kazıttırmak Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Tıraş ettirmek: Özellikle saç, sakal gibi kılları tamamen kesme, sıfırlama anlamında “kazıttırmak” ile eş anlamlıdır.
• Kestirmek: Saç veya kılları kısa bir şekilde kesme eylemini başkasına yaptırmak anlamında kullanılır.
• Soydurtmak: Bir yüzeydeki kabuğu, tabakayı veya kaplamayı tamamen çıkarmak, kazıtmak anlamında eş değer olabilir.

Yakın Anlamlıları:

• Söktürmek: Bir şeyi yerinden çıkarmak, ayırmak anlamında “kazıttırmak” ile benzer bir eylemi ifade edebilir.
• Temizlettirmek: Bir yüzeyi veya alanı tamamen arındırmak, üzerindeki istenmeyen maddeleri gidermek anlamında kullanılabilir.

Zıt Anlamlıları:

• Uzattırmak: Saç veya kılların kesilmesini değil, aksine uzamasını sağlamak anlamında zıttıdır.
• Kaplattırmak: Bir yüzeyin üzerini boşaltmak veya temizlemek yerine, yeni bir Tabaka ile örtülmesini sağlamak.
• Ektirmek: Saçları kazıtmak yerine, saç ekimi gibi bir işlemle saçların çoğaltılmasını sağlamak.

İlgili İçerikler

• He Ne Demek? He TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• En Ne Demek? En TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Hendek Ne Demek? Hendek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kazıttırmak Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Kazıttırmak ne demek kısaca?

   Kazıttırmak, birine bir şeyi kazma veya kazıma işini yaptırmak, özellikle saç veya sakalı tamamen kestirmek anlamına gelen Türkçe kökenli bir fiildir.

2. Kazıttırmak hangi dilden gelir?

   Kazıttırmak kelimesi, “kaz-” fiilinden türemiş olup Türkçe kökenlidir ve dilimize dışarıdan bir alıntı değildir.

3. Kazıttırmak kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Kazıttırmak kelimesinin eş anlamlıları arasında “tıraş ettirmek”, “kestirmek” ve “soydurtmak” gibi fiiller sayılabilir.

4. Kazıttırmak cümle içinde nasıl kullanılır?

   Örneğin, “Askerlik öncesi saçlarını sıfıra kazıttırmak, onun için bir gelenekti.” veya “Duvarın eski boyalarını tamamen kazıttırdık.” şeklinde kullanılabilir.

5. Kazıttırmak kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, Kazıttırmak kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve anlamları açıklanmaktadır.