Kariyerist Ne Demek? Kariyerist TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan kariyerist, kariyerini her şeyin üstünde tutan, makam ve mevki düşkünü kimse anlamını taşır. Bu ifade, genellikle kişinin mesleki yükselişini diğer değerlerden üstün görme eğilimini vurgular.

Günlük konuşmada ve iş dünyası sohbetlerinde sıkça duyduğumuz ‘kariyerist’ kelimesi, bireylerin mesleki hedeflerine olan bağlılığını tanımlar. Özellikle rekabetçi iş ortamlarında ve kişisel gelişim tartışmalarında karşımıza çıkan bu ifade, bazen olumlu bazen de eleştirel bir anlam taşıyabilir. Bu terim, bir kişinin kariyerini her şeyin önüne koyma eğilimini anlatırken, aynı zamanda bu durumun getirdiği avantajları ve potansiyel dezavantajları da düşündürür. İşte kariyerist kelimesinin derinlemesine anlamı, kökeni ve farklı kullanım bağlamları.

Kariyerist Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre kariyerist kelimesi, bir isim (ad) olarak tanımlanır ve ‘kariyerini her şeyin üstünde tutan, makam ve mevki düşkünü (kimse)’ anlamına gelir. Bu tanım, bireyin mesleki yükselişini, statüsünü ve mevkiini kişisel yaşamının, ilişkilerinin veya diğer değerlerinin önüne koyduğunu ifade eder. Bir kariyerist, genellikle işinde ilerlemeyi, terfi almayı ve daha yüksek bir konuma gelmeyi birincil hedef olarak benimser. Bu durum, bazen olumlu bir motivasyon kaynağı olarak görülse de, eleştirel bir bağlamda kullanıldığında kişinin bencilce davrandığını veya etik olmayan yollara başvurabileceğini ima edebilir. Kelime, bireyin mesleki hırsını ve bu hırsın hayatındaki merkezi rolünü vurgular.

Kariyerist Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Kariyerist kelimesi, Türkçe’ye Fransızca kökenli ‘carrière’ kelimesinden geçen ‘Kariyer’ sözcüğüne ‘-ist’ ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. Fransızca ‘carrière’, Latince ‘carraria’ (at arabası yolu, yarış yolu) kelimesinden türemiştir. Türkçeye ‘kariyer’ olarak geçen bu sözcük, zamanla ‘mesleki ilerleme, uzmanlık alanı’ anlamını kazanmıştır. ‘-ist’ eki ise, bir görüşe, akıma veya mesleğe bağlı olan kişiyi ifade etmek için kullanılır (örneğin: komünist, solist, İdealist). Dolayısıyla, kariyerist kelimesi, kariyeri kendisine temel prensip edinmiş, kariyer odaklı kişiyi tanımlamak üzere dilimize yerleşmiştir. Kelimenin yapısı, Batı dillerindeki benzer türetmelerle paralellik gösterir ve anlam kaymasından ziyade, mevcut bir kavramın Türkçe’ye özgü bir ekle tanımlanmasıdır.

Kariyerist Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Yeni müdür, işine olan aşırı bağlılığıyla tanınan tam bir kariyerist olduğunu herkese gösterdi.

Bu cümle, yeni müdürün mesleki hırslarının belirginliğini ifade eder.

2. Onun için aşk, evlilik gibi kavramlar ikinci plandaydı; o her zaman bir kariyerist olarak kendi yolunu çizdi.

Bu kullanım, kişinin özel hayatını kariyerine feda etme eğilimini vurgular.

3. Şirket içindeki kariyerist yaklaşımlar, ekip çalışması ruhunu zedeleyebiliyor.

Burada kelime, bireysel hırsın ekip dinamikleri üzerindeki olumsuz etkisini belirtir.

4. Eleştirmenler, genç yazarın eserlerinde gözlemlediği toplumsal sorunları kariyerist bir bakış açısıyla ele almasını eleştirdi.

Bu örnek, bir konuyu sadece kişisel çıkar veya yükselme amacıyla değerlendirme eğilimini mecazi olarak ifade eder.

5. Başarılı bir kariyerist olmak, her zaman etik değerlerden ödün vermek anlamına gelmez, önemli olan dengeyi bulmaktır.

Bu cümle, kariyer odaklı olmanın her zaman olumsuz bir nitelik taşımayabileceği, dengenin önemini vurgular.

Kariyerist Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Makam Düşkünü: Mevki ve statüye aşırı önem veren kişi.
• Mevkiperest: Makam ve mevki hırsıyla Hareket eden, bu uğurda her şeyi yapabilecek olan.
• Hırslı (mesleki bağlamda): Özellikle mesleki başarıya ulaşma konusunda büyük bir arzu ve azim taşıyan.

Yakın Anlamlıları:

• İşkolik: İşine aşırı düşkün, sürekli Çalışan ve işi hayatının merkezine koyan.
• Hedef Odaklı: Belirli hedeflere ulaşmak için yoğunlaşan ve bu uğurda çaba sarf eden.

Zıt Anlamlıları:

• Gamsız: Kaygısız, umursamaz, genellikle kariyer hedefleri konusunda ilgisiz olan.
• Duyarsız (kariyerine karşı): Kariyerine veya mesleki ilerlemesine karşı ilgisiz, kayıtsız kalan.
• Kanaatkar: Elindekiyle yetinen, daha fazlasını arayışında olmayan, statü hırsı bulunmayan.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Kariyerist Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kariyerist ne demek kısaca?

Kısaca kariyerist, mesleki kariyerini hayatındaki diğer her şeyin önünde tutan, makam ve mevki düşkünü kişidir. Bu durum, kişinin iş hayatındaki başarısını birincil hedef olarak görmesini ifade eder.

Kariyerist hangi dilden gelir?

Kariyerist kelimesi, Fransızca kökenli ‘carrière’ kelimesinden türeyen ‘kariyer’ sözcüğüne Türkçe ‘-ist’ ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla kökeni Fransızcadır.

Kariyerist kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Kariyerist kelimesinin eş anlamlıları arasında ‘makam düşkünü’, ‘mevkiperest’ ve mesleki bağlamda ‘hırslı’ gibi kelimeler sayılabilir. Bu kelimeler, benzer bir anlam derinliğini taşır.

Kariyerist cümle içinde nasıl kullanılır?

Kariyerist kelimesi, ‘O tam bir kariyerist olduğu için özel hayatını hep ikinci plana attı.’ gibi cümlelerde, kişinin mesleki hedeflerine olan aşırı düşkünlüğünü ifade etmek için kullanılır. Genellikle eleştirel bir ton taşıyabilir.

Kariyerist kelimesi TDK’da var mı?

Evet, kariyerist kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almaktadır. TDK, bu kelimeyi ‘kariyerini her şeyin üstünde tutan, makam ve mevki düşkünü (kimse)’ olarak tanımlar.