TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Kapışabilmek, bir şeyi karşılıklı olarak kapmaya veya rekabet etmeye yeteneği olmak anlamını taşır. Bu kelime, özellikle hızlı ve çekişmeli durumları ifade etmek için günlük konuşmada sıkça kullanılır.
Günlük hayatta rekabetin ve çekişmenin yoğun olduğu anlarda sıkça duyduğumuz kelimelerden biri de kapışabilmektir. Özellikle spor müsabakalarında, oyunlarda veya bir fırsatı değerlendirme çabasında bu fiilin farklı tonlarını deneyimleriz. Bir eylemi karşılıklı olarak yapabilme yeteneğini vurgulayan bu ifade, dilimizin dinamik yapısını gözler önüne serer. Bu kapsamlı içerikte, kapışabilmek kelimesinin TDK sözlük anlamından kökenine, cümle içindeki kullanımlarından eş ve zıt anlamlılarına kadar tüm detaylarını keşfedeceksiniz.
Kapışabilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Kapışabilmek fiili, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te karşılıklı bir eylemi yapabilme yeteneğini ifade eden bir eylem olarak yer alır. Temelde “kapışmak” fiiline “-abilmek” yeterlilik ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. Bu da bir eylemi karşılıklı olarak gerçekleştirebilme potansiyelini vurgular.
1. Anlam (Gerçek): İki veya daha fazla kişinin bir şeyi ele geçirmek, almak veya kazanmak için birbirleriyle çekişme, rekabet etme yeteneğine sahip olmak. Bu, genellikle fiziksel bir mücadeleyi veya hızlı bir hamleyi kapsar. Örneğin, bir fırsatı kaçırmamak için diğerleriyle mücadele edebilme durumu.
2. Anlam (Gerçek): Birbirini yenmeye veya üstün gelmeye çalışabilme, rekabet edebilme. Spor müsabakalarında veya zihinsel oyunlarda rakiplerle başa çıkabilme, onlara karşı koyabilme becerisini ifade eder. Bu anlam, daha çok bir beceri veya performans yeterliliği üzerine odaklanır.
3. Anlam (Gerçek): Birbirine saldırma, birbirini kapma potansiyeli bulunmak. Daha nadir kullanılsa da, özellikle hayvanlar arasında veya gergin ortamlarda karşılıklı bir atışma veya fiziksel çatışma ihtimalini anlatır. Bu anlam, genellikle olumsuz bir çağrışım taşır.
Bu Kelimenin Kökeni ve Etimolojisi
Kapışabilmek kelimesi, Türkçenin kendi iç dinamikleriyle oluşturulmuş bir fiildir. Temelinde Türkçe kökenli olan “kapmak” fiili yer alır. “Kapmak”, bir şeyi hızla ele geçirmek, almak anlamlarına gelir. Bu fiile önce karşılıklılık ve işteşlik bildiren “-ış” eki eklenerek “kapışmak” fiili meydana gelmiştir. “Kapışmak” fiili, “birbirini kapmak, bir şey için çekişmek” anlamlarını taşır. Son olarak, bu fiile yeterlilik ve olasılık bildiren “-abilmek” fiil eki getirilerek bu yeteneği ifade eden kelime türetilmiştir. Dolayısıyla, kelimenin kökeni tamamen Türkçe olup, farklı eklerle anlam ve işlev genişlemesi yaşamıştır. Herhangi bir yabancı dilden alıntı değildir ve anlam kayması yerine anlam genişlemesi ve yeterlilik bildirme özelliği kazanmıştır.
Cümle İçinde Kullanım Örnekleri
Kapışabilmek kelimesi, günlük hayatta rekabetin, mücadelenin ve bir şeyi elde etme çabasının olduğu çeşitli durumlarda karşımıza çıkar. Aşağıda, bu fiilin farklı bağlamlarda nasıl kullanıldığına dair örnekler yer almaktadır:
- Zorlu maratonda birinci olabilmek için tüm rakiplerle son ana kadar **kapışabilmek** gerekiyordu.
Bu cümle, fiziksel dayanıklılık ve rekabet gücünün önemini vurgular.
- Sınıftaki en iyi notu alabilmek için derslerde diğer öğrencilerle bilgi anlamında **kapışabilmek** şart.
Burada kelime, akademik başarı için zihinsel bir rekabeti ifade eder.
- O kadar az bilet kalmıştı ki, konsere gidebilmek için herkesin birbirleriyle **kapışabilmek** zorunda kalacağı belliydi.
Bu örnek, sınırlı bir kaynak için yaşanan yoğun talebi ve mücadeleyi anlatır.
- Şirketler, yeni pazarda yer edinebilmek için kıyasıya bir rekabet içinde **kapışabilmek** zorundalar.
Mecazi bir kullanım olup, iş dünyasındaki yoğun rekabeti ve mücadeleyi betimler.
- Takım, şampiyonluğu kazanmak adına her maçta son nefesine kadar **kapışabilmek** için antrenmanlarını sıkı tuttu.
Bu cümle, bir hedefe ulaşmak için gösterilen azmi ve mücadeleci ruhu ifade eder.
Eş ve Zıt Anlamlıları
Türkçede her kelimenin olduğu gibi, kapışabilmek fiilinin de anlam derinliğini artıran eş ve zıt anlamlıları bulunur. Bu kelimeler, farklı bağlamlarda kullanılarak cümlenin ifade gücünü zenginleştirir.
Eş Anlamlıları:
- Rekabet edebilmek: Bir alanda başkalarıyla yarışma ve üstün gelme yeteneğine sahip olmak.
- Mücadele edebilmek: Bir amaca ulaşmak veya bir engeli aşmak için çaba gösterebilmek.
- Çekişebilmek: Bir şeyi elde etmek veya bir konuda üstün gelmek için karşılıklı olarak uğraş verebilmek.
Yakın Anlamlıları:
- Yarışabilmek: Bir etkinlikte veya alanda başkalarıyla kendisini sınayabilmek.
- Başa çıkabilmek: Bir zorlukla veya rakiple başarılı bir şekilde mücadele edebilmek.
- Güreşebilmek: (Mecazi anlamda) Bir sorunla veya kişiyle yoğun bir şekilde uğraşabilmek.
Zıt Anlamlıları:
- Pes etmek: Bir mücadeleyi veya çabayı bırakmak, yenilgiyi kabul etmek.
- Vazgeçmek: Bir hedeften veya eylemden caymak, isteği terk etmek.
- Uyum sağlamak: Karşılıklı bir çekişme yerine, mevcut duruma veya diğerlerine ayak uydurmak.
İlgili İçerikler
- REM Uykusu Ne Demek? REM Uykusu TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Selahattin Ne Demek? Selahattin TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Altıncı ayak Ne Demek? Altıncı ayak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Sıkça Sorulan Sorular
Kapışabilmek ne demek kısaca?
Kapışabilmek, bir şeyi elde etmek veya bir konuda üstün gelmek için başkalarıyla karşılıklı olarak çekişme, rekabet etme yeteneğine sahip olmak anlamına gelir.
Bu fiil hangi dilden gelir?
Bu fiil, tamamen Türkçe kökenli olup, “kapmak” fiilinden türemiştir ve yabancı bir dilden alıntı değildir.
Eş anlamlısı nedir?
Kapışabilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında “rekabet edebilmek” ve “mücadele edebilmek” gibi ifadeler yer alır.
Cümle içinde nasıl kullanılır?
Örneğin, “Şampiyonluk için tüm takımlarla kıyasıya kapışabilmek zorundayız” şeklinde, bir rekabet veya mücadele bağlamında kullanılır.
TDK’da yer alıyor mu?
Evet, bu kelime TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak yer almaktadır ve anlamı açıklanmıştır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!