İsrail İdam Yasası: Filistinli Esirler İçin Yeni Bir Dönem mi?

İsrail Meclisi (Knesset), “terör suçlusu” olarak nitelendirdiği Filistinli esirlere yönelik İsrail idam yasası tasarısını ön onaydan geçirdi. Bu hamle, İsrail hukuk sisteminde on yıllardır süregelen “idam karşıtı” teamülün resmen sona ermesi anlamına geliyor. Bölgedeki tansiyonu zirveye taşıyan bu karar, sadece hukuki bir düzenleme değil, aynı zamanda siyasi bir gövde gösterisi niteliği taşıyor.

Haber merkezlerine düşen bu gelişme, aslında uzun süredir beklenen bir fırtınanın ilk emaresiydi. Meclis genel kurulunda yapılan oylama, aşırı sağcı koalisyon hükümetinin seçim vaatlerinden birini daha hayata geçirme çabasını gözler önüne serdi. İşin aslı, bu yasa tasarısı sadece mahkumları değil, bölgedeki tüm barış umutlarını da hedef alıyor. Peki, bu düzenleme sahada neyi değiştirecek? 15 yıllık saha tecrübesi olan bir gazeteci gözüyle, meselenin görünen yüzünden çok daha derinlere indiğini söylemek mümkün. Bu karar, Filistinli esirler üzerindeki baskıyı artırırken, uluslararası toplumun İsrail’e bakışını da kökten sarsabilir.

İsrail’in devlet tarihindeki idam karnesine baktığımızda, karşımıza oldukça sınırlı bir tablo çıkıyor. Devletin kuruluşundan bu yana sivil mahkemelerde idam cezası sadece bir kez, 1962 yılında Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann için uygulandı. Ancak yeni İsrail idam yasası, bu istisnai durumu bir kural haline getirmeyi amaçlıyor. Üstelik bu sefer hedefte savaş suçluları değil, işgal altındaki topraklarda direniş gösteren veya saldırı düzenleyen Filistinliler var.

Hukuk Duvarında Yeni Bir Çatlak: İdam Yasasının Anatomisi

Hazırlanan tasarı, İsrail vatandaşlarını veya devletin güvenliğini hedef alan saldırılarda “ırkçı veya düşmanca” saiklerle hareket edenlerin idamla cezalandırılmasını öngörüyor. Ama burada bir detay var ki, asıl tartışma orada kopuyor. Yasa, askeri mahkemelerin verdiği kararlarda “oy birliği” şartını ortadan kaldırıp “oy çokluğu” ile idam kararı alınmasının önünü açıyor. Bu durum, yargı sürecindeki denetim mekanizmalarını zayıflatıyor. Dahası, savunma hakkının kısıtlandığı bir ortamda bu tür kararların alınması, geri dönüşü olmayan hatalara kapı aralıyor. (Kaynak: BM Türkiye)

Şu an İsrail hapishanelerinde yaklaşık 9 bin Filistinli esir bulunuyor. Bu esirlerin birçoğu “idari tutukluluk” adı altında, hiçbir suçlama yöneltilmeden aylarca, hatta yıllarca parmaklıklar arkasında tutuluyor. Şimdi bu insanların üzerine bir de idam gölgesi düşmüş durumda. İşin ilginç yanı, İsrail iç istihbarat birimi Şin Bet ve bazı askeri yetkililer, bu yasanın caydırıcı olmayacağını aksine “şehitlik” kültürü üzerinden daha fazla saldırıyı tetikleyeceğini savunuyor. Gel gelelim, siyasi iklim rasyonel güvenlik analizlerinden çok, popülist söylemlerin esiri olmuş durumda.

Bölgesel İstikrar ve İnsani Boyut: İdam Kararı Neyi Tetikler?

Bu yasa tasarısı yürürlüğe girerse ne olur? İlk akla gelen, esir takası müzakerelerinin tamamen tıkanmasıdır. Hiçbir grup, idam edilme riski olan üyeleri varken masaya oturmak istemez. Üstelik bu durum, Batı Şeria ve Gazze’deki öfkeyi sokağa taşır. İdam edilen her bir kişi, bölgedeki gerilimi besleyen yeni bir sembol haline gelir. Kısacası, İsrail kendi eliyle yeni bir kaosun fitilini ateşliyor olabilir. Peki, uluslararası hukuk bu işe ne diyor? Cenevre Sözleşmeleri, işgal altındaki topraklarda yaşayanların haklarını koruma altına alır. İdam cezası, bu sözleşmelerin ruhuna aykırı bir adım olarak görülüyor.

Sokaktaki vatandaşa etkisi ise çok daha yakıcı olacak. İsrail kamuoyu bu konuda bölünmüş durumda. Bir kesim intikam duygusuyla bu yasayı desteklerken, diğer kesim bunun ülkeyi demokratik dünyadan tamamen koparacağından endişe ediyor. Filistin tarafında ise bu durum, “topyekün bir imha politikası” olarak algılanıyor. İnsanların adalete olan inancı zaten zayıfken, bu tür radikal adımlar diyalog kapılarını tamamen kapatıyor.

Editör Notu: Hukukun Siyasallaşması ve Olası Senaryolar

Bir haber editörü olarak yıllardır Ortadoğu’dan binlerce haber geçtim. Tecrübem bana şunu söylüyor: Eğer bir ülkede ceza yasaları, güvenlikten ziyade siyasi rakipleri veya bir topluluğu sindirmek için “silah” olarak kullanılıyorsa, orada hukuk devleti can çekişiyor demektir. İsrail idam yasası, mevcut hükümetin aşırı sağcı ortaklarını memnun etmek için attığı bir adımdır. Ancak bu adımın faturası, sahada görev yapan askerden sokaktaki sivile kadar herkese kesilecektir.

Bundan sonra ne beklemeliyiz? Muhtemelen yasa tasarısı, uluslararası baskılar nedeniyle bir süre daha komisyonlarda bekletilebilir. Ancak hükümet sıkıştığı her an bu kartı masaya sürecektir. Eğer yasalaşma süreci tamamlanırsa, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler ile İsrail arasındaki ilişkilerde ciddi bir kopuş yaşanabilir. Ekonomik yaptırımlar bile gündeme gelebilir. Ama en acısı, bu coğrafyada dökülen kanın durması için gereken sağduyunun yerini, daha fazla şiddet arzusunun almasıdır.

Sonuç: İdamın Gölgesinde Bir Gelecek

İsrail’in bu hamlesi, bölgedeki kronikleşmiş soruna çözüm getirmekten çok uzak. Aksine, yarayı daha da derinleştiriyor. İdam cezası, modern dünyada artık bir caydırıcılık unsuru olarak kabul görmüyor. Aksine, radikalleşmeyi besleyen bir yakıt işlevi görüyor. Önümüzdeki günlerde Meclis’teki diğer oylamalar, İsrail’in nasıl bir yol ayrımında olduğunu netleştirecek. Ama şurası kesin; İsrail idam yasası sadece Filistinlileri değil, bölgenin huzurunu da darağacına gönderiyor.

Peki, dünya buna sessiz mi kalacak? Yoksa her zamanki gibi “endişeyle izliyoruz” açıklamalarıyla mı yetinecek? İşin aslı, bu sorunun cevabı bölgedeki yeni çatışmaların da yönünü belirleyecek. Tarih, bu tür kararların genellikle kararı alanlara da huzur getirmediğini defalarca kanıtladı.

İlgili İçerikler

• Trump İran Uranyumu İçin 50 Bin Asker Gönderiyor: Yeni Bir Savaş mı?
• Hakan Fidan Pakistan Temasları: Ankara-İslamabad Hattında Kritik Zirve
• Erdoğan’dan Neçirvan Barzani’ye Telefon: Bölgesel Güvenlikte Yeni Eşik

Haber Merkezi

Haber Merkezi, webteknolife.com editör ekibinin ortak hesabıdır. Gündem, ekonomi, sağlık, eğitim ve teknoloji alanlarında doğrulanmış ve güncel haberleri okuyucularına ulaştırmayı amaçlar.