İslamabad’da Kritik Ortadoğu Zirvesi: Bölgesel Savaşın Eşiğinde Dörtlü Markaj

Pakistan’ın başkenti İslamabad, bölgeyi sarsan çatışma ortamına karşı düzenlenen kritik bir Ortadoğu Zirvesi toplantısına ev sahipliği yaptı. Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan dışişleri bakanları, İsrail-Filistin hattında tırmanan şiddeti ve İran ile İsrail arasındaki doğrudan savaş riskini durdurmak amacıyla bir araya gelerek ortak strateji geliştirdi.

İslamabad’da çekilen o kareler aslında çok şey anlatıyor. Bölgenin dört ağır topu, İsrail ile İran arasındaki gerilimin kontrol edilemez bir noktaya evrilmesinden duydukları endişeyi dile getirmek için masaya oturdu. Gazze’de aylardır süren insani dramın üzerine bir de bölgesel savaş ihtimali eklenince, diplomasinin çarkları bu kez Pakistan’da dönmeye başladı. Peki, bu dörtlü neden şimdi bir araya geldi? İşin aslı, bölgedeki aktörlerin artık sadece kınama mesajlarıyla yetinemeyecekleri bir aşamaya geçilmiş olmasıdır. Türkiye’nin aktif diplomasisi, Mısır’ın arabulucu rolü, Suudi Arabistan’ın ekonomik ağırlığı ve Pakistan’ın stratejik konumu birleşince ortaya ciddi bir diplomatik blok çıkıyor.

Toplantının en çok konuşulan anlarından biri ise kameralara yansıyan o talihsiz kaza oldu. Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, heyetleri karşılarken bir anda dengesini kaybederek yere düştü. Diplomasi koridorlarında “nazar” olarak yorumlanan bu an, aslında bölgedeki dengelerin ne kadar hassas ve kırılgan olduğunu hatırlatan bir metafor gibiydi. Bakan Dar’ın yardımına ilk koşanların diğer mevkidaşları olması, zirvenin ruhundaki “dayanışma” mesajını da gayri ihtiyari pekiştirmiş oldu. Ama asıl mesele, o düştüğü yerden kalkan bakanın tekrar masaya oturup Gazze için hangi somut adımları savunduğuydu.

Diplomasinin Yeni Merkezi: İslamabad

Bu Ortadoğu Zirvesi sıradan bir nezaket ziyareti değil. Aksine, bölgedeki yangını söndürmek için kurulmuş bir itfaiye ekibi gibi çalışıyorlar. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Mısırlı mevkidaşı Bedir Abdulati ile yaptığı baş başa görüşme, zirvenin en önemli alt başlıklarından biriydi. İki ülke arasındaki normalleşme süreci, sadece ikili ilişkiler için değil, Doğu Akdeniz ve Gazze denklemi için de hayati önem taşıyor. Fidan ve Abdulati, Gazze’ye insani yardımın ulaştırılması ve kalıcı bir ateşkesin sağlanması noktasında tam mutabakat sağladı. (Kaynak: BM Türkiye)

Peki bu ne anlama geliyor? Yıllardır soğuk rüzgarların estiği Ankara-Kahire hattının, bölgesel bir kriz anında bu kadar hızlı kenetlenebilmesi, diplomasinin gücünü gösteriyor. Dahası, Suudi Arabistan’ın bu masada olması, Körfez sermayesinin ve siyasi nüfuzunun da bu çözüm arayışına dahil edildiğini kanıtlıyor. Pakistan ise İslam dünyasının tek nükleer gücü olarak, krizin sadece bir Arap-İsrail meselesi değil, tüm İslam dünyasını ilgilendiren küresel bir güvenlik sorunu olduğunu hatırlatıyor.

Masadaki Dosyalar: Gazze ve İran-İsrail Gerilimi

Zirvenin ana gündem maddesi kuşkusuz Gazze’deki katliamın durdurulmasıydı. Ancak kapalı kapılar ardında konuşulan bir diğer yakıcı başlık daha vardı: İran’ın olası misillemeleri ve İsrail’in buna vereceği karşılık. Katılımcı ülkeler, Lübnan’a sıçrayan ve Yemen’den Irak’a kadar geniş bir coğrafyayı etkileyen bu gerilimin, küresel enerji hatlarını ve ticaret yollarını felç etmesinden korkuyor. Üstelik bu durum sadece diplomatik bir kriz değil, doğrudan halkın cebini etkileyen bir ekonomik tehdit haline geldi.

Aşağıdaki tablo, zirveye katılan ülkelerin krizdeki temel rollerini ve önceliklerini özetliyor:

Görüldüğü üzere, her ülkenin ajandası farklı olsa da kesişim kümesi “istikrar” olarak şekilleniyor. Ancak burada bir soru sormak gerekiyor: Bu dörtlü, Batı dünyasının ve İsrail’in üzerinde yeterli baskıyı kurabilecek mi? Kısacası, laftan öteye geçecek bir yaptırım gücü masada mı?

Editör Notu: Bu Hamle Bölgedeki Yangını Söndürür mü?

Bir haber editörü olarak 15 yıllık tecrübem bana şunu söylüyor: Ortadoğu’da “büyük devletler” bir araya geliyorsa, ya çok büyük bir tehlike kapıdadır ya da perde arkasında yeni bir oyun kuruluyordur. Bu Ortadoğu Zirvesi, ikinci seçenekten ziyade ilkini, yani yaklaşan fırtınayı durdurma çabasını simgeliyor. Türkiye ve Mısır’ın aynı karede bu kadar kararlı durması, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun bölgesel savaş stratejisine karşı örülen en güçlü duvardır. Gel gelelim, bu duvarın ne kadar dayanıklı olacağını sahadaki askeri hareketlilik belirleyecek.

İşin aslı, bu dört ülke de ABD’nin bölgedeki etkisizliğinden veya tek taraflı tutumundan rahatsız. Pakistan’da yapılan bu toplantı, bir nevi “kendi göbeğimizi kendimiz keselim” iradesidir. Eğer bu blok, Gazze’ye yardım koridoru açılması ve İran-İsrail geriliminin düşürülmesi konusunda somut bir mekanizma kurabilirse, 2024 yılının en önemli diplomatik başarısına imza atmış olurlar. Ne var ki, bölgedeki radikal grupların ve kontrol dışı aktörlerin bu diplomatik çabaları sabote etme ihtimali her zaman masada kalmaya devam ediyor.

Bundan Sonra Ne Olacak?

Peki bu zirveden sonra bizi ne bekliyor? İlk aşamada, bu dört ülkenin Birleşmiş Milletler nezdinde daha agresif bir kampanya yürüteceğini göreceğiz. Özellikle insani yardımların engellenmesi konusunda İsrail’e yönelik uluslararası baskının artırılması hedefleniyor. İkinci olarak, İran’ın “itidalli” kalması için Tahran yönetimiyle yürütülen mekik diplomasisi hız kazanacaktır. Türkiye ve Pakistan’ın İran ile olan köklü ilişkileri, bu noktada kilit rol oynayabilir.

Vatandaşın hayatına etkisi ise doğrudan petrol fiyatları ve enflasyon üzerinden olacak. Eğer bu Ortadoğu Zirvesi başarılı olur ve savaşın yayılmasını engellerse, küresel piyasalardaki “savaş primi” düşecek ve enerji fiyatlarında bir rahatlama yaşanacaktır. Aksi takdirde, sadece diplomatik bir not olarak tarihin tozlu raflarına kalkacaktır. Ancak şu bir gerçek ki; İslamabad’da atılan bu adım, bölge halkları için bir umut ışığı olmaya adaydır. Diplomasi her zaman en ucuz ve en etkili silahtır; yeter ki kullanmasını bilelim.

İlgili İçerikler

• İsrail Başbakanı’ndan Orduya Talimat: Lübnan İşgali Genişliyor
• İsrail İran Saldırısı: Bölgesel Savaşın Yeni Perdesi Aralandı
• İsrail’in Lübnan Saldırısı: Gazeteciler Neden Hedefte?

Haber Merkezi

Haber Merkezi, webteknolife.com editör ekibinin ortak hesabıdır. Gündem, ekonomi, sağlık, eğitim ve teknoloji alanlarında doğrulanmış ve güncel haberleri okuyucularına ulaştırmayı amaçlar.