İşkenceli Ne Demek? İşkenceli TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

İşkenceli, Farsça kökenli bir sıfat olup işkence içeren, acı veren veya eziyetli anlamına gelir. Günlük dilde genellikle zorlu, meşakkatli veya fiziksel/ruhsal olarak büyük sıkıntı veren durumları tanımlamak için kullanılır. Bu kelime, yaşanan yoğun olumsuz deneyimleri vurgular.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde sıkça karşılaştığımız ‘işkenceli’ kelimesi, genellikle olumsuz bir durumu veya deneyimi ifade etmek için kullanılır. Özellikle zorlu süreçleri, fiziksel veya ruhsal olarak yıpratıcı olayları tanımlarken bu sıfatın gücünden faydalanırız. Bir durumun ne denli acı verici veya katlanılmaz olduğunu vurgulayan bu ifade, dilimizin anlatım zenginliğini gösterir. Bu içerik, kelimenin tüm anlam katmanlarını ve kullanım alanlarını detaylıca inceleyecektir.

İşkenceli Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

“İşkenceli” kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “işkence içeren, işkenceli olan” şeklinde tanımlanan bir sıfattır. Bu tanım, kelimenin temel anlamını doğrudan ortaya koyar ve bir şeyin işkence niteliği taşıdığını veya işkenceyle ilişkili olduğunu belirtir. Genellikle fiziksel veya ruhsal olarak büyük acı veren, dayanılması güç, eziyetli durumlar için kullanılır. Bir olayın veya sürecin aşırı derecede zor, yıpratıcı ve meşakkatli olduğunu ifade etmek amacıyla tercih edilen bu kelime, bazen abartılı bir anlatım için de kullanılabilir. Örneğin, “işkenceli bir yolculuk” dendiğinde, yolculuğun sadece zorlu değil, aynı zamanda fiziksel veya zihinsel olarak Oldukça yıpratıcı olduğu vurgulanır. Bu sıfat, bir eylemin, durumun veya deneyimin niteliğini belirlemede önemli bir rol oynar ve genellikle olumsuz çağrışımlar taşır.

İşkenceli Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

“İşkenceli” kelimesi, kökenini Farsça “şikence” (شكنجه) kelimesinden alan “işkence” ismine Türkçe “-li” yapım eki getirilerek oluşturulmuştur. Farsça “şikence” kelimesi, “eziyet, cefa, Zulüm” gibi anlamlara gelir ve Türkçeye doğrudan bu anlamlarla geçmiştir. “-li” eki ise Türkçede bir isme eklenerek “sahip olma, ile birlikte olma, ilgili olma” anlamı katan bir sıfat yapım ekidir. Dolayısıyla “işkenceli” kelimesi, “işkenceye sahip olan, işkence içeren, işkenceyle ilgili” anlamlarını kazanmıştır. Kelimenin etimolojik yolculuğu, Orta Asya ve İran medeniyetleriyle olan dilsel etkileşimimizi açıkça göstermektedir. Türkçeye yerleşen bu kelime, anlamını koruyarak ve Türkçenin ekleriyle zenginleşerek günümüzdeki kullanımına ulaşmıştır.

İşkenceli Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Dün geceki sınav, tam anlamıyla işkenceli bir deneyimdi; sorular o kadar zordu ki zamanın Nasıl geçtiğini anlamadık.

   Bu cümlede, sınavın zorluğunun ve bunaltıcılığının bir işkenceye benzetilerek abartılı bir şekilde ifade edildiği görülmektedir.

2. Soğuk havada saatlerce otobüs beklemek, onun için oldukça işkenceli bir durumdu.

   Burada, fiziksel bir rahatsızlığın ve bekleyişin verdiği sıkıntının yoğunluğunu vurgulamak amacıyla kullanılmıştır.

3. Uzun ve işkenceli bir tedavi sürecinden sonra nihayet sağlığına kavuşabildi.

   Bu örnek, bir hastalığın veya iyileşme sürecinin ne kadar zorlu ve acı verici olabileceğini anlatmaktadır.

4. Yıllarca süren bu işkenceli ayrılık, her iki tarafı da derinden yıpratmıştı.

   Mecazi bir kullanım olup, ayrılığın ruhsal olarak verdiği acının ve zorluğun şiddetini belirtmektedir.

5. Bazen Hayat, özellikle de beklenmedik olaylarla dolu olduğunda, oldukça işkenceli bir hal alabilir.

   Genel bir ifadeyle, yaşamın zorlayıcı ve sıkıntı verici yönlerini betimlemek için kullanılmıştır.

İşkenceli Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Eziyetli: Fiziksel veya ruhsal olarak büyük sıkıntı ve acı veren durumları ifade eder.
• Cefalı: Zorluklarla dolu, sıkıntı veren, meşakkatli anlamlarında kullanılır.
• Acı Verici: Fiziksel veya duygusal olarak ağrıya, üzüntüye neden olan durumları tanımlar.

Yakın Anlamlıları:

• Zorlu: Yapılması veya aşılması güç olan durumlar için kullanılır.
• Meşakkatli: Büyük çaba ve emek gerektiren, güçlüklerle dolu işleri veya süreçleri anlatır.
• Yıpratıcı: Kişiyi fiziksel veya ruhsal olarak tüketen, gücünü azaltan durumları ifade eder.

Zıt Anlamlıları:

• Keyifli: Zevk veren, hoşça vakit geçirmeyi sağlayan durumları tanımlar.
• Rahat: Sıkıntı veya zorluk içermeyen, huzurlu ve konforlu durumları ifade eder.
• Kolay: Yapılması veya başarılması için az çaba gerektiren, güçlük içermeyen durumları belirtir.

İşkenceli ile Sık Karıştırılan Kelimeler

“İşkenceli” kelimesi, anlamı ve yapısı itibarıyla genellikle başka kelimelerle karıştırılmaz. Ancak, benzer bir olumsuz çağrışım taşıyan “eziyetli”, “cefalı” veya “meşakkatli” gibi kelimelerle eş anlamlı olarak kullanılsa da, anlam şiddeti açısından “işkenceli” daha ağır bir durumu ifade eder. Bu durum, kelimenin kendi başına oldukça belirgin bir anlam taşımasından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, bu kelime özelinde belirgin bir karıştırılma durumu söz konusu değildir.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

İşkenceli Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İşkenceli ne demek kısaca?

İşkenceli, işkence içeren, acı veren veya dayanılması güç olan durumları tanımlayan bir sıfattır.

İşkenceli hangi dilden gelir?

Kelimenin kökü olan “işkence” Farsça “şikence” kelimesinden gelmekte olup, Türkçe “-li” ekiyle türetilmiştir.

İşkenceli kelimesinin eş anlamlısı nedir?

İşkenceli kelimesinin eş anlamlıları arasında “eziyetli”, “cefalı” ve “acı verici” bulunmaktadır.

İşkenceli cümle içinde nasıl kullanılır?

Bir durumun veya deneyimin çok zorlu, yıpratıcı ve acı verici olduğunu belirtmek için kullanılır; örneğin, “işkenceli bir yolculuk.”

İşkenceli kelimesi TDK’da var mı?

Evet, İşkenceli kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve “işkence içeren, işkenceli olan” anlamıyla tanımlanmaktadır.