İşitilebilmek Ne Demek? İşitilebilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan işitilebilmek, bir sesin ya da sözün duyulabilir olma yeteneğine sahip olması anlamını taşır. Günlük konuşmalarda, özellikle sesin ulaşılabilirliğini ifade etmek için sıkça kullanılır.

Günlük konuşmalarımızda, özellikle sesin algılanabilirlik sınırlarını ifade ederken sıkça karşımıza çıkan bir kavramdır işitilebilmek. Bir sesin veya konuşmanın fiziksel olarak duyulabilir olup olmadığını belirtmek için kullanılır. Bu kelime, iletişim anında sesin kalitesi veya mesafesi gibi faktörlere vurgu yapar. Bu metin, işitilebilmek kelimesinin dilimizdeki yerini, derinlemesine anlamlarını ve kullanım şekillerini aydınlatmayı amaçlamaktadır.

İşitilebilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

İşitilebilmek fiili, Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde “işitilebilir olmak, duyulabilmek” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu fiil, bir sesin, konuşmanın veya herhangi bir akustik sinyalin, Kulak tarafından algılanabilir bir seviyede bulunması durumunu ifade eder. Temel olarak, sesin fiziksel olarak ulaşılabilir ve algılanabilir olması yeteneğini vurgular. Örneğin, uzaktan gelen bir sesin yeterince yüksek olması veya bir fısıltının yakın mesafeden dahi olsa duyulabilir olması bu kapsamda değerlendirilir. Kelime, potansiyel bir algılamayı, yani “duyulabilir olma” ihtimalini veya durumunu işaret eder. Bu durum, sesin şiddeti, ortamdaki gürültü seviyesi ve dinleyicinin işitme kapasitesi gibi çeşitli faktörlere bağlı olabilir. Genellikle bir durumun gerçekleşebilirliğini anlatan “-ebilmek” yeterlilik fiiliyle kurulmuş bir yapıdır.

İşitilebilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

İşitilebilmek kelimesi, köken olarak Türkçe bir yapıdır. “İşitmek” fiilinden türemiştir. “İşitmek” fiili, Eski Türkçede “eşid-” veya “işid-” biçimlerinde görülen, “duymak, algılamak” anlamına gelen kökten gelmektedir. Kelime, bu işitmek fiiline sırasıyla edilgenlik eki olan “-il-” eki, ardından yeterlilik fiili olan “-ebil-” eki ve son olarak Mastar eki olan “-mek” eklenerek oluşturulmuştur. Bu yapı, bir eylemin “duyulabilir olma” potansiyelini veya durumunu ifade eder. Dolayısıyla, kelimenin kökeni tamamen Türkçe dil ailesine dayanmakta olup, dilimize dışarıdan bir alıntı sözcük değildir. Anlam kayması yaşanmamış, doğrudan kök fiilin anlamı üzerinden geliştirilmiş bir yeterlilik fiilidir.

İşitilebilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Fısıltısı o kadar alçaktı ki, yanındaki arkadaşı bile onu zor işitilebilmekteydi.

   Bu cümle, sesin şiddetinin düşük olması nedeniyle duyulmasının güçlüğünü ifade eder.

2. Konserin sonlarına doğru ses sistemi arızalandığı için sahnedeki müzik artık işitilebilmekten uzaklaşmıştı.

   Burada, teknik bir sorun nedeniyle sesin duyulabilirliğini yitirmesi durumu anlatılmaktadır.

3. Kapalı kapılar ardındaki tartışma, koridordan geçerken net bir şekilde işitilebilmekteydi.

   Bu örnek, sesin engellere rağmen belirgin bir biçimde duyulabildiğini vurgular.

4. Radyodaki sinyal zayıfladığı için spikerin sesi kesik kesik işitilebiliyordu.

   Sesin yayın kalitesindeki düşüşe bağlı olarak duyulabilirliğinin azaldığını gösterir.

5. Toplantıda alınan kararların yankıları, salondan çıktıktan sonra bile zihinlerde işitilebilmekteydi.

   Bu kullanım, kararların veya sözlerin etkisinin zihinde devam ettiğini, soyut bir duyulma durumunu ifade eder.

İşitilebilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Duyulabilmek: Bir sesin veya sözün kulakla algılanabilir olması durumu. İşitilebilmek ile birebir örtüşen bir anlama sahiptir.
• Algılanabilmek (ses için): Sesin duyular aracılığıyla idrak edilebilir hale gelmesi. Daha geniş bir anlam taşısa da, ses bağlamında işitilebilmek ile eş anlamlı kullanılabilir.
• Erişilebilir olmak (ses için): Sesin dinleyiciye ulaşabilir durumda olması, duyulabilir mesafede bulunması.

Yakın Anlamlıları:

• Anlaşılabilmek: Sesin sadece duyulması değil, Ayni zamanda içeriğinin kavranabilir olması durumu. İşitilebilmek duyulmayı, anlaşılabilmek ise duyulanın anlamlandırılmasını ifade eder.

Zıt Anlamlıları:

• İşitilememek: Bir sesin veya sözün duyulabilir olmaması, algılanamaması durumu.
• Duyulamamak: Sesin kulakla algılanamıyor olması, işitme eşiğinin altında kalması.
• Algılanamamak (ses için): Sesin duyular aracılığıyla idrak edilemez durumda olması.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

İşitilebilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İşitilebilmek ne demek kısaca?

İşitilebilmek, bir sesin veya sözün duyulabilir, kulakla algılanabilir olması anlamına gelir. Duyma yeteneğinin bir nesne veya olaya uygulanabilirliğini ifade eder.

İşitilebilmek hangi dilden gelir?

Bu kelime, kökeni itibarıyla Türkçe olup, “işitmek” fiilinden türemiş ve eklerle zenginleştirilmiştir.

İşitilebilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

İşitilebilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında “duyulabilmek” ve “algılanabilmek” (ses bağlamında) bulunmaktadır.

İşitilebilmek cümle içinde nasıl kullanılır?

“Fısıltısı o kadar alçaktı ki, yanındaki arkadaşı bile onu zor işitilebilmekteydi.” şeklinde günlük konuşmalarda sesin duyulabilirlik durumunu anlatmak için kullanılır.

İşitilebilmek kelimesi TDK’da var mı?

Evet, işitilebilmek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır ve “işitilebilir olmak, duyulabilmek” şeklinde tanımlanmıştır.