Humma Ne Demek? Humma TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan humma, Arapça kökenli olup ‘ateşli hastalık’ anlamına gelir. Özellikle eski tıp metinlerinde ve edebi eserlerde sıklıkla karşımıza çıkan bu kelime, yüksek ateşle seyreden rahatsızlıkları ifade etmek için kullanılır.

Günlük konuşmada belki sıkça duymadığımız ancak eski metinlerde ve edebi eserlerde karşımıza çıkan humma kelimesi, dilimizin zenginliğini gösteren önemli bir sözcüktür. Özellikle geçmiş dönemlerin tıp anlayışını yansıtan bu ifade, çoğu zaman gizemli bir hava taşır. Bu kelime, sadece bir hastalığı tanımlamakla kalmayıp, aynı zamanda bir dönemin Sağlık algısını da gözler önüne serer. Bu içeriğimizde, humma kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım biçimlerini keşfedeceksiniz.

Humma Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre humma kelimesi, temel olarak iki farklı anlamda kullanılmaktadır. Bu sözcük, dilimize Arapçadan geçmiş ve zamanla farklı bağlamlarda kendine yer bulmuştur.

1. Anlam (Gerçek): İsim türündeki humma, en yaygın ve bilinen anlamıyla ‘ateşli hastalık’ veya ‘ateş’ demektir. Özellikle eski tıp literatüründe ve halk arasında, yüksek ateşle seyreden, vücudun sıcaklığının normalin üzerine çıktığı rahatsızlıkları ifade etmek için kullanılmıştır. Vücudun enfeksiyonlara veya iltihaplara karşı verdiği doğal bir tepki olan ateşi genel bir terimle karşılar. Geçmişte, modern tıbbın imkanları kısıtlıyken, birçok hastalığın ortak belirtisi olan ateş, doğrudan humma olarak adlandırılırdı.

2. Anlam (Mecaz): Humma kelimesinin mecazi bir kullanımı da bulunmaktadır. Bu bağlamda ‘aşırı istek, düşkünlük’ veya ‘tutku’ anlamlarına gelir. Bir şeye karşı duyulan yoğun ilgi, büyük bir heves veya takıntı derecesindeki düşkünlük halini anlatmak için kullanılır. Örneğin, bir işe kendini tamamen kaptırmış, büyük bir enerjiyle Çalışan bir kişi için ‘iş humması’ tabiri kullanılabilir. Bu kullanım, kelimenin gerçek anlamındaki ‘ateş’in getirdiği yoğunluk ve yakıcılık hissini mecazi olarak bir isteğe yansıtmasıyla ortaya çıkmıştır.

Humma Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Humma kelimesi, etimolojik olarak Arapça kökenli bir sözcüktür. Arapçada ‘حمّى’ (ḥummā) şeklinde yazılır ve ‘ateş, sıtma’ gibi anlamlara gelir. Kelime, Osmanlı Türkçesi döneminde dilimize geçmiş ve o günden bu yana Türkçenin söz varlığında yerini almıştır. Türkçeye geçişiyle birlikte temel anlamını korumuş, yani ‘ateşli hastalık’ anlamında kullanılmıştır. Zamanla, kelimenin mecazi bir anlam kazanarak ‘aşırı istek, düşkünlük’ gibi durumları ifade etmesi, dildeki anlam genişlemesine güzel bir örnek teşkil eder. Bu anlam kayması, kelimenin gerçek anlamındaki ‘ateş’in getirdiği yoğunluk ve yakıcılık hissinin, bir şeye duyulan yoğun isteğe benzetilmesiyle oluşmuştur. Günümüzde, tıp terimi olarak kullanımı azalsa da edebi ve mecazi bağlamlarda varlığını sürdürmektedir.

Humma Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Doktor, çocuğun yüksek ateşi olduğunu ve muhtemelen bir tür humma geçirdiğini belirtti.

   Bu cümle, kelimenin gerçek anlamıyla, ateşli bir hastalığı ifade etmek için kullanılmıştır.

2. Tüm köy, yaz sıcağında yayılan o garip humma yüzünden perişan olmuştu.

   Burada humma, salgın bir hastalığı veya genel bir rahatsızlığı tanımlamak için kullanılmıştır.

3. Genç yazar, romanını bitirme humması ile gece gündüz demeden çalışıyordu.

   Bu örnekte humma, mecazi anlamıyla ‘aşırı istek’ veya ‘düşkünlük’ halini ifade etmektedir.

4. Eski hekimler, bazı hastalıklarda görülen titremeleri ve ateşi ‘soğuk humma‘ olarak adlandırırdı.

   Bu kullanım, kelimenin eski tıp terminolojisindeki yerini ve bir dönemin sağlık algısını göstermektedir.

5. Şehrin yeni bir projeye başlama humması, tüm sakinleri heyecanlandırmıştı.

   Yine mecazi anlamda kullanılarak, bir işe duyulan genel coşkulu isteği ve yoğun çabayı vurgulamaktadır.

Humma Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Türkçede her kelimenin tam bir eş anlamlısı olmasa da, humma kelimesinin farklı bağlamlarda yerine kullanılabilecek veya yakın anlam taşıyan başka sözcükler bulunmaktadır.

• Eş Anlamlıları:
  • Ateş: En temel eş anlamlısıdır ve vücut ısısının yükselmesi durumunu ifade eder.
  • Sıtma: Özellikle eski metinlerde humma kelimesiyle Sıklıkla karıştırılan veya yerine kullanılan, ateşli ve titremeli bir hastalık.
  • Hararet: Vücut sıcaklığının artması veya bir şeye karşı duyulan yoğun istek anlamında kullanılabilir.
• Yakın Anlamlıları (Mecazi Bağlamda):
  • Coşku: Bir işe duyulan yoğun ilgi ve heyecan.
  • Heves: Bir şeyi yapmaya veya elde etmeye yönelik istek.
  • Tutku: Aşırı ve güçlü bir arzu veya düşkünlük hali.
• Zıt Anlamlıları:
  • Sağlık: Hastalık veya rahatsızlığın zıttı olarak, bedensel ve ruhsal iyilik hali.
  • Soğukkanlılık: Mecazi anlamdaki aşırı isteğin veya heyecanın zıttı olarak, sakin ve Kontrol altında olma durumu.

İlgili İçerikler

• Uyanabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Uyarlayabilmek Ne Demek? Uyarlayabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Uyanabilme Ne Demek? Uyanabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Humma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Humma ne demek kısaca?

  Kısaca humma, ‘ateşli hastalık’ anlamına gelen Arapça kökenli bir kelime olup, mecazi olarak ‘aşırı istek’ veya ‘düşkünlük’ halini de ifade eder.

• Humma hangi dilden gelir?

  Humma kelimesi, etimolojik olarak Arapça kökenli olup, Osmanlı Türkçesi döneminde dilimize geçmiştir.

• Humma kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Humma kelimesinin gerçek anlamdaki eş anlamlıları arasında ‘ateş’ ve ‘sıtma’ sayılabilirken, mecazi anlamda ‘coşku’ veya ‘tutku’ gibi kelimeler yakın anlamlı olarak kullanılabilir.

• Humma cümle içinde nasıl kullanılır?

  Humma, hem ‘çocuğun yüksek humması vardı’ gibi gerçek anlamda ateşli hastalık için, hem de ‘işini bitirme humması içindeydi’ gibi mecazi anlamda aşırı istek için kullanılabilir.

• Humma kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, humma kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve ‘ateşli hastalık’ ile ‘aşırı istek’ olmak üzere iki temel anlamda tanımlanmaktadır.