Hışımlılık Ne Demek? Hışımlılık TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Hışımlılık, hışım kökünden türemiş olup, çabuk öfkelenme, sinirlenme ve hiddetli olma durumunu ifade eder. Özellikle bir kişinin karakter özelliği olarak, kolayca parlayan mizacını belirtmek için yaygın olarak kullanılır.

Günlük konuşmalarda bir kişinin mizacını veya anlık ruh halini tanımlarken sıkça kullandığımız kelimelerden biri de hışımlılıktır. Özellikle çabuk sinirlenen, kolayca öfkelenen veya ani tepkiler veren bireyler için bu ifade akla gelir. Bu derinlemesine incelemede, hışımlılık kelimesinin dilimizdeki yerini, kökenini ve çeşitli kullanım alanlarını keşfedeceksiniz.

Hışımlılık Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu’na (TDK) göre hışımlılık, “hışım” kelimesinden türemiş bir isimdir ve Temel olarak hışımlı olma durumunu ifade eder. Bu durum, bir kişinin kolayca öfkelenme, sinirlenme ve hiddetli bir tavır sergileme eğilimini tanımlar. Genellikle karakterin bir parçası olarak görülen bu özellik, ani ve şiddetli tepkiler verme halini kapsar. Bir bireyin sabırsız, tahammülsüz ve çabuk parlayan bir mizaca sahip olduğunu belirtmek amacıyla kullanılır. Bu kelime, sadece anlık bir ruh halini değil, Ayni zamanda sürekli bir karakter özelliğini de ifade edebilir. Örneğin, “onun hışımlılığı yüzünden kimse yanına yaklaşmak istemezdi” cümlesinde olduğu gibi, kişinin genel tavrını betimler.

1. Anlam (Gerçek):

Hışımlılık, bir kişinin çabuk öfkelenme, ani sinirlenme ve hiddetli tavırlar sergileme eğilimi veya bu durumun kendisi anlamına gelir. Bu, genellikle karakterle ilişkilendirilen, sürekli veya tekrarlayıcı bir davranış biçimidir.

Hışımlılık Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Hışımlılık kelimesi, Türkçe bir kelime olan “hışım” kökünden türemiştir. “Hışım” kelimesi ise ses taklidi yoluyla oluşmuş, yani yansıma bir sözcüktür. Rüzgarın veya hızlı Hareket eden bir şeyin çıkardığı “hış hış” sesinden gelerek, zamanla şiddetli ve ani bir hareketin, ardından da öfke ve hiddetin anlamını kazanmıştır. “Hışımlılık” eki olan “-lılık” ise bir durum veya nitelik bildiren isimler türetmek için kullanılır. Dolayısıyla, “hışımlı olma durumu” anlamına gelir. Kelimenin etimolojik kökeni, onun ani ve şiddetli bir çıkışı ifade etme gücünü pekiştirir ve dilimizdeki yerine dair önemli ipuçları sunar.

Hışımlılık Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Onun ani hışımlılığı yüzünden kimse doğru dürüst konuşmaya cesaret edemiyordu.

   Bu cümle, kişinin çabuk öfkelenme eğiliminin çevresindeki insanlar üzerindeki olumsuz etkisini vurgular.

2. Toplantıdaki gergin atmosfer, müdürün hışımlılığıyla daha da arttı.

   Burada, bir ortamdaki tansiyonun, yetkili bir kişinin öfkeli tavrıyla Nasıl kötüleştiği anlatılmaktadır.

3. Gençliğindeki hışımlılığı yıllar geçtikçe yerini daha sakin bir mizaca bırakmıştı.

   Bu örnek, bir kişinin karakterindeki zamanla meydana gelen değişimi, öfke eğiliminin azalması bağlamında gösterir.

4. Sanatçının eserlerinde görülen hışımlılık, onun iç dünyasındaki fırtınaları yansıtıyordu.

   Bu edebi örnek, bir sanatçının ruh halinin veya tutkusunun eserlerine nasıl yansıdığını mecazi bir dille ifade eder.

5. Çocuklarının yaramazlıkları karşısında annenin hışımlılığı kısa sürdü, hemen ardından şefkatle onları kucakladı.

   Bu cümle, günlük hayattaki anlık öfke patlamalarının geçici olabileceğini ve sevgiyle yumuşayabileceğini anlatır.

Hışımlılık Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Hiddet: Yoğun öfke, kızgınlık ve gazap hali. Hışımlılık ile doğrudan örtüşen bir duygusal durumu ifade eder.
• Öfke: Hoşa gitmeyen bir duruma veya olaya karşı gösterilen şiddetli kızgınlık duygusu. Hışımlılığın temelini oluşturan duygudur.
• Gazap: Şiddetli, büyük öfke ve hiddet. Genellikle daha yüksek derecede bir kızgınlık durumunu betimler.

Yakın Anlamlıları:

• Sinir: Anlık kızgınlık veya gerginlik hali. Hışımlılık kadar kalıcı bir özellik olmasa da benzer tepkileri içerir.
• Asabiyet: Kolayca sinirlenme, huysuzluk hali. Hışımlılığın bir karakter özelliği olarak kendini gösterdiği durumlara yakındır.

Zıt Anlamlıları:

• Sakinlik: Dingin, telaşsız ve huzurlu olma hali. Hışımlılığın tam tersi bir ruhsal durumu ifade eder.
• Hoşgörü: Farklı düşünce ve davranışlara anlayışla yaklaşma, tahammül etme. Öfke yerine kabullenmeyi ve sabrı temsil eder.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Hışımlılık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Hışımlılık ne demek kısaca?

Hışımlılık, çabuk öfkelenme, sinirlenme ve hiddetli bir tavır sergileme durumunu veya eğilimini ifade eden bir isimdir.

Hışımlılık hangi dilden gelir?

Hışımlılık kelimesi, Türkçe kökenli bir kelime olan “hışım”dan türemiştir ve “hışım” yansıma bir sözcüktür.

Hışımlılık kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Hışımlılık kelimesinin eş anlamlıları arasında hiddet, öfke ve gazap bulunmaktadır.

Hışımlılık cümle içinde nasıl kullanılır?

Bu kelime, bir kişinin öfkeli veya sinirli mizacını anlatmak için “Onun hışımlılığı herkesi korkutuyordu.” gibi cümlelerde kullanılabilir.

Hışımlılık kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Hışımlılık kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve hışımlı olma durumu olarak tanımlanmaktadır.