Hasredebilmek Ne Demek? Hasredebilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Hasredebilmek, Arapça kökenli bir fiil olup bir şeyi veya bir kimseyi tamamen bir amaca, bir kişiye yahut bir yere adamak, tahsis etmek anlamına gelir. Bu kelime, genellikle bir ömrü, birikimi ya da yoğun çabayı belirli bir hedefe yönlendirme gücünü ifade eder.

Dilimizde pek çok kavramı ifade etmek için kullanılan zengin kelimelerden biri de hasredebilmek fiilidir. Özellikle edebiyat ve felsefe metinlerinde, kişisel adanmışlık ve fedakarlık temalı konuşmalarda sıkça karşımıza çıkan bu ifade, derin anlamlar barındırır. Bir yaşamı, birikimi veya tüm enerjiyi tek bir noktaya yönlendirme kabiliyetini anlatır. Bu metin, ‘hasredebilmek’ kelimesinin anlam katmanlarını, kökenini ve çeşitli kullanım alanlarını detaylıca inceleyecektir.

Hasredebilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre hasredebilmek fiili, temelde bir şeyi veya bir kimseyi belirli bir amaca, kişiye ya da yere tamamen adamak, tahsis etmek eylemini Gerçekleştirebilme yeteneğini veya imkanını ifade eder. Bu fiil, “hasretmek” fiilinin yeterlilik hali olup, öznenin bu adama veya tahsis etme eylemini yapmaya muktedir olduğunu vurgular. Genellikle bir ömrün, tüm enerjinin, birikimin veya yoğun çabanın tek bir hedefe, ideale veya kişiye yönlendirilmesi ve bu yönlendirme işleminin başarıyla yapılabilmesi durumlarında kullanılır. Bu anlamıyla, büyük bir fedakarlık ve kararlılıkla bir işi tamamına erebilme kapasitesini işaret eder. Dolayısıyla, bir kaynağın ya da bir varlığın belirli bir amaç doğrultusunda ayrılabilmesi ve bu ayrılma işleminin mümkün olması anlamına gelir.

Hasredebilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Hasredebilmek kelimesi, kökenini Arapça “hasr” (حصر) kökünden alan “hasretmek” fiilinin yeterlilik halidir. Arapça “hasr”, bir şeyi sınırlamak, kuşatmak, tahsis etmek gibi anlamlara gelir. Bu kökten türeyen “hasretmek” fiili, Türkçeye Osmanlıca döneminde geçmiş ve bir şeyi belirli bir amaca veya kişiye adamak, tahsis etmek anlamıyla yerleşmiştir. Türkçedeki “-ebilmek” yeterlilik ekiyle birleşerek “hasredebilmek” şeklini almış, böylece “hasretme eylemini yapabilme” anlamını kazanmıştır. Kelimenin etimolojik yolculuğu, onun bir şeyi bir noktaya odaklama ve ona ayırma fikrini güçlü bir şekilde vurguladığını gösterir. Anlam kaymasından ziyade, mevcut fiilin bir yetenek veya imkan bildiren ekle genişlemesi söz konusudur.

Hasredebilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Hayatının kalanını bu kutsal davaya hasredebilmek için tüm dünyevi zevklerden vazgeçmişti.

Bu cümle, bireyin tüm yaşamını belirli bir ideolojiye veya amaca adaması durumundaki kararlılığını ifade eder.

2. Şirket, yıllık bütçesinin büyük bir kısmını çevre dostu projelere hasredebilmek amacıyla yeni bir strateji belirledi.

Burada, bir kurumun finansal kaynaklarını belirli bir sosyal veya çevresel hedefe yönlendirme yeteneği vurgulanır.

3. Genç sanatçı, tüm enerjisini ve yeteneğini tek bir esere hasredebilmek için uzun saatler boyunca stüdyosunda çalıştı.

Bu kullanım, bir kişinin tüm yaratıcı gücünü ve zamanını tek bir sanat eserine odaklama kapasitesini anlatır.

4. Bazı insanlar, kendilerini başkalarına yardım etmeye hasredebilmek adına kişisel çıkarlarından feragat ederler.

Cümle, bireylerin fedakarlık yaparak hayatlarını başkalarının iyiliğine adamaları durumunu açıklıyor.

5. Üniversite, elde ettiği tüm fonları bilimsel araştırmalara hasredebilmek için şeffaf bir mekanizma oluşturdu.

Bu örnek, bir eğitim kurumunun mali kaynaklarını bilimsel gelişime yönlendirme imkanını ve yöntemini belirtir.

Hasredebilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Hasredebilmek kelimesi, bir şeyi bir amaca yoğunlaştırma ve ayırma anlamı taşıdığı için, bu kavramı karşılayabilecek bazı eş ve yakın anlamlı kelimeler bulunmaktadır. Ancak, “hasredebilmek” fiilinin taşıdığı yeterlilik ve imkan anlamını tam olarak karşılayan tek bir kelime bulmak zordur.

Eş Anlamlıları:

• Adama yeteneği: Bir şeyi veya bir kimseyi belirli bir amaca tamamen ayırabilme gücü.
• Tahsis edebilme: Kaynakları veya zamanı özel bir hedefe Yönlendirebilme imkanı.
• Vakfedebilme: Bir şeyi, genellikle dini veya hayırsever bir amaç için, kullanıma Sunabilme.

Yakın Anlamlıları:

• Yönlendirebilme: Bir şeyi belirli bir istikamete veya amaca sevk edebilme.
• Odaklayabilme: Dikkatini veya enerjisini tek bir noktada Toplayabilme.

Zıt Anlamlıları:

• Dağıtabilme: Bir şeyi veya enerjiyi birden fazla farklı yöne veya amaca yayabilme.
• İhmal edebilme: Bir şeye gereken önemi vermeme veya onu göz ardı etme yeteneği.
• Bölebilme: Bir bütünün parçalarını farklı amaçlar için ayırabilme.

İlgili İçerikler

• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Konduruverme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Hasredebilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Hasredebilmek ne demek kısaca?

Hasredebilmek, bir şeyi veya bir kimseyi tamamen belirli bir amaca, kişiye veya yere adamak, tahsis etmek eylemini yapabilme yeteneğidir.

Hasredebilmek hangi dilden gelir?

Bu kelime, Arapça kökenli “hasr” fiilinden türeyen “hasretmek” fiilinin Türkçedeki yeterlilik eki “-ebilmek” ile birleşmesiyle oluşmuştur.

Hasredebilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Hasredebilmek kelimesinin tam bir eş anlamlısı olmamakla birlikte, “adama yeteneği” veya “tahsis edebilme” gibi ifadelerle benzer anlamlar taşır.

Hasredebilmek cümle içinde nasıl kullanılır?

Genellikle bir ömrü, enerjiyi veya kaynağı belirli bir hedefe yönlendirme yeteneğini ifade etmek için kullanılır; örneğin “Tüm hayatını sanata hasredebilmek büyük bir fedakarlıktır.”

Hasredebilmek kelimesi TDK’da var mı?

Evet, “hasretmek” fiili Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır. “Hasredebilmek” ise bu fiilin yeterlilik halidir ve TDK’nın dil bilgisi kurallarına uygun bir yapıdır.