Haşeratı öldürmek dinen uygun mudur? Eğer öldürmek gerekiyorsa, bunu nasıl yapmak gerekir?

İslam’ın temel prensiplerinden biri, insan hayatının ve sağlığının korunmasıdır. Yaratılmışların en şereflisi olarak kabul edilen insan, yeryüzündeki tüm nimetlerden faydalanma hakkına sahiptir. Ancak bu durum, diğer canlılara karşı merhametsiz davranmayı meşrulaştırmaz. Aksine, İslam dini, canlılara karşı şefkatli olmayı ve onları korumayı emreder. Peki, insan hayatını tehdit eden haşereleri veya hayvanları öldürmek caiz midir? Eğer caizse, bu nasıl yapılmalıdır? Bu soruların cevaplarını ararken, İslam’ın canlılara yaklaşımını, hadis-i şerifler ve alimlerin görüşleri ışığında inceleyeceğiz.

İslam’da Hayvanlara Karşı Davranış ve Haşeratın Öldürülmesi

İslam dininde insan hayatı ve sağlığı büyük bir öneme sahiptir. Çünkü insan, yaratılmışların en şereflisi (eşref-i mahlûk) olarak kabul edilir. Yerde ve gökte bulunan her şey insanın hizmetine sunulmuştur. Kur’ân-ı Kerim’de bu durum şöyle ifade edilir:

• “Yerde ne varsa hepsini sizin için yaratan, sonra göğü (yaratmayı) kasdedip onları yedi kat semâ olarak tanzîm eden O’dur ve O, her şeyi hakkıyla bilendir.” (Bakara, 2/29)
• “Hem göklerde olanlar hem de yerde bulunanların hepsini, kendi tarafından (bir lütuf olarak) sizin emrinize verdi. Doğrusu bunda, düşünecek bir topluluk için gerçekten deliller vardır.” (Câsiye, 45/13)
• “Gerçekten biz insanı en güzel bir biçimde yarattık.” (Tîn, 95/4)

Haşeratın Öldürülmesi Caiz midir?

İslam’da canlıların yaşam hakkı korunmuştur. Ancak insan hayatını, sağlığını ve yaşamını tehdit eden durumlarda bu konuya farklı bir yaklaşım sergilenmiştir. Örneğin, Peygamberimiz (sav) şöyle buyurmuştur:

• “Beş tane hayvan ‘fasık’tır ki, Mekke’nin harem bölgesinde de öldürülebilir. Bunlar; fare, akrep, karga, çaylak ve yırtıcı köpektir.” (Buhârî, Bedu’l-halk, 16; Müslim, Hac, 9: 66-72)

“Fasık” kelimesi, Allah’ın emirlerine aykırı davranan, kötü huylu ve zararlı hayvanlar için kullanılmıştır. Bu hayvanlar, insanlara zarar verme potansiyeline sahip oldukları için öldürülmelerine izin verilmiştir.

Yılanların Öldürülmesi

Peygamberimiz (sav), yılanların öldürülmesi konusunda da insan sağlığını ön planda tutmuştur. Bir hadis-i şerifte şöyle buyurulur:

• “Yılanları öldürün. İki çizgili ve ebteri (engerek) de öldürün. Çünkü bunlar, gözleri kapar (kör eder) ve hamilelerde düşük yaparlar.” (Buhârî, Bed’ül halk 14; Ebu Davud, Edep 174; Tirmizî, Ahkam 2)

Ancak ev yılanları gibi zararsız olanların öldürülmesi yasaklanmıştır. Bu durum, İslam’ın canlılara karşı adalet ve merhamet anlayışını gösterir.

Hayvanlara Karşı Merhamet

İslam, hayvanlara karşı merhametli olmayı emretmiştir. Peygamberimiz (sav), boş yere bir serçe kuşunu öldüren kişinin kıyamet gününde bu kuş tarafından şikayet edileceğini belirtmiştir:

• “Kim boş yere bir serçe kuşunu öldürürse, kuş kıyamet günü onu Allah’a şikayet edecek ve şöyle diyecektir: ‘Ya Rabbi! Şu adam beni yemek gibi bir menfaat için değil, sırf eğlence olsun diye boş yere öldürdü.’” (Nesâî, Dahaya 42; Kenzü’l-Ummâl, h. no: 39971)

Haşeratın Öldürülme Şekli

Haşeratın öldürülmesi gerektiğinde, onlara en az acı verecek şekilde hareket edilmelidir. Peygamberimiz (sav) bu konuda şöyle buyurmuştur:

• “Allah Teâlâ her varlığa iyi davranılmasını emretmiştir. Öyleyse canlı bir varlığı öldürmeniz gerektiğinde, bu işi (ona eziyet vermeden) güzel bir şekilde yapın. Bir hayvanı boğazlayacağınız zaman, (yine ona eziyet vermeden) güzel bir şekilde kesin. Bu işi yapacak olan kimse bıçağını iyice bilesin, hayvana acı çektirmesin.” (Müslim, Sayd, 57; Tirmizî, Diyât, 14)

Bediüzzaman’ın Hassasiyeti

Bediüzzaman Said Nursî, hayvanlara karşı büyük bir hassasiyet göstermiştir. Bir mektubunda, sineklerin öldürülmesine karşı çıkarak şöyle demiştir:

• “Sineklerin öldürülmesi benim rikkatime (merhamet duyguma) dokunuyor. Onlar da Allah’ın yarattığı birer varlıktır ve vazifeleri vardır.”

Bediüzzaman, sineklerin çoğalmasını, onların önemli görevleri olduğunun bir işareti olarak yorumlamış ve onlara zarar verilmemesi gerektiğini vurgulamıştır.

Sonuç

İslam’da asıl olan, insan hayatını ve sağlığını korumaktır. Ancak bu, hayvanlara zarar vermeyi meşru kılmaz. Zararlı haşeratın öldürülmesi, ancak insan hayatını tehdit eden durumlarda ve en az acı verecek şekilde yapılmalıdır. Hayvanlara karşı merhametli davranmak, İslam’ın temel prensiplerindendir.

Kaynaklar:

1. Bakara, 2/29
2. Câsiye, 45/13
3. Tîn, 95/4
4. Buhârî, Bedu’l-halk, 16; Müslim, Hac, 9: 66-72
5. Buhârî, Bed’ül halk 14; Ebu Davud, Edep 174; Tirmizî, Ahkam 2
6. Nesâî, Dahaya 42; Kenzü’l-Ummâl, h. no: 39971
7. Müslim, Sayd, 57; Tirmizî, Diyât, 14
8. Hâkim, IV, 257, 260
9. Lem’alar, Hayrât Neşriyat, Isparta 2015, s. 285

İlgili İçerikler

• İftarda Nasıl Beslenmeli? Doğru Yemek Seçimi ve Su Tüketimi
• Sahurda Kaç Bardak Su İçilmeli? Gün Boyu Susuzluğu Önleme Rehberi
• Sahurda Ne Yenir? Tok Tutan ve Sağlıklı Sahur Besinleri