Hakan Fidan İran Diplomasisi: Bölgesel Savaşın Eşiğinde Ankara

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Orta Doğu’da tansiyonun zirve yaptığı bir dönemde Hakan Fidan İran diplomasisi ile bölgedeki yangını söndürmeye çalışıyor. Ankara, İsrail ve İran arasındaki gerilimin topyekün bir savaşa dönüşmesini engellemek için hem komşu Tahran hem de Körfez hattında kritik bir “mekik diplomasisi” yürütüyor.

Bölge son yılların en karanlık günlerinden geçiyor. İsrail’in Gazze’den sonra Lübnan’a yönelmesi ve İran ile doğrudan karşı karşıya gelmesi, Ankara’yı alarm durumuna geçirdi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, son birkaç gün içinde İranlı ve Pakistanlı mevkidaşlarıyla yaptığı görüşmelerde sükunet çağrısını yineledi. Ancak bu kez durum sadece bir “itidal” mesajından ibaret değil. Türkiye, bölgedeki aktörleri somut bir blok oluşturmaya ve çatışmanın dışında kalmaya ikna etmeye çalışıyor. Peki, bu trafik sahada neyi değiştirecek?

İşin aslı, Ankara’nın endişesi sadece sınır güvenliğiyle sınırlı kalmıyor. Bölgesel bir savaşın tetikleyeceği yeni bir göç dalgası ve enerji koridorlarının tıkanması, Türkiye’nin doğrudan iç dengelerini sarsabilir. Bu yüzden Bakan Fidan, muhataplarına “yangın her evi yakar” mesajını veriyor. Özellikle Körfez ülkelerinin bu süreçte takınacağı tavır, savaşın coğrafi sınırlarını belirleyecek en temel faktör olarak görülüyor.

Ankara’nın Körfez Hattındaki “Tarafsızlık” Baskısı

Türkiye’nin yürüttüğü diplomasinin en dikkat çekici ayağını Körfez ülkelerine yapılan telkinler oluşturuyor. Ankara, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi ülkelerin bu gerilimde taraf olmamasını istiyor. Dahası, bu ülkelerin hava sahalarını veya askeri üslerini olası bir operasyon için kullandırmamaları yönünde ciddi bir diplomatik baskı var. Eğer Körfez ülkeleri bu savaşa bir şekilde dahil edilirse, çatışma sadece İsrail ve İran arasında kalmaz; tüm Orta Doğu’yu içine alan devasa bir girdaba dönüşür. (Kaynak: BM Türkiye)

Geçmişe baktığımızda, 2020 yılındaki Süleymani suikastı sonrası yaşanan gerilimde de benzer bir trafik yürütülmüştü. Ancak bugünkü durum çok daha karmaşık. O dönemde çatışma vekalet savaşları üzerinden yürürken, bugün iki devletin orduları doğrudan birbirini hedef alıyor. Hakan Fidan İran diplomasisi trafiğinde bu kez Pakistan’ın da yer alması, meselenin nükleer güç dengesi ve Güney Asya güvenliğiyle olan bağını da ortaya koyuyor. Pakistan’ın bölgedeki ağırlığı, İran üzerindeki caydırıcılığı artırabilecek bir unsur olarak masada duruyor.

Geçmişten Günümüze Türkiye-İran Hattı: Kırmızı Çizgiler

Türkiye ve İran, yüzyıllardır hem rakip hem de komşu olan iki köklü devlet. 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması’ndan bu yana değişmeyen sınırlar, iki ülkenin birbirinin iç işlerine karışmama konusundaki zımni mutabakatının bir eseri. Ne var ki, Suriye iç savaşı bu dengeyi ciddi şekilde sarsmıştı. İki ülke Suriye’de farklı kamplarda yer alsa da, doğrudan bir çatışmadan her zaman kaçındı. Bugün gelinen noktada ise İsrail faktörü, Ankara ve Tahran’ı istemeden de olsa aynı güvenlik kaygısında buluşturuyor.

İran’ın bölgedeki nüfuz alanları bir bir daralırken, Tahran’ın “köşeye sıkışmışlık” hissiyle radikal kararlar almasından korkuluyor. Hakan Fidan, istihbarat başkanlığı döneminden gelen saha tecrübesiyle bu riskleri en iyi bilen isimlerden biri. Görüşmelerde sadece diplomatik nezaket cümleleri kurulmuyor. Aksine, olası bir İsrail saldırısında İran’ın vereceği karşılığın bölgeyi nasıl bir felakete sürükleyeceği rakamlarla ve senaryolarla anlatılıyor. Türkiye, İran’ın “stratejik sabır” politikasını terk etmesinin bedelinin tüm bölge için çok ağır olacağını biliyor.

Editör Notu: Bu Diplomasi Trafiği Vatandaşı Nasıl Etkiler?

Siyasetin bu yüksek gerilimli koridorlarında konuşulanlar, sokaktaki vatandaşın cebini ve güvenliğini doğrudan ilgilendiriyor. Eğer Hakan Fidan İran diplomasisi başarısız olur ve bölgede büyük bir çatışma patlak verirse, bunun ilk yansıması enerji fiyatlarında görülecek. Petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkması, Türkiye’de akaryakıt zamları ve buna bağlı olarak iğneden ipliğe her şeye zam gelmesi demektir. Üstelik, İran sınırımızda yaşanacak bir istikrarsızlık, yeni bir sığınmacı baskısını da beraberinde getirebilir.

Güvenlik açısından bakıldığında ise, bölgedeki kaosun terör örgütleri için uygun bir zemin oluşturduğu gerçeği var. PKK/YPG gibi yapıların, bölgesel otorite boşluklarından faydalanarak Türkiye’nin güney sınırlarında yeni mevziler kazanma ihtimali, Ankara’nın bu krizi çözmek istemesinin en büyük nedenlerinden biri. Kısacası, Fidan’ın yürüttüğü bu trafik aslında Türkiye’nin ekonomik ve fiziki güvenliğini koruma çabasıdır. Vatandaş için bu görüşmeler, marketteki etiketlerin sabit kalması ve sınırların huzurlu olması anlamına geliyor.

Bundan Sonra Ne Olacak? Olası Senaryolar

Peki, bundan sonra bizi ne bekliyor? Önümüzde üç temel senaryo var. İlk senaryo, Türkiye’nin telkinleriyle tarafların “kontrollü gerginlik” seviyesinde kalması. Bu durumda küçük çaplı saldırılar devam eder ama büyük bir kara harekatı veya topyekün savaş yaşanmaz. İkinci ve en riskli senaryo ise, İsrail’in İran’ın nükleer tesislerini hedef alması. Böyle bir durumda Hakan Fidan’ın yürüttüğü tüm diplomasi çabaları yerini kriz yönetimine bırakmak zorunda kalacak.

Üçüncü senaryo ise, Körfez ülkelerinin Türkiye ile ortak hareket ederek ABD üzerinde bir baskı kurması. Eğer Washington, İsrail’i durdurma konusunda ikna edilirse, bölge derin bir nefes alabilir. Ankara şu an bu üçüncü yol için zemin hazırlıyor. Önümüzdeki günlerde Fidan’ın sadece bölge başkentlerini değil, Batılı mevkidaşlarını da daha sık aradığını göreceğiz. Diplomasi masası hala ayakta ama sandalyeler her an devrilebilir.

Sonuçta Türkiye, bu krizde “kolaylaştırıcı” rolünü üstlenerek hem Batı hem de Doğu ile konuşabilen tek aktör olma özelliğini koruyor. Hakan Fidan İran diplomasisi hamlesiyle Ankara, sadece bir arabulucu değil, aynı zamanda bölgenin oyun kurucusu olduğunu bir kez daha kanıtlamaya çalışıyor. Başarıya ulaşıp ulaşmayacağını ise sahadaki askeri hareketlilik belirleyecek.

Üstelik bu süreçte Türkiye’nin kendi içindeki savunma sanayii atılımları da bir caydırıcılık unsuru olarak arka planda duruyor. Bölgedeki hiçbir aktör, Ankara’nın tamamen devre dışı kaldığı bir çözümün kalıcı olmayacağını biliyor. Önümüzdeki haftalar, Orta Doğu’nun önümüzdeki on yılını şekillendirecek kadar kritik gelişmelere gebe.

İlgili İçerikler

• Tacikistan Rehberi: Vize, Gezilecek Yerler ve Bilinmeyen Detaylar
• Meloni Hükümeti Referandum Yenilgisiyle Sarsıldı: İstifalar Geldi
• İran Doğalgaz Akışı Kesildi mi? Bakan Bayraktar’dan Net Açıklama

Haber Merkezi

Haber Merkezi, webteknolife.com editör ekibinin ortak hesabıdır. Gündem, ekonomi, sağlık, eğitim ve teknoloji alanlarında doğrulanmış ve güncel haberleri okuyucularına ulaştırmayı amaçlar.