Gözü doymaz Ne Demek? Gözü doymaz TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te deyimi olarak tanımlanan Gözü doymaz, elindekilerle yetinmeyip daima daha fazlasını arzulayan, açgözlü ve hırslı kişiler için kullanılan bir ifadedir. Bu deyim, genellikle olumsuz bir özellik olarak kabul edilir ve kişinin tatminsizliğini vurgular.

Gözü doymaz ifadesi, insanların tatminsizliklerini ve sürekli daha fazlasını isteme eğilimlerini vurgulamak için kullanılır. Özellikle maddi varlıklara veya statüye olan düşkünlük bağlamında karşımıza çıkan bu deyim, bireyin elindekilerle yetinmeme halini güçlü bir şekilde ifade eder. Bu metin, “Gözü doymaz” deyiminin derinlemesine anlamını, kökenini, farklı kullanım örneklerini ve ilgili diğer kavramları detaylıca inceleyecektir.

Gözü doymaz Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te Gözü doymaz bir deyimi olarak tanımlanmaktadır. Bu ifade, sahip olduğu şeylerle asla yetinmeyen, ne kadar çok Mal varlığına, güce veya başarıya ulaşırsa ulaşsın, sürekli olarak daha fazlasını arzulayan kişiler için kullanılır. Genellikle açgözlülük, hırs ve tatminsizlik gibi olumsuz nitelikleri betimlemek amacıyla tercih edilen bu deyim, kişinin içsel bir boşluğu doldurma çabasını veya doyumsuzluğunu vurgular. Toplumda bu tür bireyler, genellikle maddi veya manevi anlamda sürekli bir arayış içinde olarak tanımlanır ve çevrelerindeki fırsatları kendi çıkarları doğrultusunda değerlendirmeye meyilli olabilirler. Bu durum, Ayni zamanda kişinin bencilliğini ve paylaşımcılıktan uzak duruşunu da işaret edebilir.

Gözü doymaz Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Gözü doymaz deyimi, “göz” ve “doymaz” kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşan öz Türkçe bir ifadedir. “Göz” kelimesi, Eski Türkçe döneminden beri dilimizde var olan, kökeni çok eskiye dayanan bir kelimedir. “Doymak” fiili de yine Eski Türkçe’ye uzanan “to-” kökünden türemiştir ve “yeterli miktarda yiyecek alarak açlığı geçmek, tatmin olmak” anlamlarına gelir. “Doymaz” ise bu fiilin olumsuzluk eki almış halidir.

Gözü doymaz deyimi, bu iki öz Türkçe kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu, anlamını mecazi olarak gözün tatmin olmaması üzerinden ifade eden bir yapıdır. Direkt bir alıntı kelime olmaktan ziyade, Türkçenin kendi dinamikleri içinde oluşmuş, anlamını doğrudan kelimelerin birleşiminden türeten özgün bir ifadedir. Bu durum, deyimin kökeninin doğrudan Türkçe olduğunu ve dilimizin zenginliğini yansıttığını gösterir.

Gözü doymaz Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Babamın eski dostu, ne kadar parası olursa olsun, hep daha fazlasını isterdi; gerçekten gözü doymaz bir insandı.

   Bu cümle, kişinin maddi varlıklara olan aşırı düşkünlüğünü ve tatminsizliğini vurgular.

2. Yeni müdürümüzün gözü doymaz hırsı, şirketteki herkesi daha fazla çalışmaya itiyor, ama bu durum çalışanları yoruyordu.

   Burada deyim, iş hayatındaki aşırı hırs ve başarı arayışını ifade etmek için kullanılmıştır.

3. Roman karakteri, elindeki tüm servete rağmen, komşusunun küçük bahçesini bile kıskanıyordu; tam anlamıyla gözü doymaz bir karaktere sahipti.

   Edebi bir bağlamda, karakterin doyumsuzluğunu ve kıskançlığını betimler.

4. Toplantıda, projenin bütçesi konuşulurken, bazı yöneticilerin gözü doymaz talepleri nedeniyle uzlaşmaya varılamadı.

   Resmi bir ortamda, kaynaklar üzerindeki aşırı talepleri ve yetinmeme halini gösterir.

5. Çocukluğundan beri her şeye sahip olmasına rağmen, arkadaşının yeni oyuncağını görünce yine gözü doymaz bir ifadeyle baktı.

   Bu örnek, küçük yaşlardan itibaren süregelen tatminsizliği ve sahip olma arzusunu ortaya koyar.

Gözü doymaz Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Gözü doymaz deyimi, kişinin doyumsuzluğunu ve sürekli daha fazlasını isteme halini ifade eden güçlü bir deyimdir. Bu anlamı pekiştiren veya karşıtını belirten çeşitli kelimeler bulunmaktadır.

Eş Anlamlıları:

• Açgözlü: Maddi veya manevi olarak sürekli daha fazlasını isteyen, elindekilerle yetinmeyen kişi.
• Hırslı: Amaçlarına ulaşmak için büyük bir istek ve azim gösteren, ancak olumsuz anlamda doyumsuzlukla birleştiğinde “gözü doymaz” ile örtüşen.
• Tamahkâr: Dünya malına düşkün, haris, açgözlü anlamına gelen Farsça kökenli bir kelime.

Yakın Anlamlıları:

• Doyumsuz: Herhangi bir konuda tatmin olmayan, sürekli daha fazlasını arayan.
• Haris: Aşırı istekli, açgözlü, hırslı.

Zıt Anlamlıları:

• Kanaatkâr: Elindekilerle yetinmeyi bilen, azla yetinen, şükreden.
• Tatminkâr: Durumdan veya sahip olduklarından memnun olan, tatmin olmuş.
• Cömert: Elindekini başkalarıyla paylaşmaktan çekinmeyen, verici.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Gözü doymaz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Gözü doymaz ne demek kısaca?

   Gözü doymaz, sahip olduğu hiçbir şeyle yetinmeyip sürekli daha fazlasını arzulayan, açgözlü ve hırslı kişiler için kullanılan bir deyimdir. Bu ifade, genellikle doyumsuzluğu ve tatminsizliği anlatır.

2. Gözü doymaz hangi dilden gelir?

   Gözü doymaz deyimi, “göz” ve “doymaz” kelimelerinin birleşiminden oluşur ve kökeni Eski Türkçe’ye dayanan öz Türkçe bir ifadedir. Her iki kelime de Türkçenin kadim söz varlığından gelmektedir.

3. Gözü doymaz kelimesinin eş anlamlısı nedir?

   Gözü doymaz deyiminin eş anlamlıları arasında açgözlü, hırslı ve tamahkâr kelimeleri sayılabilir. Bu kelimeler, benzer bir doyumsuzluk ve sürekli daha fazlasını isteme anlamını taşır.

4. Gözü doymaz cümle içinde nasıl kullanılır?

   Bu deyim, bir kişinin tatminsizliğini ve sürekli daha fazlasını isteme halini belirtmek için kullanılır. Örneğin, “O kadar zengin olmasına rağmen hala gözü doymaz tavırlar sergiliyor.” şeklinde bir cümlede kullanılabilir.

5. Gözü doymaz kelimesi TDK’da var mı?

   Evet, “Gözü doymaz” ifadesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te bir deyim olarak yer almaktadır. TDK, bu deyimi “ne kadar çok şeye sahip olursa olsun, daha fazlasını isteyen” şeklinde tanımlar.