Gündelik konuşmada bazen bir eylemin hızla ve kolayca gerçekleştiğini vurgulamak isteriz. İşte tam da bu noktada, dilimizin zengin yapısının sunduğu özel fiillerden biri olan ‘giderivermek’ karşımıza çıkar. Bu fiil, bir yerden ayrılma eylemine sürat ve anilik katarak, ifadelere farklı bir boyut kazandırır. Bu yazıda, ‘giderivermek’ kelimesinin derinliklerine inerek anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım biçimlerini detaylıca inceleyeceğiz.
Giderivermek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre giderivermek fiili, bir eylemin çabucak, kolayca veya aniden gerçekleştirilmesi anlamını taşır. Bu fiil, “gitmek” eylemine “-ivermek” tezlik fiilinin eklenmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla, bir kişinin veya bir şeyin bir yerden hızla ayrılması, herhangi bir tereddüt göstermeden hemen Hareket etmesi durumlarını ifade eder. Genellikle beklenmedik bir ayrılışı veya bir işin hızla tamamlanıp ardından hemen yola çıkılmasını anlatmak için kullanılır. Bu anlamıyla, Günlük yaşamda karşılaşılan ani kararlar veya hızlı tepkiler sonucu ortaya çıkan hareketlilikleri betimler. Bir durumdan veya mekandan süratle uzaklaşma eylemini vurgular.
1. Anlam (Gerçek): Bir yerden çabucak, kolayca veya aniden ayrılmak, hızla yola çıkmak. Bu kullanım, fiziksel bir hareketin, yani gitme eyleminin beklenenden daha kısa sürede ve zahmetsizce gerçekleştiğini belirtir. Örneğin, “Misafirler bir anda toparlanıp gideriverdi” cümlesinde, misafirlerin hızla ve beklenmedik bir şekilde evden ayrıldığı anlatılır.
Giderivermek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Giderivermek kelimesi, tamamen Türkçe kökenli bir birleşik fiildir. Temelinde “gitmek” fiili yatar. “Gitmek”, Eski Türkçeden beri var olan ve “ayrılmak, hareket etmek, bir yerden başka bir yere Varmak” anlamlarını taşıyan köklü bir eylemdir. Kelimeye eklenen “-ivermek” ise Türkçedeki birleşik fiil yapılarından biri olan tezlik fiili ekidir. Bu ek, eylemin çabukluk, kolaylık veya anilikle yapıldığını gösterir. Örneğin, “Yapıvermek” (hemen yapmak), “okuyuvermek” (hemen okumak) gibi fiillerde de aynı yapı görülür. Dolayısıyla, “giderivermek” fiili, “gitmek” eyleminin bu tezlik anlamıyla birleşerek “çabucak gitmek, hemen gitmek” anlamını kazanmıştır. Türkçenin zengin ekleme ve birleştirme yapısının güzel bir örneğidir.
Giderivermek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Çocuk, annesinin elini bırakır bırakmaz parka doğru gideriverdi.
Bu cümlede, çocuğun parka gitme eylemini hiç tereddüt etmeden, hızla gerçekleştirdiği vurgulanmaktadır.
Misafirler, beklenmedik bir anda toparlanıp apar topar gideriverdiler.
Burada, misafirlerin plansız ve aceleci bir şekilde evden ayrıldığı ifade edilmiştir.
Siz gelene kadar ben markete gideriveririm, hiç merak etmeyin.
Konuşmacı, markete gitme işini çabucak ve kolayca halledebileceğini belirtmektedir.
Birden gelen haberle öyle telaşlandı ki, valizini alıp hemen yola gideriverdi.
Bu örnekte, kişinin aldığı haber üzerine hızla ve aniden seyahate çıktığı anlatılmaktadır.
Ufak bir eşya için o kadar yolu giderivermek pek de mantıklı değil.
Burada ise, küçük bir neden için uzun bir yolculuğa çıkmanın kolayca ve Düşüncesizce yapılmaması gerektiği ima edilmektedir.
Giderivermek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Türkçede her kelimenin tam bir karşılığı olmasa da, giderivermek fiilinin anlamına yakın bazı kelimeler bulunmaktadır:
Eş Anlamlıları:
- Acele gitmek: Bir yere hızla ve çabuk bir şekilde ulaşmak veya oradan ayrılmak.
- Hızla ayrılmak: Bulunulan yerden süratli bir şekilde uzaklaşmak.
- Hemen yola çıkmak: Beklemeden, anında bir yolculuğa başlamak veya bir yere doğru hareket etmek.
Yakın Anlamlıları:
- Fırlamak: Aniden ve hızla bir yere doğru atılmak veya hareket etmek.
- Koşmak: Hızla hareket etmek, genellikle ayakları kullanarak.
- Savuşmak: Fark ettirmeden, sessizce veya aceleyle bir yerden uzaklaşmak.
Zıt Anlamlıları:
- Kalmak: Bir yerde durmak, ayrılmamak veya beklemek.
- Beklemek: Bir süre bir yerde durmak, bir olayın gerçekleşmesini ya da birinin gelmesini ummak.
- Dönmek: Gittiği yerden geri gelmek, başlangıç noktasına geri ulaşmak.
İlgili İçerikler
- Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Konduruverme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
Giderivermek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Giderivermek ne demek kısaca?
Giderivermek, çabucak, kolayca veya aniden gitmek anlamına gelen, Türkçe kökenli bir fiildir.
Giderivermek hangi dilden gelir?
Giderivermek kelimesi, “gitmek” fiili ve “-ivermek” tezlik ekiyle tamamen Türkçe kökenlidir.
Giderivermek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “acele gitmek”, “hızla ayrılmak” ve “hemen yola çıkmak” gibi ifadeler sayılabilir.
Giderivermek cümle içinde nasıl kullanılır?
Örneğin, “Çocuk, annesinin yanından ayrılarak hızla parka gideriverdi” şeklinde, bir eylemin çabukluğunu vurgulamak için kullanılır.
Giderivermek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, “giderivermek” kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer alan bir fiildir.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!