Gedalık Ne Demek? Gedalık TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Gedalık, Türkçe kökenli bir isim olup, bir yüzeyde oluşan boşluk, delik veya yarık anlamına gelir. Günlük dilde genellikle bir yapının duvarında ya da bir nesnenin bütünlüğünde meydana gelen açıklıkları ifade etmek için kullanılır.

Gedalık kelimesi, dilimizin kendine özgü yapısında önemli bir yer tutar. Özellikle eski yapıların onarımında veya bir bütünün eksikliğini ifade ederken karşımıza çıkar. Günlük konuşmada nadiren duyulsa da, bu kelime belirli bağlamlarda anlam bütünlüğünü korur. Bu metin, “gedalık” kelimesinin TDK’daki yerini, etimolojisini ve kullanım örneklerini detaylıca inceleyecektir.

Gedalık Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Gedalık, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te iki Temel anlamda tanımlanır ve bir isim türüdür.

1. Anlam (Gerçek): Bu anlamıyla gedalık, bir yüzeyde, duvarda veya herhangi bir yapıda oluşan boşluk, yarık ya da delik anlamına gelir. Genellikle bir bütünün bozulması sonucu ortaya çıkan fiziksel açıklıkları ifade eder. Örneğin, bir kalenin duvarındaki yıpranma veya bir binanın temelindeki çatlaklar “gedalık” olarak nitelendirilebilir. Bu tanım, kelimenin somut ve gözle görülebilir bir durumu anlattığını gösterir.

2. Anlam (Gerçek): Gedalık kelimesinin ikinci anlamı ise, bir şeyde gedik açma eylemini veya işini ifade eder. Bu, mevcut bir bütünlüğe kasten veya kendiliğinden bir boşluk oluşturma sürecini anlatır. Örneğin, bir düşmanın surlarda gedik açma çabası veya bir duvarın zamanla yarılması bu anlam kapsamında değerlendirilebilir. Her iki tanım da kelimenin temelinde “boşluk” veya “açıklık” fikrini barındırır.

Gedalık Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

“Gedalık” kelimesi, Türkçe kökenli “gedik” sözcüğünden türemiştir. “Gedik” kelimesi, Eski Türkçede “yarık, delik, boşluk” anlamlarına gelen “kedik” veya “yetik” gibi biçimlerden evrilmiştir. Türkçenin tarihsel süreç içerisinde geçirdiği ses değişimleriyle günümüzdeki “gedik” formunu almıştır. “Gedalık” ise bu kökene “-lık” yapım eki eklenerek türetilmiştir. “-lık” eki, bir isme eklenerek o ismin niteliğini, durumunu veya ilgili olduğu yeri ifade eden yeni bir isim oluşturur. Bu bağlamda, “gedik olan yer” veya “gedik açma durumu” anlamlarını kazanmıştır. Kelime, Türkçenin zengin ekleme sisteminin güzel bir örneğidir ve anlam kaymasından ziyade, türetme yoluyla anlam genişlemesi yaşamıştır.

Gedalık Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Eski kalenin duvarlarındaki gedalıklar, zamanın yıpratıcı etkisini açıkça gösteriyordu.

   Bu cümle, kelimenin fiziksel bir yapıda oluşan boşluk anlamını vurgular.

2. Duvarcı ustası, binanın temelindeki gedalığı titizlikle onarmak için kolları sıvadı.

   Burada kelime, bir onarım gerektiren boşluk veya çatlak durumunu ifade eder.

3. Tarihi bir yapının restorasyonunda, en zorlu işlerden biri de oluşan gedalıkları aslına uygun şekilde kapatmaktır.

   Bu örnek, kelimenin mimari ve restorasyon bağlamındaki kullanımını gösterir.

4. Çocukların oyun sırasında yanlışlıkla açtığı gedalık, Bahçe duvarında küçük bir deliğe neden oldu.

   Kelime, bir eylem sonucu oluşan boşluğu anlatmak için kullanılmıştır.

5. Onun konuşmasındaki mantık gedalığı, argümanının zayıf olduğunu ortaya koydu.

   Bu cümlede “gedalık”, mecazi olarak bir düşünce veya argümandaki boşluğu, eksikliği ifade eder.

Gedalık Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Boşluk: Genel olarak bir yerdeki açıklık veya doluluk olmayan durum. “Gedalık” kelimesinin temel anlamıyla örtüşür.
• Delik: Bir yüzeyde açılmış, genellikle küçük ve yuvarlak açıklık. Gedalığın daha spesifik bir türünü ifade edebilir.
• Yarık: Bir şeyin üzerinde boydan boya uzanan, ince ve uzun açıklık veya çatlak. Özellikle bir duvar ya da zemindeki gedalığı tanımlamak için uygundur.

Yakın Anlamlıları:

• Çatlak: Bir yüzeyde oluşan ince Kırık veya ayrılma. Gedalığa yol açabilen bir durumu ifade eder.
• Açıklık: Genel bir boşluk veya Aralık durumu.

Zıt Anlamlıları:

• Bütünlük: Bir şeyin eksiksiz, tam ve parçalanmamış olma durumu. Gedalığın tam tersidir.
• Doluluk: Bir yerin tamamen dolu olması veya boşluk olmaması durumu.
• Sağlamlık: Bir yapının veya nesnenin güçlü, dayanıklı ve bozulmamış olması.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Gedalık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Gedalık ne demek kısaca?

  Gedalık, bir yüzeyde oluşan boşluk, delik veya yarık anlamına gelir; aynı zamanda bu boşluğu açma işini de ifade eder. Genellikle fiziksel bir eksikliği veya açıklığı belirtmek için kullanılır.

• Gedalık hangi dilden gelir?

  Gedalık kelimesi, Türkçe kökenli “gedik” sözcüğünden türemiştir. “Gedik” ise Eski Türkçede “yarık” veya “delik” anlamlarına gelen kelimelerden evrilmiştir.

• Gedalık kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Gedalık kelimesinin eş anlamlıları arasında “boşluk”, “delik” ve “yarık” gibi sözcükler bulunmaktadır. Bu kelimeler, farklı bağlamlarda “gedalık” yerine kullanılabilir.

• Gedalık cümle içinde nasıl kullanılır?

  “Eski kalenin surlarındaki gedalıklar, yılların yorgunluğunu yansıtıyordu.” gibi cümlelerde, bir yapıda oluşan fiziksel boşluk veya açıklığı ifade etmek için kullanılır.

• Gedalık kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Gedalık kelimesi Türk Dil Kurumu’nun (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’ünde yer almaktadır ve tanımları açıkça belirtilmiştir.