Geçivermek Ne Demek? Geçivermek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

“Geçivermek”, Türkçe kökenli bir fiil olup çabucak, hızla geçmek veya farkına varılmadan sona ermek anlamına gelir. Günlük dilde zamanın hızla akıp gitmesini, bir olayın beklenenden daha çabuk gerçekleşmesini ifade etmek için sıkça kullanılır. Bu kelime, eylemin tezliğini vurgular.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde Sıklıkla karşılaştığımız “geçivermek” fiili, eylemin hızını ve beklenmedik tezliğini vurgular. Özellikle zamanın akışını, anların çabukluğunu veya bir durumun hızla sona ermesini anlatırken bu kelimeye başvururuz. Bu ifade, sadece zamanın değil, bazen de zorlu bir sürecin kolaylıkla atlatıldığını ima edebilir. Bu detaylı incelemeyle, “geçivermek” kelimesinin tüm anlam katmanlarını ve kullanım inceliklerini keşfedeceksiniz.

Geçivermek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

TDK Güncel Türkçe Sözlük’e göre geçivermek fiili, bir eylemin hızla ve beklenmedik bir şekilde gerçekleştiğini, sona erdiğini ifade eder. Bu fiil, “geçmek” eylemine “-i vermek” tezlik fiili ekinin eklenmesiyle oluşmuştur ve eyleme “tezlik, çabukluk” anlamı katar. Genellikle bir Zaman diliminin, bir olayın veya bir durumun farkına varılmadan, kısa sürede tamamlandığını belirtmek için kullanılır. Örneğin, “zamanın hızla geçmesi” veya “bir sıkıntının kolayca atlatılması” gibi durumlarda karşımıza çıkar. Bu kelime, eylemin başlangıcından bitişine kadar geçen sürenin kısalığını ve bazen de bu kısalığın getirdiği şaşkınlığı vurgular. Eylemin aniden ve Hızlıca gerçekleştiğini anlatırken tercih edilen güçlü bir ifadedir.

Geçivermek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Geçivermek kelimesi, Türkçe kökenli bir birleşik fiildir. Temelini oluşturan “geçmek” fiili, Eski Türkçeye kadar uzanan köklere sahiptir ve “bir yerden bir yere gitmek, bir süreyi tamamlamak, bir durumu aşmak” gibi geniş anlamlara gelir. Kelimeye “tezlik” anlamını katan “-i vermek” eki ise, Türkçenin yapım eklerinden biri olan “tezlik fiili” ekidir. Bu ek, eylemin çabucak, hızla ve genellikle kolaylıkla yapıldığını ifade eder. Dolayısıyla geçivermek, “geçmek” eyleminin hızlandırılmış, aniden ve farkına varılmadan gerçekleşen bir versiyonunu anlatır. Anlam kaymasından ziyade, “geçmek” fiiline bir “hız” ve “tezlik” boyutu kazandıran bir yapı olarak dilimizdeki yerini almıştır.

Geçivermek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Bugünlerde zaman o kadar hızlı geçiveriyor ki, ne ara akşam olduğunu anlamıyorum.

   Bu cümlede, zamanın beklenenden daha çabuk akıp gittiği, farkına varılmadan sona erdiği vurgulanmaktadır.

2. Küçük bir çocukken yaşadığımız o zor günler, şimdi geride geçivermiş bir anı gibi duruyor.

   Burada, geçmişteki zorlukların artık geride kaldığı ve etkisini yitirdiği, adeta çabucak atlatıldığı anlatılmaktadır.

3. Misafirler kapıdan girer girmez, daha çay bile içmeden hızla geçiverdiler.

   Bu kullanımda, misafirlerin beklenenden çok daha kısa bir süre kaldığı ve aceleyle ayrıldığı belirtilmektedir.

4. Baharın gelişiyle birlikte kışın ayazı, sanki sihirli bir değnek dokunmuş gibi geçiverdi.

   Bu edebi ifadede, kışın soğuklarının aniden ve kolayca sona erdiği, yerini bahara bıraktığı betimlenmiştir.

5. O kadar yoğundu ki, sabahtan akşama kadar ne ara çalıştığını bile anlamadan günler geçiveriyordu.

   Bu cümle, kişinin yoğun temposu nedeniyle zamanın nasıl aktığının farkına varamadığını, günlerin hızla sona erdiğini anlatır.

Geçivermek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Geçivermek kelimesinin doğrudan birebir eş anlamlısı olmamakla birlikte, anlam olarak benzerlik gösteren ve aynı bağlamlarda kullanılabilecek bazı kelimeler bulunmaktadır.

• Eş Anlamlıları:
  • Akıvermek: Özellikle zamanın hızla akıp gitmesi anlamında “zaman akıverdi” şeklinde kullanılabilir.
  • Bitivermek: Bir işin veya durumun aniden, çabucak sona ermesi anlamına gelir.
  • Uçuvermek: Genellikle bir şeyin hızla ortadan kaybolması veya zamanın hızla geçmesi bağlamında kullanılır.
• Yakın Anlamlıları:
  • Hızla geçmek: Kelimenin temel anlamını açık bir şekilde ifade eden birleşik bir fiildir.
  • Çabucak sona ermek: Bir durumun veya olayın kısa sürede tamamlanmasını anlatır.
  • Fark edilmeden bitmek: Bir sürecin beklenenden daha kısa sürede ve farkına varılmadan tamamlanması durumunu belirtir.
• Zıt Anlamlıları:
  • Uzanmak: Sürenin veya bir durumun yavaş ve uzun bir şekilde devam etmesi anlamında kullanılır.
  • Yavaşlamak: Bir eylemin veya sürecin hızının düşmesi, ağır ilerlemesi demektir.
  • Gecikmek: Beklenenden daha geç gerçekleşmek veya sona ermek anlamını taşır.

İlgili İçerikler

• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Konduruverme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Geçivermek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Geçivermek ne demek kısaca?

  Geçivermek, bir şeyin hızla, çabucak veya farkına varılmadan sona ermesi, tamamlanması anlamına gelen bir fiildir.

• Geçivermek hangi dilden gelir?

  Geçivermek kelimesi, temelini oluşturan “geçmek” fiiliyle birlikte Türkçe kökenli bir birleşik fiildir. “-i vermek” eki de Türkçeye özgü bir tezlik ekidir.

• Geçivermek kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Geçivermek kelimesinin doğrudan tek bir eş anlamlısı yoktur; ancak “akıvermek”, “bitivermek” veya “Uçuvermek” gibi kelimeler benzer anlamlarda kullanılabilir.

• Geçivermek cümle içinde nasıl kullanılır?

  Bu fiil, genellikle zamanın hızla akışını veya bir olayın beklenenden çabuk sona ermesini anlatmak için kullanılır; örneğin “Zaman ne çabuk da geçiverdi!” gibi.

• Geçivermek kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, “geçivermek” kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve “çabucak geçmek, farkına varılmadan geçmek” anlamlarıyla tanımlanmaktadır.