Geçirilebilme Ne Demek? Geçirilebilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

“Geçirilebilme”, Türkçe kökenli bir isim olup, bir şeyin bir yerden başka bir yere aktarılabilme, nüfuz edebilme veya bir durumun yaşanabilme potansiyeli anlamına gelir. Bu kelime, özellikle fiziksel engellerin aşılabilirliği veya yasal süreçlerin uygulanabilirliği gibi çeşitli bağlamlarda yaygın olarak kullanılır.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde, bir durumun veya nesnenin belirli bir engeli aşabilme yeteneğini ifade etmek için “geçirilebilme” kelimesiyle sıkça karşılaşırız. Özellikle malzeme bilimi, mühendislik veya hukuki süreçler gibi teknik alanlarda bu kavram büyük önem taşır ve deneyimli profesyoneller tarafından sıklıkla kullanılır. Bir şeyin ne kadar şeffaf, esnek veya uygulanabilir olduğunu anlamamızı sağlayan bu terim, dilimizin zenginliğini yansıtır. Bu kapsamlı incelemede, “geçirilebilme” kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım örneklerini keşfedeceksiniz.

Geçirilebilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

TDK Güncel Türkçe Sözlük’e göre “geçirilebilme” kelimesi, bir eylemin veya durumun gerçekleşme imkanını, bir şeyin başka bir yerden geçiş yapabilme yeteneğini ifade eden bir isimdir. Bu kelime, farklı bağlamlarda çeşitli anlamlar kazanabilir:

1. Anlam (Gerçek): Bir şeyin bir yüzeyden, engelden veya aralıktan diğer tarafa geçirilme, sızma veya nüfuz etme yeteneği veya olasılığı. Bu anlam genellikle fiziksel nesneler, ışık, ses veya sıvılar için kullanılır. Örneğin, bir kumaşın hava geçirilebilme özelliği, onun ne kadar nefes alabilir olduğunu gösterir. Bu, bir maddenin geçirgenlik kapasitesini veya bir bariyerin aşılabilirliğini belirtir.

2. Anlam (Soyut/Mecaz): Bir kanunun, kararın veya projenin uygulanabilirliği, yani hayata geçirilebilme imkanı. Bu, bir eylemin gerçekleştirilebilirliğini, sonuç doğurma kapasitesini ve pratik olarak tatbik edilebilmesini ifade eder. Özellikle hukuki, idari veya sosyal süreçlerde bir fikrin veya kararın ne ölçüde hayata geçirilebileceğini anlatır.

Geçirilebilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

“Geçirilebilme” kelimesi, köken olarak dilimizin kadim fiillerinden **geçmek** fiiline dayanmaktadır. Türkçenin zengin morfolojik yapısı içinde, “geçmek” fiilinden önce oldurganlık eki alarak **geçirmek** (bir şeyi bir yerden diğerine aktarmak), ardından edilgenlik ve yeterlik ekleri ile **Geçirilebilmek** (bir şeyin geçirilme imkanına sahip olmak) fiili türemiştir. Son olarak, fiilden isim yapım eki olan “-me” ile **geçirilebilme** ismine dönüşmüştür. Bu kelime, herhangi bir yabancı dilden alıntı olmayıp, tamamen Türkçe eklerle oluşturulmuş özgün bir yapıdır ve anlamını türediği fiilin temelinden alır. Etimolojik olarak bir anlam kayması yaşamamış, aksine temel fiilin anlamını genişleterek farklı durumları ifade etmek için kullanılmıştır.

Geçirilebilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Geçirilebilme özelliği yüksek kumaşlar, yaz aylarında terlemeyi önler.

Bu cümle, bir malzemenin hava veya nemi ne kadar kolay dışarı atabildiğini, yani fiziksel bir özelliğini vurgular.

2. Yeni düzenlemenin meclisten sorunsuz bir şekilde geçirilebilme potansiyeli tartışılıyor.

Burada kelime, bir yasa tasarısının onaylanma veya yürürlüğe girme imkanını, yani yasal bir süreci ifade eder.

3. Suyun bu kayalık zeminden geçirilebilme kapasitesi oldukça düşüktü, bu yüzden birikinti oluşmuştu.

Bu örnekte, sıvının bir yüzeyden sızma veya nüfuz etme kabiliyetine işaret edilmektedir.

4. Projenin uluslararası standartlara uygun olarak geçirilebilmesi, fon almanın ön koşuluydu.

Bu kullanım, bir projenin belirli kriterlere göre onaylanma veya kabul edilme imkanını belirtir.

5. Sınır kapılarının modernizasyonu, yolcuların ülkeye daha hızlı geçirilebilmesini sağlayacak.

Bu cümlede ise insanların bir yerden başka bir yere aktarılma hızını ve kolaylığını ifade eder.

Geçirilebilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

“Geçirilebilme” kelimesi, kullanıldığı bağlama göre farklı eş veya yakın anlamlı kelimelerle ifade edilebilir:

• Aktarılabilirlik: Bir şeyin bir konumdan diğerine Taşınabilme veya İletilebilme imkanını ifade eder.
• Uygulanabilirlik: Bir planın, kuralın veya projenin hayata geçirilebilme, tatbik edilebilme kapasitesini belirtir.
• Nüfuz Edilebilirlik: Özellikle fiziksel bağlamda, bir yüzeyden veya engelden içeri girebilme, sızabilme yeteneğini açıklar.
• Geçirgenlik: Bir maddenin, başka bir maddenin kendi içinden geçişine izin verme özelliğidir, genellikle fiziksel materyaller için kullanılır.

Zıt anlamlıları ise genellikle bu imkanın yokluğunu veya engellenmesini ifade eder:

• Engellenebilirlik: Bir şeyin geçişinin veya gerçekleşmesinin önüne Geçilebilme durumu, aksine işaret eder.
• Geçirilemezlik: Bir şeyin hiçbir şekilde geçirilme veya nüfuz etme imkanının olmaması hali, tam tersi bir durumu belirtir.
• Uygulanamazlık: Bir durumun veya projenin hayata geçirilememesi, tatbik edilememesi durumunu ifade eder.

İlgili İçerikler

• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Konduruverme Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Geçirilebilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Geçirilebilme ne demek kısaca?

Geçirilebilme, bir şeyin bir yerden başka bir yere aktarılabilme, nüfuz edebilme veya bir durumun Yaşanabilme imkanı veya yeteneği anlamına gelir.

2. Geçirilebilme hangi dilden gelir?

Bu kelime, tamamen Türkçe kökenli olup, “geçmek” fiilinden Türkçe eklerle türetilmiştir.

3. Geçirilebilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Kullanım bağlamına göre aktarılabilirlik, uygulanabilirlik, nüfuz edilebilirlik ve geçirgenlik gibi kelimeler eş anlamlı olarak kullanılabilir.

4. Geçirilebilme cümle içinde nasıl kullanılır?

Örneğin, “Suyun bu zeminden geçirilebilme oranı düşüktü” veya “Yeni yasanın meclisten geçirilebilme ihtimali yüksek” gibi farklı bağlamlarda kullanılabilir.

5. Geçirilebilme kelimesi TDK’da var mı?

Evet, “geçirilebilme” kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “geçirilebilmek” fiilinin isim hali olarak yer almaktadır.