Feshedebilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Feshedebilmek, Arapça kökenli bir fiil olup, bir anlaşmayı, kararı veya durumu ortadan kaldırabilme anlamını taşır. Hukuki metinlerde ve resmi yazışmalarda sıkça rastlanan bu kelime, mevcut bir durumu sonlandırma gücünü ifade eder ve yapabilme yeteneğini vurgular.

Günlük konuşmada veya resmi metinlerde karşımıza çıkan ‘feshedebilmek‘ kelimesi, çoğu zaman bir yetkinliği veya olanağı ifade eder. Özellikle hukuki süreçlerde, sözleşmelerin veya anlaşmaların sonlandırılması bağlamında sıkça duyduğumuz bu ifade, bir durumu ortadan kaldırma gücünü vurgular. Bu yazıda, ‘feshedebilmek‘ kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve günlük hayattaki çeşitli kullanım biçimlerini detaylıca inceleyeceğiz.

Feshedebilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğüne göre ‘feshedebilmek‘ kelimesi, temel olarak bir şeyi ortadan kaldırma, geçersiz kılma veya sona erdirme yetisine sahip olmak anlamına gelir. Bu fiil, genellikle hukuki veya idari bağlamlarda, mevcut bir durumun, anlaşmanın ya da kararın tek taraflı veya karşılıklı olarak sonlandırılabilme kabiliyetini ifade eder.

1. Anlam (Gerçek): Bir anlaşmayı, sözleşmeyi, kararı veya herhangi bir yasal durumu, belirli koşullar altında yasal yollarla ortadan kaldırma, geçersiz kılma veya yürürlükten kaldırma becerisine sahip olmak. Bu, genellikle bir yetki veya hak kullanımıyla ilgili olup, söz konusu eylemin gerçekleştirilebilirliğini vurgular. Örneğin, bir şirket yönetim kurulu hatalı bir kararı feshedebilmek yetkisine sahip olabilir veya bir vatandaş, haksız bulduğu bir sözleşmeyi feshedebilmek için dava açabilir. Kelime, eylemin kendisinden ziyade, o eylemi yapabilme potansiyelini öne çıkarır.

Feshedebilmek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

‘Feshedebilmek‘ kelimesinin kökeni, Arapça ‘fesih’ (فَسْخ) kelimesine dayanır. ‘Fesih’, Arapçada ‘bozma, iptal etme, çözme’ anlamlarına gelir. Bu kelime, Osmanlı Türkçesi döneminde dilimize girmiş ve ‘feshetmek’ fiili olarak yerleşmiştir. ‘Feshetmek’ fiiline eklenen yeterlilik fiili olan ‘-ebilmek’ eki ile ‘feshedebilmek‘ şeklini almıştır. Bu ek, eylemi yapabilme, eyleme gücü yetme veya eylemin mümkün olması anlamını katar.

Dolayısıyla, kelime ‘bozabilme, iptal edebilme’ gücünü veya imkanını ifade eder. Etimolojik olarak bu yapı, bir eylemin gerçekleştirilebilirliğini vurgulayan dilbilimsel birleşimin güzel bir örneğidir. Türkçenin zengin yapısı sayesinde, Arapça kökenli bir fiil köküne Türkçe bir ek getirilerek yeni bir anlam katmanı oluşturulmuştur.

Feshedebilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Yönetim kurulu, hatalı kararı feshedebilmek için olağanüstü toplandı.
   Bu cümle, yönetim kurulunun yanlış bir kararı iptal etme yeteneğine veya imkanına sahip olduğunu belirtir.
2. Hukuki danışmanlık almadan hiçbir sözleşmeyi tek taraflı feshedebilmek mümkün değildir.
   Burada, yasal bir sözleşmeyi tek başına sona erdirme eyleminin koşullara bağlı olduğunu ve uzman görüşü gerektirdiğini ifade eder.
3. Müşteri, satın aldığı ürün beklentilerini karşılamazsa, yasal süresi içinde iade ve sözleşmeyi feshedebilmek hakkına sahiptir.
   Bu kullanım, tüketicinin belirli durumlarda bir anlaşmayı sonlandırma yetkisini veya hakkını vurgular.
4. Eski dostlukları bile bazen küçük bir yanlış anlaşılma feshedebilmek gücüne sahiptir.
   Bu mecazi kullanım, bir yanlış anlamanın dostlukları bitirebilme potansiyelini anlatır.
5. Şirket, yeni koşullar altında mevcut kira sözleşmesini feshedebilmek için alternatif çözümler arıyor.
   Cümle, şirketin değişen şartlar nedeniyle mevcut kira anlaşmasını sonlandırma yollarını araştırdığını gösterir.

Feshedebilmek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• İptal edebilmek: Bir şeyi geçersiz kılma, yürürlükten kaldırma yeteneği.
• Geçersiz kılabilmek: Bir şeyin yasal geçerliliğini ortadan Kaldırabilme gücü.
• Bozabilmek: Bir anlaşmayı veya düzeni ortadan kaldırabilme, Sonlandırabilme.

Yakın Anlamlıları:

• Sonlandırabilmek: Bir durumun veya sürecin sonunu Getirebilme.
• Ortadan kaldırabilmek: Bir şeyi yok etme, varlığını sona erdirme becerisi.
• Yürürlükten kaldırabilmek: Bir yasa, karar veya düzenlemeyi geçersiz hale getirebilme.

Zıt Anlamlıları:

• Onaylayabilmek: Bir şeyi geçerli kılma, tasdik etme yeteneği.
• Sürdürebilmek: Bir durumu, anlaşmayı veya kararı devam ettirme, koruma yeteneği.
• Kurabilmek: Yeni bir düzen veya anlaşma oluşturabilme, tesis edebilme.

İlgili İçerikler

• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklatabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilme Ne Demek? Koklayabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Feshedebilmek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Feshedebilmek ne demek kısaca?
Feshedebilmek, bir anlaşmayı, kararı veya durumu ortadan kaldırma, iptal etme yeteneğine sahip olmak demektir.

Feshedebilmek hangi dilden gelir?
Bu kelime, Arapça kökenli ‘fesih’ kelimesinden türemiş olup, Türkçeye Osmanlı döneminde geçmiştir.

Feshedebilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Feshedebilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında ‘iptal Edebilmek’, ‘geçersiz Kılabilmek’ ve ‘bozabilmek’ gibi ifadeler sayılabilir.

Feshedebilmek cümle içinde nasıl kullanılır?
Genellikle hukuki ve resmi bağlamlarda, bir yetkiyi veya imkanı belirtmek üzere kullanılır; örneğin, “Sözleşmeyi feshedebilmek için belirli şartlar aranır.”

Feshedebilmek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, ‘feshedebilmek‘ kelimesi Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüklerinde yer almakta ve ‘feshetmek’ fiilinin yeterlilik hali olarak tanımlanmaktadır.