TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Dindirivermek, Türkçe kökenli olup bir şeyi hemen veya çabucak dindirmek, yatıştırmak anlamını taşır. Bu kelime, özellikle acil bir durumu veya rahatsızlığı hızla ortadan kaldırma bağlamında günlük dilde sıkça kullanılır.
Dindirivermek kelimesi, dilimizde eylemin hızını ve aciliyetini vurgulayan nadir yapılarından biridir. Özellikle bir durumu, ağrıyı veya duyguyu hızla yatıştırma ihtiyacı duyulduğunda karşımıza çıkar. Günlük konuşmalarda veya edebi metinlerde, hızlı bir müdahale beklentisini ifade etmek için kullanılır. Bu özel fiil, eylemin sadece gerçekleştiğini değil, Ayni zamanda çok kısa bir sürede tamamlandığını anlatır. Bu içeriğimizde bu fiilin TDK’daki yerini, kökenini ve farklı kullanım örneklerini detaylıca inceleyeceğiz.
Dindirivermek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer alan Dindirivermek fiili, bir eylemin hızla ve anında gerçekleştiğini ifade eden özel bir yapıdır. Temelinde yer alan “dindirmek” fiilinin anlamını, tezlik eki olan “-ivermek” ile birleştirerek güçlendirir. Bu birleşik fiil, genellikle bir rahatsızlığı, ağrıyı, sızıyı veya duygusal bir durumu çabucak sonlandırmak, yatıştırmak veya Kontrol altına almak için kullanılır. Bu anlamıyla, eylemin sadece gerçekleştiğini değil, aynı zamanda çok kısa bir sürede, adeta bir çırpıda tamamlandığını vurgular. Örneğin, şiddetli bir baş ağrısının hızla kesilmesi ya da yükselen bir tansiyonun anında düşürülmesi gibi durumlarda bu fiil tercih edilir. Kelime, günlük dilde hızlı müdahale gerektiren durumları anlatmak için Oldukça işlevseldir.
Dindirivermek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Dindirivermek kelimesi, dilimizin zengin ve işlek ek sisteminin nadide örneklerinden biridir. Kelimenin kökeni, tamamen Türkçe unsurlara dayanır. Temelini oluşturan “dindirmek” fiili, eski Türkçeden günümüze kadar ulaşmış, bir şeyin şiddetini azaltma, sona erdirme veya sakinleştirme anlamlarını taşır. Bu fiile, eylemin çabukluğunu, kolaylığını veya anında gerçekleştiğini bildiren “-ivermek” tezlik fiili eklenmiştir. “-ivermek” eki de yine Türkçe kökenli olup, fiillere eklenerek onlara “hemen, çabucak, kolayca” gibi anlamlar katar. Bu iki Türkçe unsurun birleşimiyle meydana gelen Dindirivermek, dilimize dışarıdan bir alıntı olmayıp, öz Türkçe bir yapıdır ve anlamında herhangi bir kayma veya değişim yaşanmamıştır. Eylemin hızını ve aciliyetini net bir şekilde ifade eder.
Dindirivermek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Doktorun verdiği yeni ilaç, şiddetli baş ağrısını dakikalar içinde hemen dindiriverdi.
Bu cümle, ilacın Ağrı üzerindeki etkisinin ne kadar hızlı ve anında gerçekleştiğini vurgular.
Çocuklar arasındaki hararetli tartışmayı, anneleri tek bir uyarıcı sözle anında dindiriverdi.
Burada, annenin müdahalesinin kavganın hızla sona ermesini sağladığı anlatılmaktadır.
Ani bastıran kuvvetli rüzgar, öğleden sonra başlayan yağmuru kısa sürede adeta sihirli bir şekilde dindiriverdi.
Doğal bir olayın beklenmedik bir şekilde ve hızla durulmasını ifade eden bir kullanımdır.
Deneyimli yazar, okuyucunun uzun süredir devam eden merakını, kitabın son paragrafında ustaca dindiriverdi.
Bu örnek, edebi bir metinde okuyucunun beklentisinin veya merakının hızla giderilmesini anlatır.
Gönlündeki derin fırtınayı, sevdiklerinin samimi ve sıcak bir gülümsemesi anında dindiriverdi.
Bu cümle, duygusal bir karmaşanın veya hüznün sevdiklerin desteğiyle hızla yatışmasını mecazi anlamda ifade eder.
Dindirivermek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Türkçede her kelimenin tam olarak aynı anlama gelen bir eş anlamlısını bulmak zor olsa da, Dindirivermek fiiline yakın anlamlar taşıyan veya benzer bağlamlarda kullanılabilecek bazı ifadeler mevcuttur. Eylemin hızını ve aniliğini yansıtan bu kelimeler, metinlerde zenginlik katmak için kullanılabilir.
Eş Anlamlıları:
- Yatıştırıvermek: Bir durumu veya duygusal gerilimi hızla sakinleştirmek, teskin etmek anlamına gelir.
- Sakinleştirivermek: Bir şeyi veya bir kimseyi çabucak huzura kavuşturmak, durgunlaştırmak eylemini ifade eder.
- Kesiştirivermek: Özellikle bir ağrıyı, sızıyı veya rahatsızlığı anında ortadan kaldırmak, durdurmak anlamında kullanılır.
Yakın Anlamlıları:
Hızla sonlandırmak, çabucak durdurmak, anında teskin etmek, bir anda gidermek.
Zıt Anlamlıları:
Dindirivermek kelimesinin eylemi sonlandırma ve yatıştırma anlamının karşıtı olarak, eylemi başlatma veya şiddetlendirme anlamını taşıyan kelimeler zıt anlamlı kabul edilebilir.
- Başlatıvermek: Bir şeyi aniden veya hızla meydana getirmek, bir eylemi başlatmak.
- Şiddetlendirivermek: Bir durumun veya duygunun etkisini aniden artırmak, yoğunlaştırmak.
- Alevlendirivermek: Bir tartışmayı, kavgayı veya olumsuz bir duyguyu hızla kızıştırmak, körüklemek.
İlgili İçerikler
- Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Dindirivermek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Dindirivermek ne demek kısaca?
Dindirivermek, bir şeyi çok çabuk veya hemen dindirmek, yatıştırmak, sakinleştirmek anlamına gelen bir fiildir. Eylemin anında ve hızla gerçekleştiğini vurgular.
Dindirivermek hangi dilden gelir?
Dindirivermek kelimesi, tamamen Türkçe kökenli “dindirmek” fiilinden ve Türkçe “-ivermek” tezlik ekinden oluşur. Dilimize özgü birleşik bir fiil yapısıdır.
Dindirivermek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Dindirivermek kelimesinin eş anlamlıları arasında **yatıştırıvermek**, **sakinleştirivermek** ve **kesiştirivermek** gibi, eylemin hızını ve sonlandırma niteliğini vurgulayan fiiller sayılabilir.
Dindirivermek cümle içinde nasıl kullanılır?
Bu kelime, “Şiddetli ağrısını hemen dindiriverdi.” veya “Çocukların gürültüsünü tek sözle dindiriverdi.” gibi hızlı ve anında gerçekleşen eylemleri ifade etmek için kullanılır.
Dindirivermek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Dindirivermek kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta olup, “dindirmek” fiilinin tezlikli, yani çabukluk bildiren biçimi olarak tanımlanmaktadır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!