Darılıvermek Ne Demek? Darılıvermek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan Darılıvermek, çabucak veya aniden gücenmek, kolayca kırılmak anlamını taşır. Bu kelime, günlük dilde genellikle hassas ve alıngan kişilerin tepkilerini ifade etmek için kullanılır, kişinin beklenmedik bir anda incindiğini vurgular.

Günlük konuşmada bazen Bir kişinin beklenmedik tepkilerini veya hassasiyetini anlatmak için özel bir ifadeye ihtiyaç duyarız. Özellikle ani ve çabuk gelişen duygusal durumları belirtmek adına dilimizde kendine yer bulan Darılıvermek kelimesi, tam da bu tür anları karşılar. Bu fiil, bir kişinin kolayca gücenme veya kırılma eğilimini vurgulayarak, iletişimdeki incelikleri ifade etmemize olanak tanır. Şimdi, bu ilgi çekici kelimenin derinliklerine inerek anlamını, kökenini ve çeşitli kullanım bağlamlarını keşfedelim.

Darılıvermek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Darılıvermek kelimesi, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te “tezlik fiili” olarak yer almaktadır. Bu fiil, bir eylemin çabuklukla veya aniden gerçekleştiğini ifade eden “-ıvermek” yapım ekiyle “darılmak” fiilinin birleşmesinden oluşur.

1. Anlam (Gerçek): Birine karşı ansızın veya kolayca gücenmek, kırılmak, incinmek. Kişinin beklenmedik bir anda veya küçük bir sebeple duygusal olarak tepki gösterdiğini, alıngan bir tavır sergilediğini belirtir. Genellikle hassas mizaçlı kişiler için kullanılan bu ifade, anlık bir duygusal kırılmayı vurgular. Bu anlam, kelimenin en yaygın ve Temel kullanım şeklidir. Örneğin, “Küçük bir şakaya hemen darılıverdi” cümlesinde bu anlamı görmek mümkündür. Kelime, darılma eyleminin hızını ve kolaylığını ön plana çıkarır.

Darılıvermek Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Darılıvermek kelimesi, Türkçe kökenli bir bileşik fiildir. Temelini oluşturan darılmak fiili, Eski Türkçede “dar-” kökünden türemiştir ve “gücenmek, kırılmak” anlamlarına gelir. Bu köke “-ıl-” edilgenlik eki eklenerek “darılmak” fiili meydana gelmiştir. Kelimenin ikinci kısmı olan “-ıvermek” ise Türkçede bir “tezlik fiili” ekidir. Bu ek, eylemin çabuk, ani ve kolay bir şekilde gerçekleştiğini ifade eder. Dolayısıyla, Darılıvermek fiili, “çabucak darılmak” veya “hemen gücenmek” şeklinde bir anlam kazanmıştır. Kelimenin yapısı, eylemin hem duygusal içeriğini hem de gerçekleşme hızını Net bir şekilde ortaya koyar. Anlam kayması yerine, ek sayesinde anlamda bir pekişme ve hızlanma söz konusudur.

Darılıvermek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Babası şaka yapınca, çocuk hemen darılıverdi ve odasına kapandı. (Çocuğun şakaya karşı gösterdiği ani ve hassas tepkiyi vurgular.)
2. En ufak bir eleştiriye bile darılıvermek, onun karakterinin bir parçasıydı. (Kişinin alıngan ve kolay kırılır yapısını betimler.)
3. Misafirler gelince, ev sahibi biraz geciktiği için misafirlerin darılıvereceğinden endişelendi. (Beklenmedik bir gecikmeye karşı oluşabilecek olası gücenmeyi ifade eder.)
4. Ona bir şey söylemeye korkuyorum, çünkü her şeye darılıveriyor. (Kişinin aşırı hassasiyeti nedeniyle iletişim kurmanın zorluğunu anlatır.)
5. Küçük bir yanlış anlaşılma yüzünden arkadaşlar arasında darılıvermek hiç hoş olmaz. (Önemsiz bir sebeple çabucak gücenmenin istenmeyen bir durum olduğunu belirtir.)

Darılıvermek Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Darılıvermek kelimesinin anlamdaşları ve karşıt anlamlıları, ifade ettiği çabuk ve ani gücenme durumuna göre farklılık gösterebilir.

Eş Anlamlıları:

• Gücenmek: Birine karşı kırgınlık veya incinme hissetmek. Darılıvermekten farkı, hız vurgusunun olmamasıdır.
• Alınmak: Söylenen veya yapılan bir şeye İçerlemek, üzerine alınmak.
• Kırılmak: Duygusal olarak incinmek, üzülmek.

Yakın Anlamlıları:

• İçerlemek: Bir şeye karşı gizliden gizliye kırgınlık beslemek.
• Hiddetlenmek: Aniden öfkelenmek (duygusal tepkinin şiddeti farklı olsa da ani oluşu benzerlik taşır).

Zıt Anlamlıları:

• Sevinmek: Bir olay veya durum karşısında mutlu olmak, neşelenmek. (Gücenmenin tam zıttı)
• Hoşgörmek: Bir kusuru veya hatayı anlayışla karşılamak, affetmek. (Alınganlığın zıttı)
• Barışmak: Bir anlaşmazlık veya küslük sonrası yeniden iyi ilişkiler kurmak. (Darılmanın sonucunun zıttı)

İlgili İçerikler

• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Darılıvermek Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Darılıvermek ne demek kısaca?
Darılıvermek, çabucak veya aniden gücenmek, kolayca kırılmak anlamına gelen Türkçe kökenli bir tezlik fiilidir.

Darılıvermek hangi dilden gelir?
Kelime, Türkçe kökenli “darılmak” fiiline “-ıvermek” tezlik ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

Darılıvermek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Başlıca eş anlamlıları arasında gücenmek, alınmak ve kırılmak sayılabilir.

Darılıvermek cümle içinde nasıl kullanılır?
Genellikle “Küçük bir şakaya hemen darılıverdi.” gibi bir kişinin ani ve hassas tepkisini ifade etmek için kullanılır.

Darılıvermek kelimesi TDK’da var mı?
Evet, Darılıvermek kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlük’te yer almakta ve anlamı açıklanmaktadır.