Daraltabilme Ne Demek? Daraltabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Daraltabilme, bir şeyi daha dar, kısıtlı veya sınırlı hale getirebilme yeteneği veya durumunu ifade eder. Bu kelime, genellikle fiziksel alanları, seçenekleri veya imkanları küçültme bağlamında kullanılır, soyut kavramlar için de geçerlidir.

Günlük konuşmada ve yazılı metinlerde karşılaştığımız ‘daraltabilme’ ifadesi, çoğu zaman bir eylemin potansiyelini veya bir durumun esnekliğini anlamamıza yardımcı olur. Özellikle planlama, tasarım veya strateji geliştirme süreçlerinde, bir şeyleri daha kompakt veya sınırlı hale getirme kabiliyetini vurgulamak için kullanılır. Bu kavram, hem somut nesneler hem de soyut fikirler üzerinde uygulanabilen önemli bir yeteneği ifade eder. Bu metin, kelimenin anlam katmanlarını, kökenini ve çeşitli kullanım biçimlerini detaylıca ele alacaktır.

Daraltabilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Daraltabilme, Türk Dil Kurumu’na göre “daraltmak” fiilinin “-abilme” yeterlilik ve “-me” isim fiil ekleriyle türetilmesiyle oluşmuş bir isimdir. Bu kelime, bir şeyi fiziksel olarak daha az geniş, daha kısıtlı veya daha kompakt hale Getirebilme yeteneğini veya durumunu ifade eder. Örneğin, bir geçidi, bir alanı veya bir giysiyi Küçültebilme kabiliyetini anlatır. Aynı zamanda, soyut anlamda, seçenekleri, imkanları veya bir konunun kapsamını sınırlayabilme gücünü de kapsar. Bu, genellikle bir amaca ulaşmak, verimliliği artırmak veya bir problemi çözmek için bilinçli bir eylemi işaret eder. Dolayısıyla, daraltabilme sadece fiziksel bir eylem değil, aynı zamanda kavramsal bir Kontrol ve düzenleme yeteneğini de içerir.

Daraltabilme Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Daraltabilme kelimesi, köken itibarıyla tamamen Türkçedir. Kelimenin ana kökü olan “dar”, eski Türkçeden günümüze ulaşmış bir sıfattır. Bu “dar” köküne “-al-” fiilden fiil yapım eki eklenerek “daralmak” fiili, ardından “-t-” ettirgenlik ekiyle “daraltmak” fiili türetilmiştir. “Daraltmak” fiiline ise yeterlilik bildiren “-abil-” eki ve isim fiil eki olan “-me” eklenerek “daraltabilme” ismi oluşturulmuştur. Bu yapı, Türkçenin zengin ekleme ve türetme sisteminin tipik bir örneğidir. Kelime, dilimize dışarıdan bir etkileşimle değil, kendi iç dinamikleriyle meydana gelmiştir ve anlamında büyük bir kayma olmaksızın, “dar hale getirme yeteneği” öz anlamını korumuştur.

Daraltabilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Projenin bütçesini daha verimli kullanmak için, bazı kalemlerde daraltabilme potansiyelimiz var.

Bu cümle, maliyetleri kısma veya harcamaları azaltma yeteneğinden bahseder.

2. Yeni yazılım, büyük veri setlerini analiz ederken işlem süresini önemli ölçüde daraltabilme özelliğine sahip.

Burada, bir sürecin zaman aralığını kısaltma veya optimize etme kabiliyeti vurgulanmıştır.

3. Mimar, küçük dairelerde bile yaşam alanlarını işlevsel olarak daraltabilme konusunda uzmandı.

Bu örnek, fiziksel bir alanı daha kompakt ve kullanışlı hale getirme becerisini anlatır.

4. Tartışmayı sadece ana konuya odaklayarak gereksiz detayları daraltabilme yeteneği, iyi bir moderatörün özelliğidir.

Bu kullanım, bir konunun kapsamını veya bir konuşmanın çerçevesini sınırlama becerisini ifade eder.

5. Şirketin yeni stratejisi, pazar payını daraltabilme riskini de beraberinde getiriyor; bu yüzden dikkatli olmalıyız.

Bu cümle, bir pazar payının küçülme ihtimalini veya riskini belirtir.

Daraltabilme Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

• Eş Anlamlıları:
  • Kısıtlayabilme: Bir şeyi belli sınırlar içine çekme, limit koyma yeteneği.
  • Sınırlayabilme: Bir şeyin kapsamını veya etki alanını belirgin bir çerçeveye oturtma kabiliyeti.
  • Azaltabilme: Miktarını, sayısını veya derecesini Düşürebilme durumu.
• Yakın Anlamlıları:
  • Küçültebilme: Boyutunu veya hacmini ufaltma.
  • Minimallaştırabilme: Bir şeyi en aza indirme veya asgari seviyeye çekme.
  • Yoğunlaştırabilme: Bir şeyi daha konsantre hale getirme.
• Zıt Anlamlıları:
  • Genişletebilme: Bir şeyin kapsamını, alanını veya boyutunu artırabilme yeteneği.
  • Çoğaltabilme: Miktarını veya sayısını artırabilme durumu.
  • Yaygınlaştırabilme: Bir şeyin etki alanını veya kullanımını Genişletebilme.

İlgili İçerikler

• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Daraltabilme Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Daraltabilme ne demek kısaca?

  Kısaca daraltabilme, bir şeyi daha dar, kısıtlı veya sınırlı hale getirebilme yeteneği veya durumudur. Hem fiziksel hem de soyut kavramlar için kullanılabilir.

• Daraltabilme hangi dilden gelir?

  Daraltabilme kelimesi, kökeni “dar” sözcüğüne dayanan ve Türkçe eklerle türetilmiş tamamen Türkçe bir kelimedir.

• Daraltabilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Daraltabilme kelimesinin eş anlamlıları arasında kısıtlayabilme, sınırlayabilme ve azaltabilme gibi kelimeler sayılabilir. Bu kelimeler, benzer anlam bağlamlarında kullanılabilir.

• Daraltabilme cümle içinde nasıl kullanılır?

  Bu kelime, “Bütçeyi daraltabilme potansiyelimiz var” veya “Seçenekleri daraltabilme yeteneği önemlidir” gibi cümlelerde, bir şeyleri küçültme veya sınırlama kabiliyetini ifade etmek için kullanılır.

• Daraltabilme kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, Daraltabilme kelimesi, “daraltmak” fiilinden türemiş bir isim fiil olarak Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük’ünde tanımlanmaktadır.