TDK Güncel Türkçe Sözlük’te doğrudan yer almasa da, Dadanış kelimesi Türkçe kökenli bir isim olup, bir şeye alışma, musallat olma veya ısrarlı bir şekilde peşini bırakmama durumunu ifade eder. Günlük dilde, bir alışkanlığın veya durumun yerleşmesi bağlamında sezgisel olarak anlamlandırılır.
Günlük konuşmada bazen karşılaştığımız veya sezgisel olarak anlamlandırdığımız bazı kelimeler, sözlüklerde doğrudan yer almayabilir. Dadanış da bu türden, ‘dadanmak’ fiilinden türetilmiş olabilecek potansiyel bir kavramı ifade eder. Özellikle bir şeye alışma, bir duruma musallat olma veya ısrarlı bir tutum sergileme gibi durumları anlatmak için akla gelebilir. Bu yazıda, Dadanış kelimesinin olası anlam çerçevesini, kökenini ve günlük dilde Nasıl kullanılabileceğini detaylıca inceleyeceğiz.
Dadanış Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Dadanış kelimesi, Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüklerinde doğrudan bir Madde olarak yer almamaktadır. Ancak dilimizdeki yaygın fiil türetme kuralları göz önüne alındığında, ‘dadanmak’ fiilinden türemiş bir isim olarak düşünülebilir. ‘Dadanmak’, bir şeye alışmak, bağımlılık geliştirmek, bir yere sık sık gitmek veya birine musallat olmak gibi anlamlara gelir. Bu bağlamda, Dadanış kelimesi, ‘dadanma eylemi’, ‘dadanma biçimi’ veya ‘dadanmışlık hali’ gibi anlamlar taşıyabilir. Yani, bir durumun veya alışkanlığın ısrarlı bir şekilde devam etmesi, bir şeye yönelik sürekli bir ilgi veya bağımlılığın oluşması durumu olarak yorumlanabilir. Sözcük türü olarak isim kabul edilebilir ve genellikle soyut bir durumu ifade etmek için kullanılabilir. TDK’da yer almamasına rağmen, dilbilgisel yapısı itibarıyla Türkçenin zengin türetme potansiyelini gösteren bir örnektir.
Dadanış Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi
Dadanış kelimesinin kökeni, doğrudan TDK’da belirtilmediği için kesin bir etimolojik bilgi sunmak güçtür. Ancak, kelimenin ‘dadanmak’ fiilinden türetildiği varsayımına dayanarak kökenini inceleyebiliriz. ‘Dadanmak’ fiili, Eski Türkçeye kadar uzanan, ‘dad-‘ kökünden türediği düşünülen bir kelimedir. Bu kök, ‘alışmak, bağımlı olmak, musallat olmak’ gibi anlamları içerir. ‘-ış’ eki ise fiilden isim türeten, eylemin kendisini veya eylem biçimini ifade eden bir ektir. Dolayısıyla, Dadanış kelimesi, Türkçe kökenli ‘dadan-‘ köküne eklenen ‘-ış’ ekiyle oluşmuş, Türkçenin kendi iç dinamikleriyle türetilmiş bir isimdir. Herhangi bir anlam kayması olmamakla birlikte, kelimenin kendisi modern sözlüklerde yer almadığı için yaygın bir kullanım alanı bulamamıştır.
Dadanış Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Çocuğun tatlıya olan dadanışı yüzünden anne sütü içmeyi reddediyordu.
Bu cümle, çocuğun tatlıya olan alışkanlığının ne Denli yerleştiğini ve diğer besinleri reddetmesine yol açtığını anlatır.
Bu eski evin gizemli hikâyelerine olan dadanışı, onu her akşam buraya getiriyordu.
Burada, kişinin bir şeye duyduğu yoğun ve sürekli merakın, onu adeta o şeye bağımlı hale getirmesi mecazi bir dille ifade edilmiştir.
Ekonomik krizin ardından başlayan zam dadanışı, halkın alım gücünü derinden etkiledi.
Bu ifade, zamların sürekli ve ısrarlı bir şekilde devam etmesi durumunu, adeta bir alışkanlık haline gelmesini vurgular.
Köy kahvesine olan dadanışı, onun hayatının vazgeçilmez bir parçası olmuştu.
Kişinin bir mekana veya alışkanlığa olan bağlılığını, oraya sürekli gidip gelme durumunu anlatır.
Eleştirmenlerin bu yeni akıma olan dadanışı, sanat dünyasında farklı tartışmaları beraberinde getirdi.
Sanat eleştirmenlerinin yeni bir akıma karşı gösterdikleri sürekli ve ısrarlı ilgiyi, o akıma adeta bağımlı hale gelmelerini ifade eder.
Dadanış Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları
Dadanış kelimesi TDK’da yer almadığı için standart eş ve zıt anlamlıları bulunmamaktadır. Ancak, kelimenin potansiyel anlam çerçevesine göre bazı yakın anlamlı ve zıt anlamlı kelimeler önerebiliriz.
Eş Anlamlıları:
- Alışkanlık: Bir şeye sürekli olarak yapma durumu veya eğilimi. Dadanışın Temel anlamlarından birini karşılar.
- Bağımlılık: Bir şeye aşırı derecede düşkün olma, onsuz yapamama hali. Özellikle olumsuz dadanış durumlarında kullanılabilir.
- Musallat Olma: Birine veya bir şeye sürekli ve rahatsız edici bir şekilde yaklaşma, peşini bırakmama.
Yakın Anlamlıları:
- Düşkünlük: Bir şeye karşı duyulan aşırı ilgi veya sevgi.
- İsrar: Bir konuda direnmek, vazgeçmemek.
- Temayül: Bir şeye eğilim gösterme.
Zıt Anlamlıları:
- Vazgeçiş: Bir alışkanlıktan veya durumdan uzaklaşma, terk etme. Dadanışın tam tersi bir durumu ifade eder.
- Kopuş: Bir bağımlılıktan veya alışkanlıktan tamamen ayrılma hali.
- İlgisizlik: Bir şeye karşı hiçbir ilgi veya alaka duymama.
Dadanış ile Sık Karıştırılan Kelimeler
Dadanış kelimesi, günlük dilde yaygın olarak kullanılmadığı ve TDK’da yer almadığı için, genellikle başka kelimelerle karıştırıldığı bir durum söz konusu değildir. Daha çok, ‘dadanmak’ fiilinin bir isim formu olarak algılanabilir ve bu fiilin anlam çerçevesi içinde değerlendirilir.
İlgili İçerikler
- Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Koklayabilmek Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni
Dadanış Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Dadanış ne demek kısaca?
Dadanış, ‘dadanmak’ fiilinden türeyen, bir şeye alışma, bağımlılık geliştirme veya ısrarlı bir şekilde peşini bırakmama eylemini ifade eden potansiyel bir isimdir.
Dadanış hangi dilden gelir?
Dadanış kelimesi, ‘dadanmak’ fiilinin kökeni olan Türkçe ‘dad-‘ kökünden türemiş olup, Türkçe kökenli bir kelimedir.
Dadanış kelimesinin eş anlamlısı nedir?
TDK’da doğrudan yer almadığı için resmi eş anlamlısı olmamakla birlikte, alışkanlık, bağımlılık ve musallat olma gibi kelimeler anlamca yakınlık gösterir.
Dadanış cümle içinde nasıl kullanılır?
Dadanış, bir şeye duyulan sürekli ilgiyi veya bir alışkanlığın yerleşmesini anlatmak için, örneğin “Çocuğun tatlıya olan dadanışı…” şeklinde kullanılabilir.
Dadanış kelimesi TDK’da var mı?
Hayır, Dadanış kelimesi Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüklerinde doğrudan bir madde olarak yer almamaktadır; ‘dadanmak’ fiilinden türemiş potansiyel bir isimdir.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!