Cıvıtıverme Ne Demek? Cıvıtıverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Cıvıtıverme, bir durumun veya davranışın aniden ciddiyetini kaybederek şımarık veya laubali bir hale gelmesi anlamını taşır. Bu ifade, genellikle beklenmedik bir anda ortaya çıkan uygunsuz davranışları belirtmek için kullanılır.

Günlük dilde, özellikle sosyal ortamlarda veya resmi durumlarda karşılaşılan beklenmedik davranışları tanımlamak için cıvıtıverme ifadesi kullanılır. Bir durumun veya sohbetin ciddiyetini ani bir şekilde yitirerek laubali bir hal alması durumunu anlatır. Bu kelime, genellikle eleştirel bir tonla, yerinde olmayan şımarık ya da lakayt tutumları vurgular. Okuyucularımız bu kapsamlı rehberde, kelimenin detaylı anlamına, kökenine ve çeşitli kullanım örneklerine ulaşacaklar.

Cıvıtıverme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde yer alan cıvıtıverme kelimesi, bir eylemin hızla ve aniden ciddiyetini yitirerek şımarık veya laubali bir duruma gelmesini ifade eden bir isimdir. Aslında ‘cıvık’ sıfatından türeyen ‘cıvımak’ fiiline ‘-ıvermek’ tezlik eki eklenerek oluşturulmuş bir Mastar halidir. Bu durum, genellikle bir ortamın veya ilişkinin resmiyetini kaybederek daha samimi ama Ayni zamanda kontrolsüz bir hale dönüşmesini anlatır. Örneğin, ciddi bir toplantının beklenmedik bir espri sonrası bir anda eğlenceli ve gayriresmi bir havaya bürünmesi veya bir kişinin normalde ağırbaşlıyken aniden çocukça davranışlar sergilemesi bu kelimeyle tanımlanabilir. Kelime, çoğu Zaman eleştirel bir bakış açısıyla kullanılır ve bir şeyin olması gerektiğinden daha az ciddi veya daha uygunsuz hale geldiğini vurgular.

Kelimenin Kökeni ve Etimolojisi

Bu kelime, köken itibarıyla tamamen Türkçe bir yapıya sahiptir. Temelini ‘cıvık’ sıfatından alır. ‘Cıvık’, Türkçede sulu, yapışkan, gevşek gibi fiziksel anlamların yanı sıra, mecazi olarak şımarık, laubali ve ciddiyetsiz anlamlarına da gelen bir kelimedir. Bu sıfattan ‘cıvımak’ fiili türetilmiştir ki bu da şımarıklaşmak, laubalileşmek demektir. ‘Cıvımak’ fiiline eklenen ‘-ıvermek’ eki, eyleme ani ve tez bir şekilde gerçekleşme anlamı katar. Son olarak ‘-me’ isim fiil ekiyle bu eylemin kendisi adlandırılmıştır. Dolayısıyla, kelimenin etimolojisi, bir durumun aniden ve kontrolsüzce ciddiyetini yitirip şımarık bir hale gelmesini çok Net bir şekilde ifade eder. Anlam kayması yerine, kök anlamın üzerine eklerle anlamın pekiştirilmesi söz konusudur.

Cümle İçinde Kullanımı

1. “Toplantı ciddi bir atmosferde ilerlerken, yapılan bir espriyle durum aniden cıvıtıverme noktasına geldi.”
   Ciddi bir ortamın aniden laubalileşmesini anlatır.
2. “Çocukların oyunları bir süre sonra cıvıtıverme eğilimi gösterdi, anneleri hemen müdahale etti.”
   Çocukça davranışların şımarıklığa dönüşmesini ifade eder.
3. “O kadar önemli bir konuda konuşurken, birdenbire konuyu cıvıtıverme isteği nereden çıktı anlamadım.”
   Ciddi bir konunun aniden gereksiz şakalarla geçiştirilmesini vurgular.
4. “İlk başta resmi görünen tanışma, birkaç şaka sonrası tamamen cıvıtıverme ile sonuçlandı.”
   Resmi bir başlangıcın samimiyetsiz bir laubaliliğe dönüşümünü belirtir.
5. “Bu işin ciddiyetini korumak zorundayız, en ufak bir cıvıtıverme bile projenin başarısını riske atar.”
   Profesyonel bir ortamda ciddiyetin önemini ve laubaliliğin olumsuz etkisini gösterir.

Eş ve Zıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Şımarmak: Kontrolsüz ve çocukça davranışlar sergilemek.
• Laubalileşmek: Ciddiyetini kaybedip samimiyetsiz bir rahatlığa bürünmek.
• Ciddiyetsizleşmek: Bir durumun veya kişinin olması gereken ağırlığını yitirmesi.

Yakın Anlamlıları:

• Yüzgöz olmak: Aşırı samimiyetle saygıyı yitirmek.
• Sulu olmak: Ciddiyetsiz, şakacı ve yerli yersiz espri yapan tavır sergilemek.
• Gevşeklik: Disiplinsiz ve umursamaz bir tutum.

Zıt Anlamlıları:

• Ciddileşmek: Durumun veya tavrın daha ağırbaşlı ve resmi bir hal alması.
• Vakarını korumak: Ağırbaşlılığını ve saygınlığını sürdürmek.
• Ağırbaşlılık: Ciddi ve ölçülü bir tavır sergileme.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Sıkça Sorulan Sorular

Cıvıtıverme ne demek kısaca?

Bu, bir durumun veya davranışın aniden ciddiyetini kaybederek şımarık veya laubali bir hale gelmesi anlamına gelir. Genellikle olumsuz bir çağrışım taşır ve kontrolsüz bir rahatlığı ifade eder.

Bu kelimenin kökeni nedir?

Kelime, Türkçe kökenli olup “cıvık” sıfatından türeyen “cıvımak” fiiline “-ıvermek” tezlik ve “-me” isim fiil eklerinin eklenmesiyle oluşmuştur. Tamamen yerli bir yapıdır.

Bu kelimenin eş anlamlısı nedir?

Bu kelimenin eş anlamlıları arasında şımarmak, laubalileşmek ve ciddiyetsizleşmek gibi ifadeler sayılabilir. Bu kelimeler, benzer bağlamlarda kullanılabilir.

Cümle içinde nasıl kullanılır?

Örneğin, “Toplantıdaki cıvıtıverme durumu herkesi şaşırttı” şeklinde kullanılabilir. Ciddi bir ortamın aniden laubalileşmesini anlatan bir örnektir.

Bu kelime TDK’da var mı?

Evet, bu kelime Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde yer almaktadır. Bir eylemin veya durumun aniden ciddiyetini kaybetmesini ifade eder.