Çekilebilme, Türkçe kökenli bir isim olup bir şeyin çekilebilir, geri alınabilir veya tahammül edilebilir olma durumunu ifade eder. Bu terim, genellikle bir durumun veya nesnenin esnekliğini, geri çekilebilirliğini veya bir yükün kaldırılabilirliğini belirtmek için kullanılır.
Günlük yaşamda, özellikle bir durumun veya kararın geri alınabilirliği, bir nesnenin esnekliği ya da bir zorluğun üstesinden gelinebilirliği gibi konular konuşulurken ‘çekilebilme’ kelimesine rastlayabiliriz. Bu kavram, bir şeyin potansiyel hareket kabiliyetini veya bir sınırın esnekliğini vurgular. Bir eylemin veya durumun geri döndürülebilirliğini ifade eden bu sözcük, dilimizin dinamik yapısını gözler önüne serer. Bu kapsamlı içerikte, ‘çekilebilme’ kelimesinin TDK’daki yerini, kökenini ve çeşitli kullanım biçimlerini detaylıca inceleyeceğiz.
Çekilebilme Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre çekilebilme, bir eylemin veya durumun geri alınabilir, geri çekilebilir veya katlanılabilir olma niteliğini ifade eden bir isimdir. Bu sözcük, “çekmek” fiilinin edilgen, yeterlilik ve isim fiil ekleriyle türetilmiş halidir. En temel anlamıyla, bir şeyin belirli bir yerden ayrılabilme, geri çekilme veya bir durumun üstesinden gelinebilme kabiliyetini anlatır. Örneğin, bir nesnenin bir yerden çekilebilme kolaylığı ya da bir görevin zorluk derecesine rağmen tamamlanabilirliği bu kavramla açıklanabilir. Aynı zamanda, bir karardan veya anlaşmadan geri adım atabilme imkanını da kapsar. Bu, özellikle hukuki veya idari metinlerde bir hakkın veya yetkinin geri alınabilirliğini belirtmek için kullanılır. Kısacası, çekilebilme bir olayın veya nesnenin esnekliğini, iptal edilebilirliğini veya dayanılabilirliğini ifade eder.
Kelimenin Kökeni ve Etimolojisi
Çekilebilme kelimesi, dilimizin özgün yapısından ve kendi köklerinden türemiş, Türkçe kökenli bir sözcüktür. Temelini, Eski Türkçeden günümüze kadar varlığını sürdüren “çek-” fiilinden alır. Bu fiil, “bir şeyi kendine doğru yaklaştırmak, bir yerden ayırmak, taşımak, dayanmak” gibi geniş anlamlara sahiptir. Kelimeye eklenen “-il” eki edilgenlik (çekilmek), “-ebil” eki yeterlilik (çekilebilir olmak) ve son olarak “-me” eki ise isim fiil görevi görerek eylemin adını oluşturur. Bu eklerin birleşimiyle çekilebilme, “çekilme yeteneği veya durumu” anlamını kazanmıştır. Türkçenin zengin ekleme sistemi sayesinde, tek bir kökten türeyen bu kelime, karmaşık bir durumu tek bir ifadeyle anlatma gücüne sahiptir ve anlam kayması yerine anlam genişlemesi ve derinleşmesi yaşamıştır.
Çekilebilme Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Yeni tasarlanan mobilyaların duvardan kolayca çekilebilme özelliği, temizliği pratik hale getiriyor.
Bu cümle, bir nesnenin fiziksel olarak bir yerden ayrılabilme kolaylığını vurgulamaktadır.
Projenin bu aşamasında, yapılan anlaşmadan çekilebilme ihtimali her zaman göz önünde bulundurulmalıdır.
Burada, bir taahhüdün veya anlaşmanın feshedilebilme, geri alınabilme durumu ifade edilmiştir.
Hasta, zorlu tedavi sürecinin ardından iyileşebilme ve normal hayatına çekilebilme umudunu hiç kaybetmedi.
Bu örnekte, bir durumun üstesinden gelinebilme ve eski haline dönme yeteneği kastedilmektedir.
Yatırımcılar, piyasadaki belirsizlikler nedeniyle sermayelerini piyasadan çekilebilme opsiyonunu değerlendiriyor.
Finansal bağlamda, paranın veya yatırımın geri alınabilme, likidite Edilebilme durumunu anlatır.
Bu ağır yükün tek kişiyle çekilebilme kabiliyeti oldukça düşüktü, mutlaka yardım gerekiyordu.
Burada ise bir zorluğun veya ağırlığın üstesinden gelinebilme, Taşınabilme kapasitesi vurgulanmıştır.
Eş ve Zıt Anlamlıları
Çekilebilme kavramı, Türkçede farklı bağlamlarda kullanılabilecek zengin bir anlam yelpazesine sahiptir. Bu nedenle, eş ve yakın anlamlıları ile zıt anlamlılarını bilmek, kelimenin kullanımını daha iyi anlamamızı sağlar.
Eş Anlamlıları:
- Geri Çekilebilirlik: Bir şeyin veya durumun eski konumuna, durumuna veya başlangıç noktasına döndürülebilme yeteneği.
- İptal Edilebilirlik: Bir kararın, anlaşmanın veya eylemin geçerliliğinin ortadan kaldırılabilme durumu.
- Kaldırılabilirlik: Bir yükün, engelin veya zorluğun üstesinden gelinebilme, ortadan kaldırılabilme kabiliyeti.
Yakın Anlamlıları:
- Esneklik: Bir durumun veya kuralın değişen koşullara uyum sağlayabilme potansiyeli.
- Tahammül Edilebilirlik: Bir zorluğa veya acıya Dayanabilme, Katlanabilme durumu.
- Geri Dönüşlülük: Bir eylemin veya sürecin tersine Çevrilebilme imkanı.
Zıt Anlamlıları:
- Geri Çekilemezlik: Bir şeyin veya durumun geri alınamaz, değiştirilemez olma niteliği.
- İptal Edilemezlik: Bir kararın veya anlaşmanın kesin ve geri dönülemez olma durumu.
- Sabitlik: Bir durumun veya konumun değişmez, kalıcı olma hali.
- Dayanılmazlık: Bir şeye veya duruma katlanılamaz, tahammül edilemez olma durumu.
İlgili İçerikler
- Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Sıkça Sorulan Sorular
Çekilebilme ne demek kısaca?
Çekilebilme, bir şeyin geri alınabilir, geri çekilebilir veya bir duruma dayanılabilir olma halidir.
Bu kelime hangi dilden gelir?
Çekilebilme kelimesi, Türkçe kökenli olup “çekmek” fiilinden türemiştir.
Çekilebilme kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “geri çekilebilirlik”, “iptal edilebilirlik” ve “kaldırılabilirlik” sayılabilir.
Cümle içinde nasıl kullanılır?
Bir anlaşmadan çekilebilme ihtimali her zaman vardır örneğinde olduğu gibi, bir eylemin geri alınabilirliğini belirtmek için kullanılır.
TDK’da bu kelime var mı?
Evet, “Çekilebilme” kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır ve tanımlanmıştır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!