Çalıştırılış Ne Demek? Çalıştırılış TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Çalıştırılış, Türkçe kökenli bir isim olup, bir şeyin işler duruma getirilme veya bir mekanizmanın faaliyete geçirilme biçimi anlamına gelir. Günlük yaşamda, özellikle yeni bir cihazın veya sistemin ilk kez devreye alınması bağlamında karşılaşılır.

Dilimizde birçok fiilden türetilmiş isim, bir eylemin gerçekleşme biçimini veya sonucunu ifade eder. Özellikle teknik süreçlerin veya Operasyonel adımların tanımlandığı bağlamlarda, bu tür kelimeler büyük önem taşır. Bir sistemin ya da projenin hayata geçirilme aşamalarını anlatırken kullanılan bu kelime, bazen karmaşık görünen süreçleri özetler niteliktedir. Bu metinde, kelimenin derinlemesine anlamlarını, kökenini ve farklı kullanım şekillerini detaylıca inceleyeceğiz.

Çalıştırılış Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Çalıştırılış kelimesi, Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğüne göre, “çalıştırılma işi veya biçimi” olarak tanımlanır. Bu tanım, bir eylemin Edilgen hâlini ve bu eylemin Nasıl gerçekleştiğini vurgular. Genellikle bir makinenin, sistemin, projenin ya da bir kişinin belirli bir görevi yerine getirmesi için harekete geçirilme sürecini ifade eder.

1. Anlam (Gerçek): Bir mekanizmanın, motorun veya herhangi bir sistemin işlevsel duruma getirilmesi, faaliyete başlatılması eylemi veya bu eylemin tarzı. Örneğin, yeni alınan bir bilgisayarın ilk kez açılması veya bir fabrikanın üretim hattının devreye sokulması bu anlamda değerlendirilebilir. Bu, genellikle bir dış müdahale ile gerçekleşen bir aktivasyondur ve sürecin başlangıcını işaret eder. Kelime, bu bağlamda somut ve operasyonel bir süreci anlatır.

Bu Kelimenin Kökeni ve Etimolojisi

Çalıştırılış kelimesi, köken olarak tamamen Türkçedir. Temelinde “çalışmak” fiili bulunur. “Çalışmak” fiiline “-tırıl-” ettirgenlik ve edilgenlik eki eklenerek “çalıştırılmak” fiili oluşturulmuştur. Ardından, bu fiile isim fiil yapım eki olan “-ış” getirilerek bu isim meydana gelmiştir. Bu yapı, bir eylemin yapılma biçimini veya sonucunu ifade eden bir isim türetme yöntemidir. Kelime, dilimize herhangi bir yabancı dilden geçmemiş, Türkçenin kendi iç dinamikleriyle türetilmiş bir yapıdır. Anlam kayması yerine, fiilden isme geçişle bir eylemin soyutlanmış biçimini ifade eder.

Çalıştırılışın Cümle İçinde Kullanımı

1. Yeni makinenin çalıştırılış prosedürü, uzman ekip tarafından dikkatle incelendi.

   Bu cümle, yeni bir makinenin ilk kez devreye alınma sürecinin ne kadar titizlikle ele alındığını belirtir.

2. Projenin başarılı bir şekilde çalıştırılışı, tüm ekibin gayretli çalışmasının bir sonucuydu.

   Burada, bir projenin hayata geçirilme ve işler duruma getirilme sürecinin başarıyla tamamlandığı vurgulanır.

3. Motorun soğuk havada ilk çalıştırılışı, her Zaman biraz zorlayıcı olabilir.

   Bu ifade, bir motorun özellikle olumsuz koşullarda ilk kez harekete geçirilmesinin karşılaşabileceği güçlükleri anlatır.

4. Sistemin çalıştırılış talimatları, kullanıcı kılavuzunda detaylı olarak açıklanmıştı.

   Kullanıcıların bir sistemi nasıl devreye alacaklarına dair yönergelerin önemini ve varlığını gösterir.

5. Bütçe kısıtlamalarına rağmen, yeni yazılımın çalıştırılışı büyük bir başarıydı.

   Bu cümle, zorlu koşullara rağmen yeni bir yazılımın başarılı bir şekilde kullanıma sunulduğunu ifade eder.

Anlamdaşları ve Karşıt Anlamlıları

Eş Anlamlıları:

• Devreye alma: Bir sistemi veya cihazı işler duruma getirme süreci.
• İşletime sokma: Bir tesisi, makineyi veya sistemi faaliyete geçirme.
• Harekete geçirme: Bir şeyi veya bir süreci başlatma, aktif hale getirme.

Yakın Anlamlıları:

• Başlatma: Bir işin veya sürecin başlangıcı.
• Faaliyete geçirme: Bir şeyi aktif hale getirme.
• Uygulama: Bir planın veya programın icra edilmesi.

Zıt Anlamlıları:

• Durduruluş: Bir makinenin veya sistemin işleyişine son verilmesi.
• Kapatılış: Bir sistemin veya cihazın Devre dışı bırakılması, sonlandırılması.
• İptali: Bir projenin veya sürecin başlamadan sonlandırılması.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Sıkça Sorulan Sorular

1. Bu kelime ne demek kısaca?

   Çalıştırılış, bir makinenin, sistemin veya sürecin işler duruma getirilmesi, yani faaliyete başlatılması eyleminin biçimi veya sonucudur.

2. Bu kelime hangi dilden gelir?

   Çalıştırılış kelimesi, kökeni itibarıyla tamamen Türkçedir ve “çalışmak” fiilinden türetilmiştir.

3. Bu kelimenin eş anlamlısı nedir?

   Bu kelimenin eş anlamlıları arasında “devreye alma” ve “işletime sokma” gibi ifadeler yer alır.

4. Bir şeyin çalıştırılışı cümle içinde nasıl kullanılır?

   Örneğin, “Fabrikanın yeni hattının çalıştırılışı büyük bir titizlikle gerçekleştirildi” şeklinde, bir eylemin başlangıcını veya biçimini anlatmak için kullanılır.

5. Bu kelime TDK’da var mı?

   Evet, Çalıştırılış kelimesi Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüğünde yer almakta ve “çalıştırılma işi veya biçimi” olarak tanımlanmaktadır.