TDK Güncel Türkçe Sözlük’te fiil olarak tanımlanan çalışabilmek, Türkçe kökenli olup bir işi yapmaya gücü yetmek veya yeteneğine sahip olmak anlamını taşır. Günlük dilde, bir görevi yerine getirme kapasitesini veya bir hedefe ulaşma potansiyelini ifade etmek için sıkça kullanılır.
Günlük konuşmada ve profesyonel hayatta sıkça duyduğumuz “çalışabilmek” kelimesi, bir bireyin veya sistemin belirli bir eylemi gerçekleştirme potansiyelini ifade eder. Özellikle iş dünyasında, eğitimde ve kişisel gelişim süreçlerinde bir yetkinlik veya kapasite belirtmek amacıyla karşımıza çıkar. Bu kapsamlı rehberimizde, “çalışabilmek” kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve farklı kullanım bağlamlarını keşfedeceğiz.
Çalışabilmek Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı
“Çalışabilmek” kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te doğrudan bir Madde olarak yer almasa da, “çalışmak” fiiline yeterlilik bildiren “-ebilmek” ekinin eklenmesiyle oluşmuş birleşik bir fiildir. Bu yapı, Türkçe dilbilgisinin temel unsurlarından biridir.
1. Anlam (Gerçek): Bir işi, görevi veya eylemi yapmaya gücü yetmek, o işi gerçekleştirebilecek donanıma, potansiyele veya uygunluğa sahip olmak demektir. Bu, hem fiziksel hem de zihinsel kapasiteyi kapsayabilir. Örneğin, bir makinenin sorunsuz işlev görmesi veya bir kişinin belirli bir görevi başarıyla tamamlayabilmesi bu anlamla açıklanır. Bir durumun veya koşulun bir eylemi mümkün kılması durumunda da bu ifade kullanılır.
Kökeni ve Etimolojik Gelişimi
Çalışabilmek kelimesi, Türkçe kökenli “çalışmak” fiilinden türemiştir. “Çalışmak” kelimesi, Eski Türkçede “çapış-” kökünden gelmekte olup, “uğraşmak, çabalamak, emek Harcamak” gibi anlamlara sahiptir. Bu fiile, Türkçe dilbilgisinde yeterlilik ve olasılık bildiren “-ebilmek” birleşik fiil eki getirilmiştir. Bu ek, temel fiile “yapma gücüne sahip olma” veya “yapma imkânı bulunma” gibi anlamlar katar.
Dolayısıyla, çalışabilmek, “emek harcayabilmek” veya “bir işi yapma gücüne sahip olmak” anlamlarını taşıyan, tamamen Türkçe unsurlardan oluşmuş bir yapıdır. Türkçenin zengin ek sisteminin bir göstergesi olan bu kelime, Zaman içinde anlam kaymasına uğramamış, aksine “çalışmak” fiilinin temel anlamını yeterlilik boyutuyla zenginleştirmiştir.
Çalışabilmek Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı
Yeni bilgisayarım, en ağır programlarda bile sorunsuz bir şekilde çalışabiliyor.
Bu cümle, bilgisayarın yüksek performans kapasitesini vurgular.
Yeterli uyku aldığında, ertesi gün daha verimli çalışabildiğini fark etti.
Burada, kişinin belirli bir koşul altında iş performansının artabileceği anlatılır.
Ekip, bu zorlu projeyi zamanında bitirebilmek için gece gündüz demeden çalışabildi.
Bu ifade, ekibin zorluklara rağmen görevi tamamlama gücünü belirtir.
Eski saatim, pilini değiştirdikten sonra nihayet yeniden çalışabilmeye başladı.
Cümle, bir nesnenin işlevselliğini geri kazanmasını açıklar.
Küçük işletmeler, doğru stratejilerle büyük firmalarla rekabet edebilecek düzeyde çalışabiliyor.
Bu örnek, küçük işletmelerin rekabet gücünü ve adaptasyon yeteneğini gösterir.
Eş ve Zıt Anlamlıları
Çalışabilmek kelimesi, bir eylemi gerçekleştirme kapasitesini ifade ettiğinden, eş ve yakın anlamlıları genellikle bu yeterliliği vurgular.
Eş Anlamlıları:
- Muktedir Olmak: Bir şeyi yapmaya gücü yetmek.
- Yetenekli Olmak: Bir işi yapma becerisine sahip olmak.
- Gücü Yetmek: Bir işi yapabilecek kapasiteye sahip olmak.
Yakın Anlamlıları:
- Yapabilmek: Bir eylemi Gerçekleştirebilme potansiyeli.
- Becerebilmek: Bir işi başarıyla yapma yeteneği.
- Üstesinden Gelebilmek: Bir zorluğun üstesinden başarıyla gelmek.
Zıt Anlamlıları:
- Çalışamamak: Bir işi yapmaya gücü veya yeteneği olmamak.
- Aciz Kalmak: Bir işi yapacak güçte veya durumda olmamak.
İlgili İçerikler
- Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
- Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
Sıkça Sorulan Sorular
Çalışabilmek ne demek kısaca?
Kısaca, bu kelime bir işi yapmaya gücü yetmek veya o işi gerçekleştirebilecek yeteneğe sahip olmak anlamına gelir.
Bu kelimenin kökeni nedir?
Bu kelime, Türkçe kökenli “çalışmak” fiiline yeterlilik bildiren “-ebilmek” ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.
Çalışabilmek kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Çalışabilmek kelimesinin eş anlamlıları arasında “muktedir olmak” ve “gücü yetmek” sayılabilir.
Yeterlilik fiili cümle içinde nasıl kullanılır?
Yeterlilik fiili, “Yeni makine çok hızlı çalışabiliyor.” gibi cümlelerde bir eylemi gerçekleştirme kapasitesini belirtir.
Çalışabilmek kelimesi TDK’da var mı?
Bu kelime, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te doğrudan bir madde olarak yer almaz; ancak “çalışmak” fiili ve “-ebilmek” ekinin birleşimiyle oluşan bir yapıdır.
TEK TIKLA İNDİR
Sosyal medya videolarını anında kaydet!