Çağırtılma Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Çağırtılma, birini veya bir şeyi çağırma eylemini başkası aracılığıyla yaptırma veya çağırmaya neden olma anlamını taşır. Bu kelime, günlük dilde genellikle birinin bir yere gelmesinin sağlanması gibi resmi veya dolaylı çağrı durumlarını ifade etmek için kullanılır.

Günlük konuşmalarda veya resmi yazışmalarda karşılaşılan bazı kelimeler, barındırdığı anlam derinliğiyle dikkat çeker. Özellikle bir eylemin dolaylı yoldan gerçekleştirilmesini ifade eden sözcükler, dilimizin zenginliğini gözler önüne serer. Çağırtılma da bu tür kelimelerden biri olup, birine bir şeyin çağrılmasını sağlama durumunu anlatır. Bu içerikte, Çağırtılma kelimesinin detaylı sözlük anlamını, etimolojik kökenini, cümle içindeki kullanımlarını ve eş anlamlılarını keşfedeceksiniz.

Çağırtılma Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’e göre Çağırtılma kelimesi, isim türünde bir sözcüktür ve ‘Çağırtılmak işi’ olarak tanımlanır. Bu tanım, bir kişiyi veya bir şeyi bizzat kendisinin değil, başka birinin aracılığıyla çağrılması durumunu ifade eder. Yani, çağrı eyleminin doğrudan değil, dolaylı bir şekilde gerçekleştirilmesi veya başkası tarafından organize edilmesi anlamına gelir. Örneğin, bir yönetici sekreterine birini çağırmasını söylediğinde, bu ‘çağırtılma’ eylemini meydana getirir. Kelime, genellikle bir olayın veya kişinin bir yere gelmesinin sağlanması, bir toplantıya davet edilmesi gibi durumlarda kullanılır. Çağırtılma, eylemin Edilgen yönünü ve bir yaptırma fiilini vurgular, bu da dilimizdeki fiilden isim türetme yapılarının güzel bir örneğidir.

Bu Kelimenin Kökeni ve Etimolojisi

Çağırtılma kelimesi, Türkçe kökenli zengin bir yapım sürecinin ürünüdür. Kelimenin kökeni, ‘seslenmek, davet etmek’ anlamlarına gelen ‘çağırmak’ fiiline dayanır. Bu fiil köküne önce ettirgenlik eki olan ‘-t-‘ eklenerek ‘çağırtmak’ fiili oluşturulmuştur. Bu, ‘çağırma işini başkasına yaptırmak’ anlamını taşır. Ardından, edilgenlik eki ‘-ıl-‘ getirilerek ‘çağırtılmak’ fiili meydana gelmiş, bu da ‘çağırma işinin başkası tarafından yaptırılması’ anlamını kazanmıştır. Son olarak, fiilden isim yapım eki olan ‘-ma’ eklenerek Çağırtılma ismi türetilmiştir. Bu etimolojik süreç, kelimenin anlam katmanlarını ve dilimizdeki eklerin işlevselliğini açıkça göstermektedir. Herhangi bir anlam kayması olmaksızın, kelime yapıldığı anlamı günümüze kadar korumuştur.

Cümle İçinde Kullanım Örnekleri

Çağırtılma kelimesi, günlük konuşma ve yazı dilinde farklı bağlamlarda kullanılabilir. İşte bu kelimenin cümle içinde kullanımına dair bazı örnekler:

1. Toplantıya katılmayan üyelerin sekreter aracılığıyla çağırtılması kararı alındı.
   Bu cümle, bir kişinin veya grubun başkası vasıtasıyla bir yere davet edilmesini ifade eder.

2. Eski dostunun bir vesileyle şehre çağırtılması, onu çok sevindirmişti.
   Burada, bir kişinin başka bir kişi tarafından veya bir olay vesilesiyle bir yere gelmesinin sağlanması durumu anlatılmaktadır.

3. Acil durum için tüm ekibin merkeze çağırtılması emri verildi.
   Bu örnekte, kritik bir durumda bir grubun Hızlıca belirli bir yere toplanmasının resmi bir talimatla yapıldığı belirtiliyor.

4. Mahkeme, tanıkların yeniden çağırtılması talebini değerlendiriyor.
   Yasal bir bağlamda, tanıkların duruşmaya tekrar davet edilmesi sürecini ifade etmektedir.

5. Oyunun ana karakterinin son sahnede sahneye çağırtılması, izleyiciden büyük alkış aldı.
   Bu kullanım, edebi veya sanatsal bir eserde, bir karakterin sahneye veya olaya dahil edilmesinin dışarıdan bir etkiyle gerçekleştiğini gösterir.

Anlamdaşları ve Karşıt Anlamlıları

Çağırtılma kelimesinin anlamdaşları, bir eylemin dolaylı yoldan gerçekleştiği durumları ifade eder. Türkçede bu kelimeyle aynı veya benzer anlamları taşıyan bazı ifadeler bulunmaktadır:

• Davet Ettirme: Birini bir yere gelmesi için başkası aracılığıyla çağırma eylemini ifade eder. Örneğin, bir misafiri ev sahibinin değil de yardımcısının davet etmesi gibi.
• Celp Ettirme: Özellikle resmi veya yasal yollarla birinin gelmesini sağlama anlamında kullanılır. Mahkemeye tanık celp ettirme gibi durumlarda karşımıza çıkar.
• Getirtme: Birini veya bir şeyi bir yere getirmesi için başkasına emir verme veya talimatlandırma fiilidir.

Yakın anlamlı olarak, bağlama göre talebini iletme veya gelmesini sağlama gibi ifadeler de kullanılabilir.

Çağırtılma kelimesinin doğrudan zıt anlamlısı bulunmamakla birlikte, eylemin tersini ifade eden durumlar şunlardır:

• Gönderme: Birinin bulunduğu yerden başka bir yere gitmesini sağlama eylemi.
• Uzaklaştırma: Bir kişiyi veya bir şeyi belirli bir yerden ayırma, oradan uzaklaştırma fiili.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Sıkça Sorulan Sorular

Çağırtılma ne demek kısaca?

Çağırtılma, birini veya bir şeyi başkası aracılığıyla çağırma veya çağırmaya neden olma eylemidir. Bu, çağrı işleminin doğrudan değil, dolaylı yoldan gerçekleştiği durumu ifade eder.

Bu kelimenin kökeni nedir?

Çağırtılma kelimesi, Türkçe kökenli olup ‘çağırmak’ fiilinden türemiştir. Ettirgen ve edilgen ekler alarak fiilden isim haline gelmiştir.

Çağırtılma kelimesinin eş anlamlısı nedir?

Çağırtılma kelimesinin eş anlamlıları arasında “davet ettirme”, “celp ettirme” ve “getirtme” sayılabilir. Bu kelimeler de bir eylemin başkası aracılığıyla yapıldığına işaret eder.

Bu sözcük cümle içinde nasıl yer alır?

Bu sözcük, “Toplantıya katılmayan üyelerin sekreter aracılığıyla çağırtılması kararı alındı.” gibi cümlelerde, dolaylı bir çağrı durumunu anlatmak için kullanılır.

Çağırtılma kelimesi TDK’da var mı?

Evet, Çağırtılma kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te yer almaktadır. TDK’da “çağırtılmak işi” olarak tanımlanır.