Buruşturulma Ne Demek? Buruşturulma TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

TDK Güncel Türkçe Sözlük’te isim olarak tanımlanan Buruşturulma, Türkçe kökenli bir kelime olup, bir şeyin kırışık, düzensiz veya katlanmış hale getirilmesi eylemi veya bu eylemin sonucunda oluşan durumu ifade eder. Genellikle kağıt, kumaş gibi esnek yüzeylerin deforme olması bağlamında karşımıza çıkar.

Günlük hayatımızda, özellikle kağıt veya kumaş gibi malzemelerle çalışırken sıkça karşılaştığımız bir eylem olan ‘buruşturmak’ fiilinden türeyen Buruşturulma, bu eylemin pasif halini ve sonucunu ifade eder. Bir nesnenin kasıtlı veya istem dışı olarak düzgünlüğünü yitirip kırışık bir hale gelmesi durumunu anlatır. Bu durum, bazen bir dikkatsizliğin sonucu olabileceği gibi, bazen de sanatsal veya pratik amaçlarla gerçekleştirilebilir. Bu içeriğimizde, Buruşturulma kelimesinin TDK’daki yerini, kökenini, çeşitli kullanım örneklerini ve eş anlamlılarını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Buruşturulma Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Buruşturulma kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te isim (ad) olarak yer almaktadır. Bu kelime, “buruşturmak” fiilinden türetilmiş bir eylem adıdır ve bir nesnenin düzgünlüğünü kaybederek kırışık, kıvrımlı veya pürüzlü bir hâle getirilmesi eylemini veya bu eylemin sonucunda ortaya çıkan durumu ifade eder.

1. Anlam (Gerçek): Bir şeyin, özellikle kağıt, kumaş, metal folyo gibi esnek malzemelerin, sıkıştırılarak, ezilerek veya bükülerek düzgün yüzeyinin bozulması, kırışıklar veya katlar oluşması eylemi. Aynı zamanda bu eylem sonucunda oluşan, düzensiz ve kırışık hâli de tanımlar. Örneğin, bir kağıdın elde sıkılmasıyla oluşan şekil, buruşturulmanın somut bir örneğidir. Bu durum, genellikle nesnenin orijinal formunun kaybolmasına veya deforme olmasına yol açar.

Kelimenin Kökeni ve Etimolojisi

Buruşturulma kelimesi, Türkçe kökenli bir fiil olan “buruşturmak” fiilinden türemiştir. “Buruş-” kökü, eski Türkçede “kırışmak, büzülmek” anlamlarına gelen sözcüklerle ilişkilidir. “-tur-” eki ettirgenlik (causative) ekidir ve bir eylemi başkasına yaptırma anlamı katar; yani “kırışık hale getirmek”. “-ul-” eki edilgenlik (passive) ekidir, eylemin Bir başkası tarafından yapılmasını veya eyleme maruz kalmayı ifade eder. Son olarak, “-ma” eki ise fiilden isim yapma ekidir, eylemin kendisini bir isim olarak tanımlar. Dolayısıyla, Buruşturulma kelimesi, “bir şeyin buruşuk hale getirilmesi” eylemini veya sonucunu ifade eden, tamamen Türkçe yapılı bir kelimedir. Kelime, kökeninden bu yana anlamını koruyarak dilimizde kullanılmaya devam etmiştir ve herhangi bir anlam kayması gözlenmemiştir.

Cümle İçinde Kullanım Örnekleri

Buruşturulma kelimesi, bir nesnenin fiziksel olarak düzgünlüğünü yitirmesi durumunu ifade etmek için çeşitli bağlamlarda kullanılabilir. İşte bu kelimenin farklı cümlelerdeki kullanım örnekleri:

1. Önemli evrakın Dikkatsizce çantaya atılması, maalesef evrakın buruşturulmasına neden oldu.

   Bu cümle, önemli bir belgenin özensiz kullanım sonucu fiziksel olarak zarar görmesini anlatır.

2. Sanatçı, metal levhalara şekil verirken kasıtlı bir buruşturulma tekniği uygulayarak ilginç bir doku elde etti.

   Burada, sanatsal bir amaçla nesneye Bilerek şekil verildiği, deformasyonun bir teknik olarak kullanıldığı vurgulanır.

3. Kumaşın yanlış yıkanması, elbisenin geri dönülmez bir buruşturulma yaşayarak küçülmesine yol açtı.

   Bu örnek, hatalı bir işlem sonucunda bir giysinin formunun bozulmasını ifade eder.

4. Çocuğun oyuncağını öfkeyle fırlatması, oyuncağın kağıt kısmının hafif bir buruşturulma ile zarar görmesine neden oldu.

   Duygusal bir tepkinin, fiziksel bir nesne üzerindeki etkisini belirtir.

5. Geri dönüşüm kutusuna atılmadan önce her kağıdın buruşturulması, daha az yer kaplamasını sağlar.

   Bu cümle, pratik bir amaçla, yani yer tasarrufu için kağıtların bilinçli olarak deforme edildiğini gösterir.

Eş ve Zıt Anlamlıları

Buruşturulma kelimesi, bir nesnenin düzgünlüğünü yitirmesi eylemini veya durumunu ifade ettiği için, bu anlamı karşılayan çeşitli eş ve yakın anlamlı kelimeler bulunmaktadır.

Eş Anlamlıları:

• Kırışma: Bir yüzeyde çizgilerin veya katların oluşması durumu.
• Buruşukluk: Bir şeyin buruşuk olma durumu veya özelliği.
• Deformasyon: Bir cismin biçiminin bozulması, şekil değişikliği.

Yakın Anlamlıları:

• Bükülme: Bir şeyin eğilmesi veya kıvrılması.
• Ezilme: Bir şeyin basınç altında şeklinin bozulması.
• Kıvrılma: Bir şeyin kendi üzerine veya başka bir şeyin etrafına sarılması.

Zıt Anlamlıları:

• Düzleşme: Bir şeyin kırışıksız, pürüzsüz bir hale gelmesi.
• Gerilme: Bir şeyin gergin bir duruma gelmesi, esneme.
• Ütülenme: Kırışıklıkların giderilerek düzeltilmesi eylemi.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Sıkça Sorulan Sorular

1. Buruşturulma ne demek kısaca?

   Buruşturulma, bir nesnenin, genellikle kağıt veya kumaş gibi esnek malzemelerin, düzgünlüğünü yitirerek kırışık veya kıvrımlı hale getirilmesi eylemi veya bu eylemin sonucunda oluşan durumdur.

2. Bu kelimenin kökeni nedir?

   Bu kelime, tamamen Türkçe kökenli olup “buruş-” fiil kökünden türemiştir. “-tur-“, “-ul-” ve “-ma” ekleriyle yapısal olarak zenginleşmiştir.

3. Bu kelimenin eş anlamlısı nedir?

   Bu kelimenin başlıca eş anlamlıları arasında “kırışma”, “buruşukluk” ve “deformasyon” sayılabilir.

4. Cümle içinde Nasıl kullanılır?

   Örneğin, “Eski fotoğrafın saklanma koşulları yüzünden buruşturulması beni üzdü.” şeklinde, bir nesnenin formunun bozulması bağlamında kullanılabilir.

5. TDK’da yer alıyor mu?

   Evet, Buruşturulma kelimesi, Türk Dil Kurumu’nun güncel sözlüklerinde isim olarak yer almaktadır ve anlamı açıkça belirtilmiştir.