Bu takdirde Ne Demek? TDK Anlamı ve Kökeni

Zarf öbeği olarak kullanılan Bu takdirde, Türkçe ve Arapça kökenli kelimelerden oluşmuş olup ‘o durumda, öyleyse’ demektir. Bu ifade, günlük dilde bir koşulun veya durumun gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak sonucu belirtmek için yaygın olarak tercih edilir.

Günlük konuşmalarda bir şartın veya durumun sonuçlarını ifade ederken sıkça karşılaştığımız bu takdirde ifadesi, dilimizdeki önemli bağlaç görevli yapılar arasındadır. Özellikle resmi yazışmalarda, hukuki metinlerde ve mantıksal çıkarımların yapıldığı diyaloglarda anlamı pekiştirmek için kullanılır. Bu zarf öbeği, belirli bir koşulun gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak sonucu net bir şekilde ortaya koyar. Türkçenin zenginliğini yansıtan bu yapının TDK’daki yerini, etimolojisini ve farklı kullanım senaryolarını detaylıca inceleyeceğiz.

Bu takdirde Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Bu takdirde kelimesi, Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te zarf öbeği olarak tanımlanmaktadır. Temel olarak, belirli bir şartın veya durumun gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak sonucu bildiren bir ifade biçimidir. Anlamı itibarıyla ‘öyleyse’, ‘o durumda’, ‘şayet öyle olursa’ gibi karşılıklara denk gelir.

Bu ifade, genellikle bir önceki cümlede belirtilen bir durum, koşul veya kararın ardından, bu durumun doğuracağı sonucu veya atılacak adımı belirtmek için kullanılır. Bir nevi mantıksal bir çıkarım veya eylem zincirinin başlangıcını işaret eder. Örneğin, ‘Eğer yağmur yağarsa, bu takdirde dışarı çıkmayız’ cümlesinde olduğu gibi, yağmur Yağma şartına bağlı bir sonucu ifade eder. Dilimizde, cümleler arası geçişlerde ve anlam bütünlüğünü sağlamada kilit bir rol oynar. Özellikle sebep-sonuç ilişkilerinin kurulduğu, koşullu anlatımların yapıldığı ve çıkarımlara varılan metinlerde sıkça karşımıza çıkar. Bir durumun kesinleşmesi halinde ne olacağını vurgulayan güçlü bir bağlaç görevi üstlenir.

Bu takdirde Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Bu takdirde zarf öbeği, Türkçe ve Arapça kökenli kelimelerin anlamlı bir birleşimiyle meydana gelmiştir. Öbeğin ilk kısmı olan ‘bu’, öz Türkçe bir işaret sıfatıdır ve yakınlığı, mevcut durumu veya daha önce bahsedilen bir şeyi işaret etmek için kullanılır. İkinci kısım olan ‘takdir’ ise Arapça kökenli (تقدير – taḳdīr) bir kelimedir. Arapçada ‘değer biçme, ölçü koyma, kader, bir şeyi kararlaştırma, belirleme’ gibi geniş anlamlara sahiptir.

Türkçeye ‘takdir’ kelimesi, Osmanlı döneminden itibaren girmiş ve zamanla ‘kader, kıymet bilme, bir durumu değerlendirme’ gibi çeşitli anlamlar kazanmıştır. ‘Takdirde’ hali ise, ‘takdir’ kelimesinin durum bildiren ‘-de’ ekiyle birleşerek ‘o durumda, o değerlendirme halinde’ anlamını kazanmasıyla oluşur. Bu bağlamda, bu takdirde ifadesi, ‘mevcut bu durum ve değerlendirme neticesinde’ anlamını kazanmış, dilimizde mantıksal bir çıkarımın veya koşulun sonucunu bildiren güçlü bir yapı haline gelmiştir. Türkçenin farklı dillerden aldığı kelimeleri kendi yapısına uyarlayarak yeni anlamlar üretme yeteneğinin güzel bir örneğidir.

Bu takdirde Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

1. Eğer sınavdan geçer not alamazsan, bu takdirde yaz okuluna kalacaksın demektir.

   Öğrencinin başarısızlık durumunda karşılaşacağı sonucu net bir şekilde ifade eder.

2. Hava durumu raporuna göre yarın yoğun kar bekleniyorsa, bu takdirde toplantıyı ertelememiz en doğrusu olacaktır.

   Meteorolojik bir duruma bağlı olarak alınması gereken kararı belirtir.

3. Şirket, kâr hedeflerine ulaşamazsa, bu takdirde yeni bir strateji belirlemek zorunda kalacağız.

   İş dünyasında bir hedefe ulaşılamaması durumunda izlenecek yolu açıklar.

4. Bana yardım etmeyi kabul edersen, bu takdirde işimiz çok daha hızlı biter.

   Kişisel bir teklifin kabul edilmesi durumunda ortaya çıkacak olumlu sonucu vurgular.

5. Eğer sözleşmedeki şartlar yerine getirilmezse, bu takdirde yasal süreç başlatılacaktır.

   Hukuki veya resmi bir metinde, bir ihlal durumunda uygulanacak yaptırımı belirtir.

Bu takdirde Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Bu takdirde zarf öbeği, bir koşulun veya durumun sonucunu bildiren bir yapı olduğu için, anlamdaşları da genellikle aynı işlevi gören kelime veya ifadelerden oluşur.

• Eş Anlamlıları:
  • Öyleyse: Bir önceki yargıdan veya durumdan mantıksal bir sonuç çıkarma anlamı taşır. Genellikle çıkarım yaparken kullanılır.
  • O zaman: Belirli bir durumun gerçekleştiği anda veya sonrasında, bir eylemin veya sonucun meydana geleceğini belirtir.
  • O durumda: Mevcut veya varsayılan bir koşul altında, ortaya çıkacak durumu ifade eder.
• Yakın Anlamlıları:
  • Şayet öyle olursa: Şartlı bir ifadeyle benzer bir anlama gelir ve bir olasılığın gerçekleşmesi durumunu vurgular.
  • Bu durumda: Mevcut koşulları işaret ederek aynı bağlamda kullanılabilir, daha genel bir durum bildirimidir.
  • Dolayısıyla: Bir sebep-sonuç ilişkisi kurarak benzer bir işlev görür, genellikle bir yargının sonucunu belirtir.
• Zıt Anlamlıları (Anlamsal Karşıtlık Yaratanlar):

  Bu takdirde ifadesinin doğrudan, tek bir zıt anlamlısı bulunmamaktadır. Ancak, anlam ve işlev itibarıyla karşıtlık veya farklı bir durumu ifade eden yapılar mevcuttur:

  • Aksi takdirde: Belirtilen durumun gerçekleşmemesi veya tersi bir durumun meydana gelmesi halinde ortaya çıkacak sonucu ifade eder. Bir nevi uyarı veya alternatif bir senaryo sunar.
  • Buna rağmen: Bir durumun veya koşulun varlığına karşın, beklenen veya mantıksal sonucun dışında bir gelişmeyi, bir zıtlığı veya tersliği belirtir.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Bu takdirde Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Bu takdirde ne demek kısaca?

  Bu takdirde, bir durumun veya koşulun gerçekleşmesi halinde ortaya çıkacak sonucu bildiren, ‘öyleyse’ veya ‘o durumda’ anlamına gelen bir zarf öbeğidir.

• Bu takdirde hangi dilden gelir?

  Bu takdirde ifadesi, Türkçe ‘bu’ kelimesi ile Arapça kökenli ‘takdir’ kelimesinin birleşmesinden oluşmuş bir zarf öbeğidir.

• Bu takdirde kelimesinin eş anlamlısı nedir?

  Bu takdirde kelimesinin eş anlamlıları arasında ‘öyleyse’, ‘o Zaman’ ve ‘o durumda’ gibi ifadeler yer alır.

• Bu takdirde cümle içinde nasıl kullanılır?

  Genellikle bir koşul cümlesinin ardından gelerek, o koşulun gerçekleşmesi durumundaki sonucu belirtmek için kullanılır; örneğin, “Eğer gelmezsen, bu takdirde biz de gitmeyiz.”

• Bu takdirde kelimesi TDK’da var mı?

  Evet, bu takdirde kelimesi Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’te “zarf öbeği” olarak yer almaktadır.