Arttırılmak Ne Demek? Arttırılmak TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Arttırılmak, Türkçe kökenli bir fiilimsi olup bir şeyin miktarının, sayısının veya değerinin çoğaltılması eyleminin edilgen halini ifade eder. Günlük dilde genellikle bir durumun iyileştirilmesi veya geliştirilmesi bağlamında kullanılır, geleceğe yönelik planları belirtir.

Hayatımızın pek çok alanında karşımıza çıkan ‘arttırılmak’ kelimesi, bir durumun veya değerin daha iyi bir seviyeye getirilmesi beklentisini yansıtır. Özellikle ekonomik hedeflerde, sosyal projelerde veya kişisel gelişim süreçlerinde bu ifadeye sıkça rastlarız. Bu sözcük, mevcut durumun yetersiz görüldüğü ve bir iyileştirme ihtiyacının olduğu durumlarda anlam kazanır. İçeriğimizde, ‘arttırılmak’ kelimesinin derinlemesine anlamını, kökenini ve Günlük hayattaki kullanım şekillerini detaylıca inceleyeceğiz.

Arttırılmak Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı

Türk Dil Kurumu (TDK) güncel sözlüğünde doğrudan ‘arttırılmak’ şeklinde bir madde bulunmasa da, ‘artırmak’ fiilinin Edilgen ve mastar hali olarak anlamını çıkarabiliriz. ‘Artırmak’ fiili, bir şeyin miktarını, sayısını, hacmini, yoğunluğunu veya değerini çoğaltmak, yükseltmek anlamına gelir. Dolayısıyla Arttırılmak kelimesi, bu eylemin dış bir etken tarafından gerçekleştirilmesi durumunu ifade eden bir fiilimsidir.

1. Anlam (Edilgen Eylem): Bir şeyin miktar, sayı, yoğunluk, değer veya seviye olarak daha yüksek bir duruma getirilmesi eyleminin dış bir etken tarafından gerçekleştirilmesi. Yani, bir şeyin kendi kendine artması değil, Bir başkası tarafından artırılması sürecini ifade eder. Bu fiilimsi, genellikle bir emir, karar veya plan sonucunda gerçekleşen artışları belirtmek için kullanılır. Örneğin, maaşların, kontenjanların veya vergilerin yükseltilmesi gibi durumlarda karşımıza çıkar. Bu anlamıyla ‘arttırılmak’, pasif bir eylemi ve bu eylemin sonucunda beklenen büyümeyi vurgular.

Arttırılmak Kelimesinin Kökeni ve Etimolojisi

Arttırılmak kelimesi, kökenini Eski Türkçede ‘art-‘ veya ‘Artmak’ şeklinde geçen fiil kökünden alır. Bu kök, başlangıçta ‘geri kalmak, geride olmak, fazlalık olmak’ gibi anlamlara gelirken, zamanla ‘çoğalmak, büyümek, fazlalaşmak’ anlamlarını da kazanmıştır. Kelimeye eklenen ‘-tır-‘ eki ettirgenlik (bir şeyi yaptırmak), ‘-ıl-‘ eki ise edilgenlik (yapılmak) anlamı katar. Son olarak ‘-mak’ ekiyle mastarlaşarak eylemin adını oluşturur. Dolayısıyla ‘arttırılmak’, bir şeyin artırılmasının sağlanması eyleminin edilgen halini ifade eder ve anlam kaymasına uğramamış, dilin yapısına uygun olarak türetilmiştir.

Arttırılmak Kelimesinin Cümle İçinde Kullanımı

Arttırılmak kelimesinin farklı bağlamlardaki kullanımına dair örnekler aşağıda listelenmiştir:

1. Memurların maaşlarına enflasyon oranında zam yapılarak alım güçlerinin arttırılmak istendiği açıklandı.
   Bu cümle, bir kararla maaşların yükseltilme amacını belirtir.
2. Fabrikanın üretim kapasitesi, yeni makinelerle önemli ölçüde arttırılmak üzere planlandı.
   Burada, fabrika kapasitesinin bir eylem sonucunda çoğaltılması hedeflenmektedir.
3. Okul bahçesindeki güvenlik önlemlerinin, öğrencilerin can güvenliği için arttırılmak gerektiği vurgulandı.
   Bu ifade, güvenlik tedbirlerinin yetersiz görüldüğünü ve iyileştirilmesi gerektiğini anlatır.
4. Öğrencilerin genel kültür seviyesinin, çeşitli etkinliklerle arttırılmak hedefleniyor.
   Bu örnek, öğrencilerin bilgi birikiminin dışarıdan desteklenerek çoğaltılmasını amaçlar.
5. Çevre kirliliği konusunda halkın duyarlılığının arttırılmak için kampanyalar düzenleniyor.
   Bu cümle, toplumda belirli bir konuda farkındalığın yükseltilmesi çabasını ifade eder.

Arttırılmak Kelimesinin Eş Anlamlıları ve Zıt Anlamlıları

Arttırılmak kelimesi, bir şeyin miktarını veya seviyesini yükseltme eyleminin edilgen halini ifade eder. Bu bağlamda, günlük dilde ve resmi metinlerde kullanılabilecek çeşitli eş ve zıt anlamlıları bulunmaktadır.

Eş Anlamlıları:

• Çoğaltılmak: Bir şeyin sayısının veya miktarının artırılması.
• Yükseltilmek: Bir şeyin seviyesinin veya değerinin yukarı çekilmesi.
• Genişletilmek: Kapsamının veya alanının büyütülmesi.

Yakın Anlamlıları:

• Geliştirilmek: Mevcut durumun daha iyi bir hale getirilmesi.
• Büyütülmek: Hacminin veya boyutunun artırılması.
• İyileştirilmek: Kalitesinin veya niteliğinin yükseltilmesi.

Zıt Anlamlıları:

• Azaltılmak: Miktarının, sayısının veya seviyesinin düşürülmesi.
• Düşürülmek: Bir şeyin değerinin veya seviyesinin aşağı çekilmesi.
• Kısıtlanmak: Kapsamının veya miktarının sınırlanması.

Arttırılmak ile Sık Karıştırılan Kelimeler

Arttırılmak (çift ‘t’ ile) ve Artırılmak (tek ‘t’ ile): Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kılavuzuna göre doğru yazım ‘artırılmak’ (tek ‘t’ ile) şeklindedir. Ancak günlük dilde ve eski kullanımlarda ‘arttırmak’ ve dolayısıyla ‘arttırılmak’ şekli de yaygın olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu durum, kelimenin kökenindeki ‘art-‘ fiilinden türemiş olmasından kaynaklanır. Doğrusu ettirgenlik ve edilgenlik eklerinin birleşimiyle tek ‘t’ ile yazılmasıdır; ancak verilen kelime çift ‘t’ ile olduğu için bu ayrımı belirtmek önemlidir.

İlgili İçerikler

• Katılabilme Ne Demek? Katılabilme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Katabilmek Ne Demek? Katabilmek TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni
• Kavuşuverme Ne Demek? Kavuşuverme TDK Sözlük Anlamı ve Kökeni

Arttırılmak Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

• Arttırılmak ne demek kısaca?
  Arttırılmak, bir şeyin miktarının, sayısının veya değerinin dış bir etkenle çoğaltılması, yükseltilmesi eyleminin edilgen halidir.
• Arttırılmak hangi dilden gelir?
  Bu kelime, kökenini Eski Türkçedeki ‘art-‘ fiil kökünden alarak Türkçe içerisinde türetilmiştir.
• Arttırılmak kelimesinin eş anlamlısı nedir?
  Arttırılmak kelimesinin eş anlamlıları arasında Çoğaltılmak, yükseltilmek ve genişletilmek sayılabilir.
• Arttırılmak cümle içinde nasıl kullanılır?
  Genellikle bir plan, karar veya gereklilik sonucunda bir şeyin miktarının veya seviyesinin artırılmasını ifade etmek için kullanılır; örneğin, "Maaşların arttırılmak istendiği açıklandı."
• Arttırılmak kelimesi TDK’da var mı?
  Evet, ‘arttırılmak’ kelimesi doğrudan olmasa da, TDK Güncel Türkçe Sözlük’te ‘artırmak’ fiilinin edilgen ve mastar hali olarak anlamı bulunmaktadır. TDK yazım kurallarına göre ise ‘artırılmak’ (tek ‘t’ ile) kullanımı önerilir.